Ruimtelijk inzicht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Ruimtelijk inzicht is een mentale vaardigheid die bij ieder mens of dier in aanleg aanwezig is. Het dient om zich te kunnen oriënteren en positioneren in een ruimtelijke leefomgeving. Die kan min of meer complex zijn. De mate waarin deze vaardigheid ontwikkeld is, biedt dus kans op succes bij het zich in stand houden en het uitbreiden van de soort.
Ruimtelijk voorstellingsvermogen is een notie die daar grotendeels mee overlapt. Men bedoelt hiermee het vermogen zich iets in drie dimensies voor te stellen (te visualiseren), waar men alleen een verbale beschrijving, en/of een twee-dimensionale tekening van heeft, of het geheel voor zichzelf uitwerken op basis van eigen kennis.
RVV (ruimtelijk voorstellingsvermogen) is doorgaans een onderzoeksitem van algemene intelligentietests.

Ruimtelijke informatie[bewerken]

Ruimtelijk inzicht kan in verschillende gradaties ontwikkeld zijn of worden. Dit inzicht bestaat erin dat men zich bewust of onbewust kan inleven in een gegeven ruimte op basis van slechts geringe informatie. Het betreft dan:

  • informatie die deels al in het geheugen aanwezig is door vroegere waarnemingen of een leerproces
  • en bijkomende informatie die zich op het moment van omgaan met die ruimte aandient.

De informatie kan alle mogelijke dimensies betreffen, met minimaal de drie ruimtelijke dimensies: hoogte, breedte en lengte. Maar er zijn ook verdere complicaties hiervan mogelijk. Zo kan men bijvoorbeeld een ruimte op afstand in de verbeelding halen waar men zelf op dat ogenblik niet in verblijft. Wie een goed ruimtelijk inzicht heeft en een voldoende ontwikkelde verbeeldingskracht zal zich de beschouwde ruimte met veel meer details en attributen, dus veel levendiger, voorstellen. We spreken in dat geval van ruimtelijk voorstellingsvermogen. Bijkomende dimensies zijn ook de bewegingen van objecten binnen die ruimte (zoals snelheid, versnelling, draaihoek, draaisnelheid, klimsnelheid...) en de extrapolatie van dergelijke bewegingen van verschillende objecten onderling.

Toepassingen[bewerken]

Ruimtelijk inzicht komt in het dagelijks leven natuurlijk voor iedereen van pas, al was het maar om in de keuken bepaald bestek terug te vinden. Maar er zijn ook heel wat beroepen waar een ver ontwikkelde vorm hiervan noodzakelijk is.

Architecten moeten zich op voorhand zo nauwkeurig mogelijk kunnen voorstellen hoe een ruimte er zal uitzien en hoe ze zich binnen een complexer geheel zal verhouden, tenslotte het landschap zelf.

Chirurgen hebben een getrouw inwendig beeld nodig van omvang, vorm en ligging van organen.

Luchtverkeersleiders moeten weten hoe het luchtruim is ingedeeld dat zij onder hun verantwoordelijkheid hebben, met daarin de denkbeeldige afbakeningen die er de ruimtelijke conventionele structuur van maken (luchtwegen, terminale ruimte, militaire zones...). Bovendien moeten zij de bewegingsdimensie van de verschillende daarin evoluerende vliegtuigen op voorhand kunnen inschatten. Daaruit moeten zij risicovolle ontmoetingsplaatsen kunnen extrapoleren en zich een voorstelling maken van hoe de situatie er mits eigen ingrijpen zal uitzien.

Zelfs de boer op het land moet voldoende ruimtelijk inzicht hebben, net zoals de chauffeur op de baan en uiteraard ook de piloot in de lucht of de kapitein op zee.

Ook sporters en kunstenaars, zoals beeldhouwers en schilders, hebben dit inzicht sterk nodig.

Uitersten[bewerken]

Sommige mensen hebben een sterk ruimtelijk inzicht, ook al zijn ze niet zo vlot in andere aspecten van redeneren. Omgekeerd kunnen verstandige mensen het heel moeilijk hebben met ruimtelijke opdrachten. Het is dan één van de hoofdkenmerken van de leerstoornis NLD (Non-verbal Learning Disabilities). Het gaat dan meestal om mensen die overwegend verbaal zijn ingesteld. Bij de meeste mensen echter sluit het ruimtelijk inzicht nauw aan bij het algemene niveau van inzicht. Ruimtelijk inzicht is wel een typische gave voor zogenaamde beelddenkers omdat die in staat zijn vele dimensies van een werkelijkheidsobject tegelijk te 'zien' en te evalueren, zonder daarbij noodzakelijk via woorden te hoeven gaan.