Roemeens

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Roemeens (limba română)
Gesproken in Roemenië, Moldavië, Vojvodina, Canada, Verenigde Staten, Rusland, Oekraïne, Israël, Servië, Hongarije, Transnistrië en de Balkan
Sprekers 24 miljoen moedertaalsprekers, 4 miljoen tweede taal
Rang 36 (moedertaal)
Taalfamilie

Indo-Europees

Dialecten
Alfabet Latijns
Officiële status
Officieel in

Vlag van Roemenië Roemenië
Vlag van Moldavië Moldavië
Flag of Vojvodina.svg Vojvodina (Servië)
Vlag van Europa Europese Unie
Transnistrië

Taalorganisatie Academia Română
Taalcodes
ISO 639-1 ro
ISO 639-2 rum/ron
ISO 639-3 ron
Portaal  Portaalicoon   Taal

Het Roemeens (in de taal zelf: limba română, of româna) is een Romaanse taal die gesproken wordt in Roemenië, Moldavië en Vojvodina. Het Roemeens is de belangrijkste vertegenwoordiger van het Balkanromaans, dat verder de talen van verschillende groepen Vlachen op de Balkan omvat. Deze worden echter ook als dialecten van het Roemeens beschouwd. De taal is onder andere aan het Italiaans, Spaans, Catalaans, Frans en Portugees verwant. Ongeveer 25 miljoen mensen hebben het Roemeens als moedertaal. Het Roemeens wordt gebruikt in een aantal organisaties, waaronder de Latijnse Unie.

Verspreiding[bewerken]

In andere landen zijn er ook mensen die het Roemeens beheersen. Meestal zijn het geëmigreerde Roemenen, vooral in Italië, Spanje, Verenigde Staten, Canada, Frankrijk en Duitsland. Het is niet duidelijk om hoeveel mensen het gaat, maar sommige bronnen zeggen dat er meer dan 3 miljoen Roemenen in Europa (buiten de Roemeense, Moldavische en Vojvodaanse grenzen) en Amerika wonen.

Het Balkanromaans ten noorden van de Donau heet ook wel Daco-Romaans. Het omvat verschillende dialecten, waarbij het Moldavisch (dat aan weerszijden van de Proet wordt gesproken) door de Moldavische autoriteiten wordt opgevat als afzonderlijke taal. Vanuit taalkundig oogpunt is het echter niet meer dan een taalvariant.

Alfabet[bewerken]

Tegenwoordig wordt het Roemeens in het Latijnse alfabet geschreven, maar tot 1859 werd daar het cyrillische alfabet voor gebruikt. In de Moldavische SSR werd eveneens het cyrillische alfabet gebruikt. Het Roemeens maakt gebruik van drie verschillende diakritische tekens op enkele letters (ă, â, î, ș en ț) die deels (ă, ș, ț) in de Nederlandse schrijftaal onbekend zijn.

Karakter[bewerken]

Het Roemeens bevat 10 tot 15% woorden van Slavische oorsprong, maar het Romaanse karakter overheerst. In het oude Roemeens was het Slavische element naar verhouding wat sterker, maar sinds de 19e eeuw heeft men er bewust naar gestreefd neologismen te vormen van woordstammen ontleend aan andere Romaanse talen (vooral het Frans). Kenmerkende eigenschappen waardoor het Roemeens zich van de andere Romaanse talen onderscheidt zijn:

  • het behoud van twee naamvallen:
    1. één die nominatief en accusatief omvat
    2. en één die genitief en datief omvat (aangegeven met de uitgangen -lui (mannelijk enkelvoud), -ei (vrouwelijk enkelvoud) en -lor (meervoud))
  • het bepalend lidwoord wordt achter het zelfstandig naamwoord geplakt (om= mens, omul = de mens)
  • de vervanging van de infinitief door een "opdat"-constructie, naar het voorbeeld van "ik wil dat ik zing" in plaats van "ik wil zingen"; deze eigenaardigheid komt ook voor in andere talen van het Balkan-gebied, die niet verwant zijn aan het Roemeens: Albanees, Bulgaars en Nieuw-Grieks.

Neacșu's brief (1521) is het oudst bewaard gebleven document in de Roemeense taal.

Zie ook[bewerken]

Wikipedia-logo-v2.svg Zie de Roemeense uitgave van Wikipedia.
Wikibooks Wikibooks heeft een studieboek over dit onderwerp: Cursus Roemeens (in opbouw).
Icoontje WikiWoordenboek Zoek Roemeens op in het WikiWoordenboek.