Roethenen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een groep Roethenen in klederdracht. Links Lemken uit de omgeving van Prešov (Slowakije), rechts Roethenen uit de omgeving van Przemyśl (Polen)

Met de naam Roethenen (Roetheens: Русины, Rusiny); Oekraïens en Servisch: Русини; Hongaars: Ruszinok) werden op verschillende momenten in de geschiedenis verschillende bevolkingsgroepen van Roethenië aangeduid.

De benaming werd in het bijzonder gebruikt voor de Oekraïners die binnen de grenzen van Oostenrijk (vanaf 1867: Oostenrijk-Hongarije) woonden (in Galicië, de Boekovina en verschillende gebieden die tot Hongarije behoorden), maar zich niet langer met de Oekraïners van het huidige Oekraïne identificeerden, en zichzelf daardoor geen Oekraïners wensten te noemen.

Hun taal onderscheidde zich enigszins van die van de Oekraïners in Rusland, maar vooral kerkelijk weken ze af: zij behoorden tot de geünieerde kerk (liturgisch oosters-orthodox, maar de paus van Rome erkennend), namelijk de Roetheens-katholieke Kerk. In de 19e eeuw liepen hun culturele oriëntaties uiteen: sommigen richtten zich op Rusland, anderen op de Oekraïners in Rusland en weer anderen zagen zich vooral als Roetheen.

Inmiddels woont het merendeel van hen binnen Oekraïne: de verwantschap met Oekraïners en de druk van de overheid hebben ertoe geleid dat een deel van de Roethenen zichzelf als Oekraïners beschouwt. Het grootste deel van de Roethenen is het hier echter niet mee eens en beschouwt zichzelf als een zelfstandig volk. Zij ijveren voor meer zelfstandigheid van het Roetheense volk binnen de Oekraïense staat, waarbij er ook separatistische Roethenen zijn. Verder beschouwen sommige Roethenen zichzelf als Russen.

Buiten Oekraïne ligt dat genuanceerder. In de volgende landen bestaan Roetheense minderheden:

De Roethenen (hun benaming hangt samen met die van het Kievse Rijk of Kyjivska Roes) hebben hun naam gegeven aan het gebied Karpato-Roethenië (dat ook onder de namen Karpato-Oekraïne, Transkarpatië en een reeks andere namen bekendstaat. Deze benaming is verwant met die van de Russen en stamt nog uit de tijd waarin Oost-Slavische stammen nog niet tot zelfstandige naties waren geconsolideerd. Tot in de 19e eeuw noemden de Roethenen zich zowel Rusiny als Ruskii.[1] In de 19e eeuw voerden de Oostenrijkse machthebbers de benaming Roethenen in, uit angst dat dit volk zich te sterk verwant met de Russen zou voelen. Dit gebied behoort sinds de Tweede Wereldoorlog tot Oekraïne (tot 1991 binnen de Sovjet-Unie).

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Dit moet worden onderscheiden van het Russische woord "Russkie", dat Russen betekent, en met twee s'en wordt gespeld.