Samadhi (yoga)

Portaal Yoga

Samadhi (Sanskriet: समाधि, samādhi, 'diepe meditatie', 'absorptie') is de achtste en laatste stap op het achtvoudige yogapad (ashtanga yoga) uit de Yogasoetra's van Patanjali. De andere zeven stappen zijn: yama, niyama, asana, pranayama, pratyahara, dharana en dhyana. Samadhi maakt deel uit van samyama, een technische term die de drie hoogste stadia van concentratie op het achtvoudige pad onder één noemer samenvat.

Samadhi is de staat van bewustzijn waarin de menselijke geest door perfecte meditatie één is geworden met het object van meditatie, vrij van enige activiteit. Samadhi wordt wel omschreven als diepe contemplatie, trance, heelheidsbeleving of eenwording. Het is de culminatie van de klassieke yoga die vaak gepaard gaat met een euforische extase of gelukzalige vrede.

In het boeddhisme heeft het begrip samadhi, in een andere culturele context, min of meer dezelfde betekenis. In feite komt de staat van samadhi, onder andere benamingen, in de mystieke literatuur van alle grote religieuze stromingen voor.

Dhāraṇā is het fixeren van de aandacht van de geest (chitta) op één punt of object. Dhyāna is de gestage, ononderbroken stroom van de aandacht op dat object. Samādhi treedt op wanneer het object van dhyāna het subject wordt, waardoor het zelfbewustzijn verdwijnt en men opgaat in het object van meditatie. Deze drie tezamen vormen samyama, het vermogen om in één vloeiende beweging van de geest van dhāranā over te gaan in dhyāna en samādhi. Door de verovering van samyama wordt men verlicht met wijsheid. Samyama kan op verschillende onderwerpen worden gericht. Dit (dhāraṇā, dhyāna en samādhi) zijn de drie innerlijke (antaranga) onderdelen van het achtvoudige pad.

Patanjali, Yogasoetra's, III.1-7

Verschillende vormen van samadhi

In de context van de Yogasoetra's is de hoogste vorm van samadhi de totale absorptie in het gedachteloze Zijn, waarin het onderscheid en de dualiteit tussen subject en object geheel is opgeheven. Men spreekt dan van nirvikalpa samadhi. Bij alle andere vormen van samadhi waarin nog wel sprake is van een dergelijk, miniem onderscheid, spreekt men van savikalpa samadhi die op zijn beurt weer in verschillende categorieën kan worden ondergebracht, ieder met hun eigen (technische) benaming. In het boeddhisme worden savikalpa samadhi en nirvikalpa samadhi aangeduid met respectievelijk nirvana en mahanirvana.

Mahasamadhi

Het bewust heengaan van een yogi door volledige absorptie in de staat van nirvikalpa samadhi om zich vervolgens uit het lichaam terug te trekken wordt wel mahasamadhi ('grote samadhi') genoemd. Zodoende wordt de term samadhi of mahasamadhi ook wel gebruikt voor de laatste rustplaats van het lichaam van de yogi. Vaak worden de lichamen van dergelijke, gerealiseerde yogi's namelijk niet traditioneel gecremeerd, maar in een tombe of mausoleum begraven.

Samadhi en fysiologie

Gebleken is dat met een elektroencephalogram (EEG) tijdens diepe meditatie of samadhi een geheel eigen patroon van hersengolven wordt geregistreerd. Dergelijk onderzoek is voornamelijk uitgevoerd bij boeddhistische monniken met een jarenlange ervaring in de meditatie, en bij mensen die de transcendente meditatie (TM) beoefenen. Dergelijk onderzoek geeft ook aan dat de coherentie van de hersengolven hoger wordt naarmate iemand meer ervaring heeft met de toestand van diepe, meditatieve absorptie. Bovendien blijkt een dergelijke coherentie bij deze proefpersonen ook buiten de meditatieperioden langer aanwezig te zijn.

Externe links

• Swami Sivananda, Guide to Samadhi The Divine Life Society;
• Sri Chinmoy, Samadhi: The Height of Divine Consciousness.

Zie ook

• Meditatie
• Yogasoetra's
• Raja yoga

Engelstalige Wikisource

Meer bronnen die bij dit onderwerp horen, kan men vinden op de pagina Yoga Sutras op de Engelstalige versie van Wikisource