Rosmolen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Model van een roskorenmolen
Rosmolen in Puerto del Rosario
Rosmolen ingericht als dorsmachine

Een rosmolen is een molen waarbij de aandrijvingkracht wordt geleverd door een paard (ros) of een ezel. In het verleden waren er boerderijen die zelf een rosmolen hadden maar meestal stond er in een dorp een grotere rosmolen, vaak aangedreven door twee paarden.

Werking[bewerken]

Het principe van het malen is hetzelfde als bij andere molens. De rosmolen werd voor diverse doeleinden gebruikt: het malen van graan tot meel, het uitpersen van zaden tot olie of ook bemaling van water. Molens waar olie werd geperst werden ook oliemolens genoemd. De grotere rosmolens waren bouwsels waarin de molenstenen over elkaar rolden of schuurden, terwijl het paard of het stel paarden buiten het bouwwerk liep. De aandrijving gebeurde dan via een balk die aan de top van het dak bevestigd was en waaraan verticaal naar beneden een 'boom' bevestigd was waaraan beneden een tandwielmechanisme was gemaakt.

Ook modderschuiten werden uitgerust met rosmolens voor het gebruik bij baggeren.

Andere dieren[bewerken]

Voor sommige werktuigen werden ook andere dieren dan paarden ingezet om een draaiende beweging te verkrijgen. De karnmachine bijvoorbeeld werd aangedreven door een hond; een enkele maal was er sprake van een koemolen; in woestijnachtige gebieden gebruikt men vaak kamelen of dromedarissen om een molen of een waterpomp in beweging te zetten. Ook de mens werd wel ingezet, bijvoorbeeld in Middeleeuwse torenkranen, waarin zich een verticaal opgestelde tredmolen bevond.

Rosmolens in België[bewerken]

Antwerpen[bewerken]

  • Antwerpen: Rosmolen aan het brouwershuis
  • Lille: Slagmolen (maalvaardig)

Limburg[bewerken]

Oost-Vlaanderen[bewerken]

West-Vlaanderen[bewerken]

  • Alveringen: Rosmolen van de Steendamhoeve: Steendamstraat 6
  • Bredene: Rosmolen van het Trojaneford: Plassendaalsesteenweg 4
  • Bredene: Rosmolen van Hof Ter Yeste: Kwadeweg 4
  • Bredene: Rosmolen van de Vicognyhoeve: Blauwvoetlaan 2
  • Brugge: Het oud waterhuis: Hendrik Consciencelaan
  • Ettelgem (Oudenburg): Rosmolen: Klemskerkestraat 5
  • Gistel: Rosmolen: Abdijstraat 75
  • Gistel: Rosmolen: Abdijstraat 88
  • Hoogstade (Alveringem): Rosmolen: Brouwerijstraat 11
  • Hoogstade (Alveringem): Rosmolen van de Collaertshille: Collaertshillestraat 2
  • Izenberge (Alveringem): Rosmolen: Izenbergestraat 142
  • Izenberge (Alveringem): 2 rosmolens in het openluchtmuseum Bachten de Kupe
  • Leffinge (Middelkerke): Rosmolen: Kalkaertweg 15
  • Meetkerke (Zuienkerke): Rosmolen aan de ooievaar: Oude Oostendsesteenweg 53
  • Meulebeke: Rosmolen: Veldstraat 130
  • Oostkamp: Rosmolen: Waterstraat
  • Oostkerke: Rosmolen: Sabtweg 2
  • Sint-Andries (Brugge): Rosmolen aan de abdij van Zevekerke: Zevekerke 1
  • Sint-Michiels (Brugge): Rosmolen aan de Trutselaar: Tillegem-Bos
  • Sint-Pieters-op-den-dijk (Brugge): Rosmolen aan de hoeve Spizele: Blankenbergesteenweg 456
  • Stalhille (Jabbeke): Rosmolen: Cathillestraat 6
  • Stalhille (Jabbeke): Rosmolen: Paddegatstraat 3
  • Torhout: Rosmolen: Ieperse heirweg
  • Westkerke: Rosmolen aan de Massenhove: Massenhoveslag 1
  • Wilskerke: Rosmolen: Fleriskotstraat 15
  • Wulpen (Koksijde): Rosmolen: Wulpendammestraat 11
  • Wulvergem-Vinkem (Veurne): Rosmolen: Zomerweg 7
  • Zande (Koekelare): Rosmolen: Korkentapstraat 3
  • Zuienkerke: Rosmolen aan de grote stoove: Nieuwe gentweg 140

Wallonië[bewerken]

Rosmolens in Nederland[bewerken]

Zie het artikel Lijst van rosmolens in Nederland voor een overzicht.