Roodkapje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Roodkapje (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Roodkapje.
Roodkapje
Roodkapje in de Efteling
Roodkapje en de Wolf, olieverfschilderij door de Franse schilder Fleury François Richard (1777-1852), Louvre
Oma en de wolf. Illustratie door Gustave Doré
Roodkapje en de wolf. Illustratie door Gustave Doré
De jager redt Roodkapje
Roodkapje in een schimmenspel, Duitsland

Roodkapje is een sprookje en de naam van de hoofdpersoon in het verhaal.

De bekendste versie is opgetekend door de gebroeders Grimm in hun Kinder- und Hausmärchen onder volgnummer KHM26. Zij verzamelden begin negentiende eeuw veel sprookjes en volksverhalen. Het sprookje werd eerder door Charles Perrault (1628-1703) opgeschreven in een andere versie. De versie van Grimm loopt goed af voor Roodkapje, die van Perrault slecht.

In 2013 bleek uit wetenschappelijk onderzoek dat het verhaal in de 1e eeuw na Christus in het Midden-Oosten ontstond en niet, zoals daarvoor werd aangenomen, in China. De wetenschappers analyseerden de verhaallijn en de personages van 58 versies van het sprookje uit verschillende gebieden. Met behulp van een computermodel bepaalden ze vervolgens hoe de verschillende versies van Roodkapje aan elkaar zijn verwant[1].

Symboliek[bewerken]

Zoals de naam reeds laat blijken verwijst de naam Roodkapje naar de kledij die het meisje in het verhaal draagt, meer specifiek het rode kapje als hoofddeksel. Naar de kenmerken van Roodkapje is veel onderzoek verricht. Roodkapje was in de originele versie van de gebroeders Grimm blond. Blond stond in de literatuur symbool voor het perfecte, het reine en het onschuldige. Een bruine of zwarte haarkleur verwees naar het onvolmaakte, het onzedelijke. Dit is ook de reden waarom de wolf in de oorspronkelijke versie bruinharig was.

Het verhaal[bewerken]

Hieronder staat de bekendste versie van het verhaal, de 19e-eeuwse bewerking van de gebroeders Grimm.

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

De hoofdpersoon is een klein meisje dat altijd een rood kapje op haar hoofd draagt dat ze van haar oma heeft gekregen. Vandaar dat haar naam 'Roodkapje' is. Op een dag vraagt Roodkapjes moeder of Roodkapje haar zieke grootmoeder die in een huisje diep in het bos woont, een mand vol lekkere dingen wil brengen. Roodkapje houdt erg veel van haar lieve grootmoeder en dus wil ze het natuurlijk meteen gaan doen. Roodkapjes moeder maant haar dochter op weg naar grootmoeder netjes op het pad te blijven.

Roodkapje plukt bloemen in het bos

Onderweg besluit Roodkapje nog wat bloemen te plukken voor haar grootmoeder. Terwijl ze dit aan het doen is komt ze de Boze Wolf tegen, die Roodkapje vertelt dat er een eind verderop in het bos nog veel meer mooie bloemen zijn en dat ze daar maar eens moet gaan kijken. Roodkapje volgt deze raad op en gaat dieper het bos in. De wolf spoedt zich intussen naar het huis van Roodkapjes grootmoeder en doet aan de deur alsof hij Roodkapje zelf is. De wolf peuzelt oma met huid en haar op, trekt haar kleren aan en gaat in haar bed liggen.

Als Roodkapje bij haar grootmoeder aankomt, ligt de wolf in bed in oma's kleding. De wolf zet een krakerige stem op die lijkt op die van een oude vrouw. Vlak bij het bed valt het Roodkapje op dat haar oma ineens wel erg grote armen, oren, ogen en een grote mond heeft gekregen. Bij dat laatste veert de wolf op, zegt "Dan kan ik je beter opeten" en slokt ook Roodkapje naar binnen.

Nu de wolf een volle maag heeft gaat hij een dutje doen. Hij snurkt zo hard dat een jager die buiten voorbijkomt het hoort. De jager gaat het huisje binnen en als hij de wolf ziet liggen, snapt hij door de dikke buik van het dier meteen wat er is gebeurd. De jager snijdt de buik van de wolf open en bevrijdt zo Roodkapje en grootmoeder. Samen stoppen ze een paar grote stenen in de buik van de wolf, zodat die straks niet merkt wat er is gebeurd. Als de wolf wakker wordt, voelt hij zich niet zo lekker. Hij heeft ontzettende dorst en gaat naar buiten om water uit een put te drinken. De stenen in zijn buik rollen naar voren en hij valt voorover in de put. Sindsdien heeft niemand ooit nog last gehad van de wolf.

Betekenis[bewerken]

Het verhaal van Roodkapje wordt vaak als voorbeeld aangehaald van de grote haat en vrees die er eeuwen onder de mensheid bestaan heeft jegens wolven. In de opvatting van onder andere Sigmund Freud heeft het echter vooral veel mythologische elementen die duiden op een van de belangrijkste vragen van de mens, namelijk: waar kom ik vandaan? Waar komen de kleine kindertjes vandaan? Hoe komen ze in die buik? De wolf kan hier, net als in veel andere verhalen (zie weerwolf) staan voor de primitieve oerdriften van de mens.

Er wordt ook wel gezegd dat de tocht van Roodkapje door het bos voor haar weg naar de volwassenheid staat en het rode kapje haar eerste menstruatie symboliseert. De verfilming van het sprookje uit 1984, The Company of Wolves leunt zwaar op deze psychologische visie. Zoals voor bijna alle opvattingen van Freud geldt, is ook deze opvatting niet onomstreden.

Een wat eenvoudigere verklaring voor het verhaal kan zijn, dat het een waarschuwing voor kinderen is om vooral hun ouders te gehoorzamen ("op het pad blijven") en niet op suggesties van vreemden in te gaan, omdat ze anders in grote problemen kunnen komen.

Varianten[bewerken]

Het sprookje komt in veel landen voor.

  • In de versie van Perrault overleeft Roodkapje het niet.[2]
  • Een Zweedse ballade vertelt hoe een meisje moet gaan waken bij een lijk. Onderweg ontmoet zij ook een wolf en klimt angstig in een boom. De wolf graaft de wortels op en de boom stort neer.
  • Uit de eerste helft van de 11e eeuw kent men De puella a lupellis servata uit de Fecunda Ratis van Egbert van Luik. Hierin verhaalt men over een vijfjarig meisje dat een rode wollen tuniekje droeg. Zij dwaalde onoplettend rond in het woud en werd door een wolf gevangen als voedsel voor zijn jongen. Vanwege haar kledij werd ze echter niet opgegeten, maar gestreeld.[3]
  • Filips van Marnix schreef in 1569 over sagen van "rootcousken".[4]
  • In de versie die Roald Dahl schreef in zijn Gruwelijke rijmen schiet Roodkapje de wolf neer en maakt van hem een bontjas.
  • Er bestaan ook varianten waarin Roodkapje en de grootmoeder niet worden bevrijd door een jager (zoals bij de gebroeders Grimm), maar door een houthakker.

Achtergronden[bewerken]

Film, muziek, theater[bewerken]

In diverse films maakt Roodkapje haar entree, bijvoorbeeld

Ook is er een kinderliedje gebaseerd op dit sprookje: "Zeg, Roodkapje, waar ga je heen?" of ook wel: "Zeg Roodkapje, waar ga je hene(n)?".Pater Moeskroen behaalde in 1991 een grote hit met een eigen versie hiervan.

In 2008 en 2009 was in de Nederlandse theaters Roodkapje de Musical te zien. Ook in 2013 was Roodkapje de Musical te zien in de Vlaamse theaters met onder anderen Dorothy Wuyts als Roodkapje.

Bronnen, noten en/of referenties

Assepoester · Berenpels · Bontepels · Broertje en zusje · Bruidskeuze · De anjer · De arme en de rijke · De arme jongen in het graf · De arme molenaarsknecht en het katje · De bijenkoningin · De boden van de dood · De boer en de duivel · De Bremer stadsmuzikanten · De broodkruimels op de tafel · De bruiloft van vrouw Vos · De dood als peet · De dood van het hennetje · De dorsvlegel uit de hemel · De drie broers · De drie gelukskinderen · De drie handwerksgezellen · De drie heelmeesters · De drie luiaards · De drie mannetjes in het bos · De drie slangenbladeren · De drie spinsters · De drie talen · De drie veren · De drie vogeltjes · De drie zwarte prinsessen · De duivel en zijn grootmoeder · De duivel met de drie gouden haren · De duur van het leven · De ganzenhoedster · De ganzenhoedster aan de bron · De gauwdief en zijn meester · De geest in de fles · De geschenken van het kleine volkje · De gestolen duit · De glazen doodskist · De goede ruil · De gouden gans · De gouden sleutel · De gouden vogel · De goudkinderen · De Grafheuvel · De groente-ezel · De haas en de egel · De hanenbalk · De hazelaar · De heldere zon brengt het aan het licht · De hemelse bruiloft · De hoefnagel · De hond en de mus · De huishouding · De ijzeren kachel · De jonge reus · De jood in de doornstruik · De kabouters · De kikkerkoning · De kleermaker in de hemel · De koning van de gouden berg · De koningszoon die nergens bang voor was · De korenaar · De kristallen bol · De laarzen van buffelleer · De luie spinster · De maan · De meesterdief · De mus en zijn vier kinderen · De ondankbare zoon · De oude bedelares · De oude grootvader en zijn kleinzoon · De oude Hildebrand · De oude Rinkrank · De oude Sultan · De oude vrouw in het bos · De peetoom · De raaf · De raap · De ransel, het hoedje en het hoorntje · De rattenvanger van Hamelen · De reus en de kleermaker · De roerdomp en de hop · De roetzwarte broer van de duivel · De roversbruidegom · De schol · De schrandere knecht · De sterrendaalders · De stukgedanste schoentjes · De trommelslager · De trouwe Johannes · De twaalf broeders · De twaalf jagers · De twaalf luie knechten · De twee gebroeders · De twee koningskinderen · De twee reisgezellen · De uil · De verstandige boerendochter · De verstandige lieden · De vier kunstvaardige broers · De volleerde jager · De vos en de ganzen · De vos en de kat · De vos en de moeder van zijn petekind · De vos en het paard · De ware bruid · De waternimf · De waternimf in de vijver · De witte slang · De witte en de zwarte bruid · De wolf en de mens · De wolf en de vos · De wolf en de zeven geitjes · De wonderlijke speelman · De zes dienaren · De zes zwanen · De zeven Zwaben · De zeven raven · De zingende springende leeuwerik · De zoete pap · Dokter Weetal · Doornroosje · Duimendik · Duimpje de wereld in · Eenoogje, tweeoogje en drieoogje · Eva's ongelijke kinderen · Frieder en Katherliesje · Gelukkige Hans · Hans en Grietje · Hans viert bruiloft · Hans-mijn-egel · Hazekebruid · Het aardmanneke · Het blauwe licht · Het boerke · Het boerke in de hemel · Het boshuis · Het dappere snijdertje · Het doodshemdje · Het eigenzinnige kind · Het ezeltje · Het gedierte van de Heer en de Duivel · Het gespuis · Het herdersjongetje · Het huishouden van kat en muis · Het kind van Maria · Het lammetje en het visje · Het leugensprookje uit Ditmar · Het mannetje dat jong gegloeid werd · Het meisje zonder handen · Het meiske van Brakel · Het mooie Katrinelletje en Pief Paf Poltrie · Het raadsel · Het snuggere snijdertje · Het sprookje van Luilekkerland · Het water des levens · Het winterkoninkje · Het winterkoninkje en de beer · Het zingende botje · IJzeren Hans · Jonkvrouw Maleen · Jorinde en Joringel · Klitten · Klosje, schietspoel en naald · Knappe Elsje · Knoest en zijn drie zonen · Koning Lijsterbaard · Lief en leed samen delen · Luie Hein · Luisje en Vlootje · Magere Liesje · Meester Priem · Meneer Korbes · Met z'n zessen de hele wereld rond · Op reis gaan · Raadselsprookje · Raponsje · Repelsteeltje · Roodkapje · Simeliberg · Slangensprookje · Slimme Grietje · Slimme Hans · Sneeuwwitje · Sneeuwwitje en Rozerood · Speelhans · Sprookje van iemand die erop uittrok om te leren griezelen · Sterke Hans · Strohalm, kooltje vuur en boontje · Tafeltje dek je, ezeltje strek je en knuppel uit de zak · Trouwe Ferdinand en Ontrouwe Ferdinand · Van de visser en zijn vrouw · Van de wachtelboom · Van het muisje, het vogeltje en de braadworst · Vleerkens vogel · Vogel Grijp · Vondevogel · Vrijer Roland · Vrolijke Frans · Vrouw Holle · Vrouw Trui