Rokin (Amsterdam)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rokin
Het Rokin, met links een afscherming voor de werkzaamheden aan de Noord/Zuidlijn
Het Rokin, met links een afscherming voor de werkzaamheden aan de Noord/Zuidlijn
Geografische informatie
Locatie       Amsterdam
Stadsdeel Centrum
Begin Dam
Eind Muntplein
Postcode 1012
Algemene informatie
Aangelegd in 16e eeuw
Openbaar vervoer Tram/metro
Portaal  Portaalicoon   Amsterdam
Polygoon-journaal uit maart 1924 met beelden van het Rokin met langsrijdende trams.

Het Rokin is een water en een straat in Amsterdam, gelegen tussen het Muntplein en de Dam, waar vroeger het laatste stuk lag van de Amstel.

Naam[bewerken]

De oudste vermeldingen van de naam Rokin dateren van 1559 (als Ruck-in), 1563 (Rock Inne) en 1564 ('t Rockin). De naam duidde de kade aan die kort daarvoor was aangelegd aan de westkant van de toenmalige Amstel, net ten zuiden van de Dam. Daarvoor moesten de panden die tot dan toe tot aan het water van de Amstel stonden, 'inrukken'. Voor het bekende verhaal dat Rokin een verbastering is van Rak-in zijn geen historische aanwijzingen. Rak is de naam voor een recht stuk vaart, maar dat woord is nergens in Nederland veranderd in rok en er wordt nooit een voorzetsel of bijwoord achter geplakt. Het water wordt pas sinds de zeventiende eeuw soms Rokin genoemd.[1]

Het Rokin gezien in zuidelijke richting, nog voor de demping; begin 20e eeuw.

Demping[bewerken]

Het gedeelte van de Amstel tussen het Spui en de Dam werd in de jaren dertig in twee etappes (1933 en 1936) gedempt. In het overgebleven deel van het water meren tegenwoordig rondvaartboten aan.

Een team archeologen van het Gemeentelijke Bureau Monumenten & Archeologie is tijdens de bouw van de Noord/Zuidlijn bezig geweest met opgravingen. In een bouwput tot 8 meter onder NAP vond men een enorme concentratie van vondsten uit de periode 1300-1900. Naast tientallen potten en kruiken waren er complete schoenen, botmateriaal en vele metalen voorwerpen. Opvallend was dat veel voorwerpen van aardewerk nog heel of bijna compleet waren. Het water van de rivier de Amstel was hier beduidend rustiger dan in het Damrak, waar hoofdzakelijk scherven zijn gevonden.

Er zijn de laatste jaren plannen geweest, om de historische situatie te herstellen en het Rokin na de aanleg van de Noord/Zuidlijn weer uit te graven, maar deze plannen zijn tot op heden succesvol tegengewerkt door de ondernemers rond het Rokin.

Noord/Zuidlijn en Rode loper[bewerken]

Sinds 2003 vinden op het Rokin bouwwerkzaamheden plaats voor de Noord/Zuidlijn. Tussen Dam en Spui bouwt men aan het metrostation Rokin.

Het Rokin maakt deel uit van de zogenaamde 'Rode Loper' voor bezoekers die vanaf het Centraal Station de stad binnenlopen. Tramlijnen 4, 9, 14, 16, 24 en een aantal nachtbuslijnen rijden over het Rokin.

Bekende gebouwen[bewerken]

Het voormalige gebouw van De Nederlandsche Bank, thans Allard Pierson Museum
Rokin 78-80 met de kunstzalen van Wisselingh en de ingang van de Nieuwezijds Kapel. Op deze plek stond eerder de aan het Mirakel van Amsterdam gewijde Kapel ter Heilige Stede.
De beurs van Hendrick de Keyser
Het gebouw van kunstenaarsvereniging Arti et Amicitiae op de hoek van het Rokin en het Spui.
Ruiterstandbeeld van Koningin Wilhelmina ter hoogte van de Langebrugsteeg.

Tot 1908 stond aan het Rokin de Kapel ter Heilige Stede (Nieuwezijds Kapel). Deze kerk werd gebouwd ter ere van het Mirakel van Amsterdam. In de jaren negentig werd op het trottoir terzijde van Rokin 78-80 de "Mirakelkolom" geplaatst; een overblijfsel van de afgebroken kerk. Vanwege de metrobouwwerkzaamheden is de kolom in 2003 weggehaald.

In 1608-1609 werd naar een ontwerp van Hendrick de Keyser over het Rokin, bij de Dam, de eerste Amsterdamse beurs gebouwd. Deze beurs, die een belangrijke rol speelde in het economische succes van de stad tijdens de Gouden Eeuw, werd in 1835 gesloopt. Het gebouw stond op bogen boven de rivier. Via een centrale tunnel kon een schip onder de beurs naar het Damrak varen. Het "Beurspoortje", dat, onder het tussen 1913 -1916 gereedgekomen gebouw van de Industriële Club "Industria", het Rokin met de Dam verbindt, herinnert hier nog aan. De tweede beurs, de Beurs van Zocher, die in 1845 naar een ontwerp van Jan David Zocher aan de noordzijde van de Dam, op het Damrak werd gebouwd, werd in 1903 vervangen door de Beurs van Berlage en maakte vervolgens plaats voor De Bijenkorf.

Tussen 1984-87 bouwde men ter hoogte van Rokin 65 het door Cees Dam ontworpen pand voor de (inmiddels naar het Beursplein verhuisde) optiebeurs. Vanaf december 2012 biedt dit gebouw onderdak aan NRC-Handelsblad.

Aan de Oude Turfmarkt (aan de oostelijke oever van het Rokin) staat het gebouw van het archeologische museum van de Universiteit van Amsterdam: het Allard Pierson Museum. In dit gebouw uit 1868 was tot 1968 De Nederlandsche Bank gevestigd. Het aangrenzende door Philips Vingboons ontworpen pand uit 1642 en het ernaast gelegen Sint-Bernardusgesticht uit 1842-1843 zijn in verband met de vestiging van een nieuwe bibliotheek voor de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam in 2004 gerestaureerd in opdracht van de Universiteit van Amsterdam.

Aan het Rokin staan verder o.a.[bewerken]

  • Het gebouw van kunstenaarsvereniging Maatschappij Arti et Amicitiae, op de hoek van het Rokin en het Spui. In 1841 werd in één van de drie daar aangekochte panden de eerste 'kunstzaal' geopend. Na een verbouwing naar ontwerp van J.H. Leliman werd het complex achter de huidige gevel (1856) tot een geheel.
  • Het voormalig kantoor van The Marine Insurance Company Limited op Rokin 69, hoek Wijde Lombardsteeg. Dit fraaie Jugendstilgebouw uit 1901 werd ontworpen door Gerrit van Arkel.
  • Het in 1908 ontworpen complex Rokin 78-80 met, zoals de tegeltableaus aan de gevel vermelden, de expositiezalen van de destijds internationaal vermaarde kunsthandel van Wisselingh en Co. In het midden van het gebouw bevindt zich de ingang van de eveneens door C.B. Posthumus Meyjes ontworpen Nieuwezijds Kapel. Op deze plek stond tot 1908 de Kapel Ter Heilige Stede. Sinds 2005 is in de voormalige kerk op nummer 78 The Amsterdam Dungeon gevestigd.
  • Magazijn De Gouden Bril, de oudste nog bestaande opticien in Nederland, op Rokin 72, hoek Wijde Kapelsteeg. Op de dakrand staat een gebeeldhouwde aap met een verrekijker.
  • Tabakszaak Hajenius, Rokin 92-96, hofleverancier van vele Europe vorstenhuizen sinds 1826. Het gebouw stamt uit 1914. Zowel het gebouw als het rijke interieur werd ontworpen door de gebroeders Van Gendt A.Lzn., bekende Amsterdamse bouwmeesters.
  • Het huis van koopman Pieter Janszoon Sweelinck, zoon van de beroemde organist Jan Pieterszoon Sweelinck, op Rokin 145, gebouwd in 1642-1643, met een van de mooiste voorbeelden van een verhoogde halsgevel, ontworpen door Philips Vingboons.
  • Het Instituut voor Informatierecht van de Universiteit van Amsterdam op Rokin 84.
  • Modewarenhuis Maison de Bonneterie uit 1905, Rokin 140 - 142.
  • Rokin Plaza, een groot kantoorgebouw met winkelruimte.
  • Ter hoogte van de Langebrugsteeg staat een bronzen ruiterstandbeeld van de jonge Koningin Wilhelmina van de hand van Theresia van der Pant. (1972)

Rijksmonumenten[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Rob Rentenaar, Groeten van Elders. Plaatsnamen en familienamen als spiegel van onze cultuur. Strengholt, Naarden 1990 [1]

Externe links[bewerken]