Rotterdamse metro
| Metro van Rotterdam | ||||
 |
||||
 |
||||
| Metrostation Rotterdam Centraal | ||||
| Basisgegevens | ||||
| Locatie | Rotterdam, Nederland | |||
| Vervoerssysteem | Metro Lightrail Sneltram |
|||
| Startdatum | 9 februari 1968 | |||
| Lengte | 78,3 km | |||
| Aantal lijnen | 5 | |||
| Aantal stations | 62 | |||
| Aantal voertuigen | 2011: ~145 | |||
| Aantal passagiers | per werkdag 250.000[1], per maand 5.400.000 | |||
| Spoorwijdte | 1435 mm | |||
| Uitvoerder(s) | RET | |||
| Netwerkkaart | ||||
 |
||||
|
||||
  |
|
|
De Rotterdamse metro is gesitueerd in en rondom de gemeente Rotterdam. De eerste lijn werd geopend op 9 februari 1968 door prinses Beatrix en prins Claus. De totale netwerklengte (inclusief lijn E) bedraagt 78,3 kilometer, waarvan 17,7 ondergronds en 8,5 als sneltram is uitgevoerd. De exploitatie is in handen van de RET. Het is het oudste en grootste metronetwerk in de Benelux, gelet op de lengte in sporen.
Inhoud |
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Noord-zuidlijn
 Zie Erasmuslijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De eerste metrolijn, Noord-Zuidlijn genoemd, was bij de opening een van de kortste metrolijnen ter wereld: slechts 5,9 kilometer tussen het station Rotterdam Centraal en het winkelcentrum Zuidplein op de linker Maasoever. Op 9 februari 1968 openden Prinses Beatrix en Prins Claus in het bijzijn van toenmalig burgemeester Wim Thomassen de metrolijn op het Centraal Station met een rit naar Zuidplein. Met de bouw van de lijn, die ruim zeven jaar duurde, was een bedrag van 170 miljoen gulden (ruim 77 miljoen euro) gemoeid, plus twintig miljoen gulden (negen miljoen euro) aan bijkomende werken. Om de Rotterdammers kennis te laten maken met dit nieuwe vervoermiddel, mocht iedere inwoner eenmaal een gratis ritje maken met de metro.
Het belangrijkste kunstwerk was de tunnel onder de Nieuwe Maas. Deze tunnel (de tweede ondertunneling van de Maas na de Maastunnel voor het auto-, fiets- en voetgangersverkeer) werd gebouwd door middel van geprefabriceerde tunnelstukken die werden afgezonken. De tunnelstukken (caissons) werden gebouwd op het Eiland van Brienenoord en daarna naar de juiste plek gevaren. Het traject van Rotterdam Centraal tot aan de Maas werd in open bouwputten gerealiseerd. Weena, Hofplein en Coolsingel waren hierdoor jarenlang onbegaanbaar.
Het gedeelte van de eerste lijn loopt door Rotterdam Zuid geheel bovengronds over een viaduct. De stroomvoorziening met een elektrische spanning van 750 Volt gelijkstroom geschiedt via een derde rail-systeem.
In 1970, twee jaar na de opening, werd de lijn over het viaduct verlengd van Zuidplein tot Slinge. In 1974 werd de lijn doorgetrokken van Slinge via de voorsteden Rhoon en Poortugaal naar Zalmplaat in Hoogvliet, waarmee de lengte in één klap bijna verdubbelde. Dit gedeelte loopt grotendeels gelijkvloers over een afgeschermd traject, omdat de stroomvoorziening gebeurt via de derde rail. Elf jaar later, in 1985, werd een verlenging van Zalmplaat tot De Akkers in Spijkenisse in gebruik genomen.
In 2007 kwam de RandstadRail-Erasmuslijn in gebruik op het traject Hofplein – Den Haag Centraal. Een verlegging naar Station Rotterdam Centraal werd op 17 augustus 2010 operationeel. Op 11 december 2011 werd de lijn verlengd tot metrostation Slinge.
Sinds 1997 werd voor de noord-zuidlijn de benaming Erasmuslijn gebruikt, naar Desiderius Erasmus. Deze naam werd met de invoering van de dienstregeling 2010 weer afgeschaft. Het traject werd toen opgesplitst in twee lijnen:
- Lijn D, met een lichtblauwe lijnkleur, tussen Rotterdam Centraal en Spijkenisse De Akkers.
- Lijn E, met een donkerblauwe lijnkleur, het traject van de RandstadRail, Den Haag Centraal - Rotterdam Centraal - Slinge.
[bewerken] Oost-westlijn
| Zie Calandlijn voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Op 6 mei 1982 werd een tweede metrolijn geopend tussen Capelsebrug en Coolhaven, genaamd oost-westlijn. De speelfilm Spetters speelt zich voor een deel af in de tunnel in aanbouw. Op 27 mei 1983 werd de lijn als sneltram met gelijkvloerse kruisingen en bovenleiding doorgetrokken naar Binnenhof in de wijk Ommoord van de huidige oostelijke deelgemeente Prins Alexander. Een aftakking naar De Tochten in de wijk Zevenkamp, eveneens als sneltram, werd op 24 april 1984 in gebruik genomen. In westelijke richting werd de Calandlijn op 25 april 1986 verlengd van Coolhaven naar Marconiplein.
Op 29 mei 1994 werd aan de oostkant een aftakking toegevoegd van Capelsebrug naar De Terp in Capelle aan den IJssel.
Op 4 november 2002 werd in westelijke richting het Beneluxlijn-tracé geopend vanaf Marconiplein via Schiedam en Pernis naar Hoogvliet, vanwaar de metro's over het tracé van de Erasmuslijn doorrijden naar Spijkenisse.
Op 29 augustus 2005 kwam de tot nu toe laatste verlenging in dienst, van de Zevenkampse sneltramaftakking tot in de nieuwe Vinex-wijk Nesselande. Deze 1,5 km lange verlenging is uitgevoerd op een viaduct en als metro, met voeding via een derde rail in plaats van via de bovenleiding.
In 1997 was aan alle trajecten van de oost-westlijn de naam Calandlijn gegeven, naar Pieter Caland. Met de invoering van de dienstregeling 2010 werd deze benaming afgeschaft. Het traject werd in drie lijnen opgesplitst:
- Lijn A met groene lijnkleur, tussen Binnenhof en Schiedam Centrum.
- Lijn B met gele lijnkleur, tussen Nesselande en Schiedam Centrum.
- Lijn C met rode lijnkleur, tussen De Terp (Capelle aan den IJssel) en De Akkers (Spijkenisse).
[bewerken] Bezuinigingen
Vanaf 2004 kreeg de metro te maken met bezuinigingen. Hierdoor gingen de metro's met name in de avond en op zondag minder rijden. Per 28 augustus 2006 is de frequentie in de avond weer verhoogd, waarmee de oude dienstregeling voor het grootste deel hersteld werd. De lagere overheidsbijdrage bleef gehandhaafd, maar door efficiënter te werken kon de dienstregeling gereden worden voor minder geld.
[bewerken] Lijnen
De Rotterdamse metro kent vijf lijnen met ieder een eigen letter en kleur. De combinatie van letter en kleur worden ook gebruikt op de lijnenkaarten en op de bewegwijzering. Op de bestemmingsborden op de metro's wordt alleen de letter gebruikt.
| Lijn | Van/Naar | Stations | Lengte | |
|---|---|---|---|---|
| A | Metrolijn A | Binnenhof - Schiedam Centrum | 20 | 17,2 km |
| B | Metrolijn B | Nesselande - Schiedam Centrum | 23 | 20,1 km |
| C | Metrolijn C | De Terp - De Akkers | 26 | 30 km |
| D | Metrolijn D | Rotterdam Centraal - De Akkers | 17 | 21 km |
| E | Metrolijn E | Den Haag Centraal - Slinge | 23 | 27 km |
De lijnletters A t/m E van het huidige lijnennet werden op 13 december 2009 ingevoerd. De verschillende lijnen hebben geen eigen sporen, maar delen trajecten met elkaar. Enkele lijnen hebben meer eindpunten. Lijn A rijdt op bepaalde tijden alleen tussen Kralingse Zoom en Binnenhof.
Elk van de lijnen A, B en C rijdt van maandag t/m vrijdag van 7 tot 19 uur om de 10 minuten. Op zaterdag is dit van 11 tot 18 uur: er wordt dan tussen 6 en 11 uur om de 15 minuten gereden. Op zondag is er tussen 10 en 18 uur een 15-minutendienst op elk van deze routes. In de avond en op zondagochtend worden elke 15 minuten gereden, waarbij de metro vanuit Binnenhof wordt ingekort tot Kralingse Zoom.
Op de lijnen A en B kan met maximaal drie gekoppelde rijtuigen in treinschakeling gereden worden. Meer is niet mogelijk, omdat de meeste perrons in het oosten maar 90 meter lang zijn. Op lijn C is het wel mogelijk om met vierwagentreinen te rijden: al deze perrons zijn tenminste 120 meter lang en dus geschikt voor vierwagentreinen. Doordeweeks en op zaterdag rijden de meeste metrotreinen met drie rijtuigen, aangevuld met metro's van twee rijtuigen omdat er niet genoeg materieel is om alle wagendiensten met drie rijtuigen te laten rijden. In de avond en op zondag wordt er op alle lijnen doorgaans met twee rijtuigen gereden. De avonddienst Binnenhof - Kralingse Zoom wordt met enkelvoudige rijtuigen gereden.
Lijn D heeft geen aftakkingen. Lijn D naar Spijkenisse rijdt in de spits van 7 tot 9 uur en van 16 tot 18 uur elke 5 minuten. Op werkdagen wordt buiten de spits tot 19 uur en op zaterdag tussen 11 tot 18 uur om de 10 minuten gereden. Buiten deze tijden wordt elke 15 minuten gereden.
| Zie RandstadRail voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Lijn E bereed van 2006 tot 2010 het traject Den Haag Centraal - Hofplein in een kwartierdienst. In 2010 werd het eindpunt Hofplein in het kader van lightrailproject RandstadRail vanaf Rotterdam Kleiweg verlegd naar Rotterdam Centraal. De lijn maakt nu gebruik van een nieuwe ondergrondse metrotunnel, het zogenoemde Statenwegtracé. De tunnel is de eerste geboorde metrotunnel in Nederland in een stedelijk gebied en telt één ondergronds station: Blijdorp. Dit ligt op 18 meter onder straatniveau en is hiermee het diepste metrostation van Rotterdam[2]. Op 11 december 2011 werd lijn E verlengd naar metrostation Slinge. Er ontstond een doorgaande metrodienst tussen Den Haag Centraal en Slinge. Hierdoor kwamen de korttrajectritten van lijn D tussen Rotterdam Centraal en Slinge te vervallen.
[bewerken] Materieel
De Rotterdamse metro heeft de volgende metrorijtuigen:
| Afbeelding | Serie | Aantal (nu in dienst) | Exploitatie |
|---|---|---|---|
 |
Type MG2 5000, 5100 |
71 (0) | 1966-2003 |
 |
Type SG2 5200 |
71 (16) | 1980-heden |
 |
Type MG2/1 5300 |
63 (63) | 1998-heden |
 |
Type SG2/1 5400 |
18 (18) | 2002-heden |
 |
Type RSG2 5200 |
11 (0) | 2006-2009 |
 |
Type RSG3 5500 |
22 (22) | 2008-heden |
 |
Type SG3 5600 |
42 (39) | 2009-heden |
[bewerken] Beveiliging
De Rotterdamse metro maakt gebruik van cabinesignalering door middel van LZB801 in de volksmond ook wel ATB genoemd. Langs de sporen zijn geen seinen te vinden, met uitzondering van emplacementen, waar dwergseinen staan. In plaats daarvan ziet de bestuurder in de cabine met welke snelheid hij mag rijden. Hiervoor worden via de rail of via een lus erlangs twee frequenties naar de metro verzonden. Deze veroorzaken een magnetisch veld dat door spoelen aan de voorkant van de metro wordt opgevangen en omgezet wordt in een signaal. Er zijn in totaal vijf frequenties, waarvan telkens twee verzonden worden, waardoor elf verschillende signalen mogelijk zijn (het niet ontvangen van een frequentie is hier het elfde signaal). Via deze signalen weet de bestuurder hoe hard hij mag rijden, waar hij moet stoppen en of hij mag vertrekken van een station. Indien de maximale snelheid wordt overschreden, zal de beveiliging na enkele seconden zelf ingrijpen en de metro alsnog afremmen tot de toegestane snelheid. De beveiliging is ook in staat de metro tot stoppen te dwingen.
[bewerken] Soorten signalen
De Rotterdamse metro kan de volgende signalen ontvangen:
- Vertrekverbod (mag aan eind perron niet verder)
- 0 Permissie (Max. 10km/h)
- 0 Absoluut actief (Max. 0km/h kan nog verder)
- 0 Absoluut passief (Max. 0km/h dwangrem actief)
- 10 Absoluut (Max. 10km/h vaak op emplacement)
- 20 Permissief (Max. 20km/h hulprijsignaal)
- Groen 35 (Max. 35km/h)
- Geel 50 (Max. 50km/h ATB-storing rijden op zicht)
- Groen 50 (Max. 50km/h)
- Groen 60 (Max. 60km/h alleen Bombardier rijtuigen)
- Groen 70 (Max. 70km/h)
- Groen 80 (Max. 80km/h)
- Groen 100 (Max. 100km/h alleen Bombardier rijtuigen)
[bewerken] Geplande uitbreidingen en toekomst
|
In de komende jaren zal uitbreiding van het net plaatsvinden door enerzijds omvorming van de Hoekse Lijn (zoals dit bij lijn E (RandstadRail) is gebeurd). Anderzijds wordt er gestudeerd op een nieuwe metrolijn van Zuidplein naar Kralingse Zoom, die via het nieuwe Feyenoordstadion en een intercitystation Zuid zou moeten lopen.
[bewerken] Hoekse Lijn
| Zie Spoorlijn Schiedam - Hoek van Holland#Toekomst voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Naar verwachting wordt de Hoekse Lijn in 2013 [3] gekoppeld aan de lijnen A en B bij station Schiedam Centrum. Lijn B gaat dan richting Hoek van Holland Strand en lijn A gaat tot Vlaardingen West. Vanaf december 2007 heeft de Stadsregio Rotterdam de exploitatie van de Hoekse Lijn gegund aan de NS.
[bewerken] Zuidplein – Kralingse Zoom
| Zie Zuidtangent (Rotterdam) voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
De Gemeente Rotterdam onderzoekt de mogelijkheid een geheel nieuwe metrolijn aan te leggen van station Zuidplein naar station Kralingse Zoom. Dit onderzoek hangt samen met de ontwikkeling van een nieuwe Stadionomgeving. In het stadionpark, in de buurt van het bestaande Stadion Feyenoord, komen een nieuw voetbalstadion, een 400 meter kunstijsbaan en ruimte voor woningen, kantoren, onderwijs en winkels. Bovendien wil Rotterdam hier een intercitystation.
De lijn zou de drukke trajecten station Kralingse Zoom - station Beurs en Centraal Station - station Zuidplein moeten ontlasten en laat Rotterdam Zuid beter aansluiten op het nationale spoorwegennet.
In een later stadium kan de lijn verlengd worden in westelijke richting naar het te herontwikkelen gebied Stadshavens (omgeving Waalhaven, Eemhaven, en Merwehaven).[4][5]
[bewerken] IJsselmondelijn/Ridderkerklijn
Al geruime tijd bestaan er plannen voor een uitbreiding van de metro in zuidoostelijke richting naar de deelgemeente IJsselmonde en eventueel verder naar Ridderkerk. Aanleidingen hiervoor zijn de slechte bereikbaarheid van dit deel van Rotterdam en het ontbreken van een overstapverbinding op Zuid tussen de Erasmuslijn (nu lijn D) en de spoorlijn Rotterdam - Dordrecht.
Rond de eeuwwisseling werden deze plannen geconcretiseerd in twee metrovarianten:
- vanaf het Wilhelminaplein via de nieuw te ontwikkelen wijk Parkstad, het te verplaatsen station Rotterdam Zuid en stadion De Kuip (Parkstadvariant), of
- vanaf Zuidplein via station Rotterdam Lombardijen (Zuidpleinvariant).
Beide varianten bleken echter te duur vergeleken met het nieuwe "concept TramPlus". De houding van de Ridderkerkse politiek, die een zeer dure ondergrondse uitvoering van de metro in haar gemeente wilde, speelde daarbij een belangrijke rol. Het project is niet voortgezet om financiële redenen.
Intussen is de Parkstadvariant min of meer uitgevoerd als TramPlus-lijn 23, welke mogelijk doorgetrokken wordt tot in Ridderkerk. De Zuidpleinvariant is daardoor wellicht het meest kansrijk voor de verdere toekomst.
[bewerken] Nachtmetro
Er bestaan ook plannen om de metro op bepaalde momenten 's nachts te laten rijden. Incidenteel (North Sea Jazz Festival) is dat enige malen gebeurd. Een vaste nachtmetro heeft echter vooralsnog geen steun van de gemeente, waardoor deze dienst voorlopig tot evenementen beperkt zal zijn.
[bewerken] Sneltramtraject ondergronds
De deelgemeente Prins Alexander kondigde in 2006 aan dat er samen met de gemeente Rotterdam gekeken zou worden naar de mogelijkheid om het sneltramtraject (Capelsebrug - Binnenhof / De Tochten) omstreeks 2020 ondergronds aan te leggen. Begin 2010 is dit plan afgezwakt tot het idee om alleen het gedeelte onder de hoofdweg te ondertunnelen. Ook dit is nog niet zeker. [6]
[bewerken] Verplaatsing station Alexander
De deelraad van de deelgemeente Prins Alexander heeft in het voorjaar van 2010 ingestemd met het project Integrale Visie Alexanderknoop. Dit start in het najaar van 2010 en duurt naar verwachting t/m circa 2030. Tijdens dit project gaat heel station Rotterdam Alexander op de schop. Het treinstation zal langer worden in oostelijke richting, overkapt worden en vier sporen gaan tellen. De stationshal moet groter worden en toegang geven tot beide metroperrons, wat nu niet zo is. Ook zal het metrostation vervangen worden door een metrostation dat meer in het noorden ligt. Het plan voor het ombouwen van station Rotterdam Alexander zal waarschijnlijk in één van de laatste fases gebeuren, omdat er rekening gehouden wordt met het (gedeeltelijk) ondertunnelen van het sneltramtraject. De plannen zullen dan aangepast moeten worden. [7]
[bewerken] OV-chipkaart
Op 29 januari 2009 is de strippenkaart afgeschaft als mogelijk betaalmiddel bij gebruik van de metro op de lijnen A, B, C en D, maar nog niet volledig op lijn E.[8] De Rotterdamse metro is hiermee het eerste openbaar vervoergebied in Nederland geworden dat is overgegaan op betaling met uitsluitend de OV-chipkaart. Op lijn E was het op het gedeelte Den Haag Centraal - Pijnacker Zuid tot 19 mei 2011 nog mogelijk de strippenkaart te gebruiken tot op deze datum ook in het Stadsgewest Haaglanden en de rest van Zuid-Holland de strippenkaart werd afgeschaft.
[bewerken] Zie ook
[bewerken] Externe links
- RET Rotterdam, officiële website
- retmetro.nl, alles over de Rotterdamse metro. Onofficiële website voor hobbyisten
- Weblog over de restauratie van één van de oudste Rotterdamse metrostellen 5024 (Stichting RoMeO)
Referenties
|
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Metro Rotterdam op Wikimedia Commons. |
 |
Rotterdamse metro | |
|---|---|---|
|
Lijnen: A Metrolijn A · B Metrolijn B · C Metrolijn C · D Metrolijn D · E Metrolijn E Materieelseries: 5000 · 5100 · 5200 · 5300 · 5400 · 5500 · 5600 |
||
| Elektrische trams en metro's in Nederland | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
