Rookkwarts

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Rookkwarts
USDA Mineral Smokey Quartz 93v3949.jpg
Mineraal
Chemische formule SiO2
Kleur Lichtbruin, grijsbruin tot bruin en zwartbruin
Streepkleur Wit
Hardheid 7
Gemiddelde dichtheid 2,65
Glans Glasglans
Opaciteit Doorzichtig, doorschijnend, ondoorzichtig
Breuk Schelpvormig zeer bros
Splijting Onduidelijk
Kristaloptiek
Kristalstelsel Trigonaal
Brekingsindices N2 1,553, No 1,544
Dubbele breking 0,009
Overige eigenschappen
Veredeling Verhitten, bestralen
Radioactiviteit Niet
Magnetisme Niet
Bijzondere kenmerken Iriseren, kattenoogeffect
Lijst van mineralen
Portaal  Portaalicoon   Aardwetenschappen

Rookkwarts is een kwarts-variëteit. De kleur is rookbruin tot bijna zwart, doorschijnend. Heel donkere varianten worden morion genoemd.

Voorkomen[bewerken]

Rookkwarts komt het meest voor in holten in intrusiegesteenten en hooggradige metamorfe gesteenten. In sedimentaire gesteenten en uitvloeiingsgesteenten is rookkwarts zeldzaam. Vindplaatsen zijn in onder andere de Alpen, Brazilië, Rusland, Mexico, India, Ierland, Zimbabwe, Afghanistan, en VS.

Eigenschappen[bewerken]

De kleur van rookkwarts wordt veroorzaakt door aluminium in het kristalrooster in combinatie met ioniserende straling. Het aluminium vervangt het silicium in de kristalstructuur waarbij het complex [AlO4-] wordt gevormd in plaats van [SiO4]. Om het ontstane ladingsverschil te compenseren wordt er tijden de groei van het kristal gelijktijdig kleine monovalente kationen van bijvoorbeeld waterstof, lithium of natrium in de kristalstructuur opgenomen. Onder invloed van ioniserende straling verplaatst het elektron van het [AlO4-]-complex zich naar een kation, en ontstaat een kleurcentrum. Dit proces voltrekt zich normaal gesproken alleen onder de 50°C. Bij hogere temperaturen vindt de afbraak van de kleurcentra sneller plaats dan de aanmaak ervan. De bron van de ioniserende straling is meestal kalium-40 het omringende gesteente. De kleur van rookkwarts ontstaat dus lang nadat de kristallen gevormd zijn en kan enige miljoenen jaren in beslag nemen Dit is ook de reden dan de meeste rookkwartsen in veldspaatrijke gesteenten zoals graniet ontstaan. Bij verhitting boven 200°C zal rookkwarts zijn kleur verliezen. Het bestralen van heldere kwarts (bergkristal) met Röntgenstraling of gammastraling levert bijna altijd rookkwarts op. De methode wordt dan ook gebruikt om van kleurloze kwarts rookkwarts te maken[1].

Esoterie[bewerken]

In de Oudheid waarschuwde deze steen de soldaten in strijd als hij donker verkleurde. Rookkwarts wordt nu nog gebruikt voor rozenkransen en crucifixen.

Er wordt een aantal geneeskrachtige werkingen aan rookkwarts toegekend; het zou helpen tegen spijsverteringsklachten, stress, verdriet en helpen bij een kinderwens. Volgens diverse literatuur hoort het mineraal bij het sterrenbeeld: Weegschaal.

Zie ook[bewerken]

Referenties[bewerken]

  1. Amir Akhavan, [1], 2 maart 2009