Salpeterigzuur

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Salpeterigzuur
Structuurformule en molecuulmodel
Structuurformule van salpeterigzuur
Structuurformule van salpeterigzuur
Algemeen
Molecuulformule
     (uitleg)
HNO2
IUPAC-naam waterstofnitriet
Molmassa 47,01344 g/mol
SMILES
N(=O)O
InChI
1S/HNO2/c2-1-3/h(H,2,3)
CAS-nummer 7782-77-6
EG-nummer 231-963-7
PubChem 24529
Evenwichtsconstante(n) pKa = 3,398
Waar mogelijk zijn SI-eenheden gebruikt. Tenzij anders vermeld zijn standaardomstandigheden gebruikt (298,15 K of 25 °C, 1 bar).
Portaal  Portaalicoon   Scheikunde

Salpeterigzuur of waterstofnitriet (HNO2) is een zwak anorganisch zuur dat onstabiel is en uitsluitend in een waterige oplossing kan bestaan.

Eigenschappen en reacties[bewerken]

Salpeterigzuur kan worden gezien als het reactieproduct van het zuurvormende oxide distikstoftrioxide en water. Het wordt gevormd uit de disproportionering van stikstofdioxide in water:

\mathrm{2\ NO_2\ +\ H_2O\ \longrightarrow\ HNO_2\ +\ HNO_3}

Salpeterigzuur vormt de basis voor de zouten en esters die nitrieten worden genoemd. Waterstofnitriet wordt in situ bereid uit reactie van natriumnitriet en zoutzuur. Bij deze bereiding (die bij 0°C of lager verloopt) is een blauwe kleur te zien, die toe te schrijven is aan distikstoftrioxide. Bij verwarming ontstaat bruin gekleurd stikstofdioxidegas. Het instabiele zuur ontleedt volgens de reacties:

\mathrm{2\ HNO_2\ \longrightarrow\ N_2O_3\ +\ H_2O}

en

\mathrm{N_2O_3\ \longrightarrow\ NO\ +\ NO_2}

De zouten ervan worden gevormd door stikstofmonoxide te leiden door een geconcentreerde oplossing van een alkalihydroxide:

\mathrm{4\ NO\ +\ 2\ OH^-\ \longrightarrow\ N_2O\ +\ 2\ NO_2^-\ +\ H_2O}

De verhitting van een waterige oplossing van salpeterigzuur leidt tot disproportionering tot salpeterzuur en stikstofmonoxide:

\mathrm{3\ HNO_2\ \longrightarrow\ HNO_3\ +\ 2\ NO\ +\ H_2O}

Aangezien het stikstofatoom in salpeterigzuur oxidatiegetal +III bezit, kan het door sterke oxidatoren (zoals kaliumpermanganaat in zwavelzuur) geoxideerd worden:

\mathrm{2\ {MnO_4}^-\ +\ 5\ {NO_2}^-\ +\ 6\ H^+\ \longrightarrow\ 2\ Mn^{2+}\ +\ 5\ {NO_3}^-\ +\ 3\ H_2O}

Toepassingen[bewerken]

Anorganische nitrieten worden gebruikt als antioxidanten, bijvoorbeeld in witte wijn. Deze hebben de E-nummers E249 (kaliumnitriet) en E250 (natriumnitriet).

Enkele vaatverwijdende geneesmiddelen zijn nitriet-esters.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

  • (en) Gegevens van Salpeterigzuur in de GESTIS-stoffendatabank van het Duitse Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA) (JavaScript vereist)