Samaracultuur
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 Zie Samarra voor de chalcolithische Samarracultuur (ca. 5500–4800 v.Chr.) bij Tell Sawwan. |
De Samaracultuur was een kopertijdcultuur vanaf het vroege zesde millennium v.Chr. bij de Samara (rivier)bocht van de middenloop van de Wolga, ontdekt tijdens archeologische opgravingen bij het dorp Syezzheye (Съезжее) in Rusland. In het dal van de Samara bevinden zich ook vindplaatsen van latere culturen, die om verwarring te voorkomen 'Samaraculturen' of 'Samaradalculturen' genoemd worden. Bij sommige van die vindplaatsen wordt nu archeologisch onderzoek gedaan. De naam Samaracultuur heeft echter alleen betrekking op de archeologische cultuur uit de vroege kopertijd.
"Eneolithicum" heeft dezelfde betekenis. De eneolithische cultuur van het gebied is een correcte naam die slaat op de Samaracultuur, de daaropvolgende Khvalynskcultuur en de nog latere vroege jamnacultuur. Ze heten respectievelijk vroeg, midden en laat eneolithisch. Overigens kan de naam eneolithisch gebruikt worden voor elke cultuur in dat ontwikkelingsstadium.
Inhoud |
[bewerk] Vindplaatsen
Andere vindplaatsen zijn Varfolomievka (aan de Wolga), eigenlijk behorend tot de Noord-Kaspische cultuur, en Nikol'skoe (aan de Dnjepr). Varfolomievka is al van 5500 v.Chr.
[bewerk] Indo-Europese Urheimat
Deze drie culturen hebben ruwweg hetzelfde verspreidingsgebied. Marija Gimbutas was de eerste die het als de Urheimat (de bakermat) van de proto-Indo-Europese taal zag en stelde dat de eneolithische cultuur van deze streek eigenlijk Indo-Europees was. Als dat model correct is, wordt de Samaracultuur van enorm belang voor Indo-Europese studies.
De meeste onderzoekers van de oorsprong van de Indo-Europese talen en volkeren voor Gimbutas gingen uit van de volgende drie hypothetische ontwikkelingsstadia:
- vorming van een thuisland in de steppe
- verspreiding naar Europa, het Midden-Oosten en Centraal-Azië
- ontstaan van dochtertalen in het nu erg uitgestrekte gebied.
Gimbutas paste de benaming 'koergan' (grafheuvel) toe op de culturen van de verspreidingsfase. Ontwikkelde koerganen komen in de Eneolithische cultuur nog niet voor, maar ze zijn wel al in ontwikkeling.
[bewerk] Paarden
De Samaraperiode is niet zo goed onderzocht of bekend als de twee latere perioden. Gimbutas dateerde haar op 5000 v.Chr. De archeologische vondsten vertonen verwantschap met die van de Dnjepr-Donetscultuur met een belangrijke uitzondering: paarden.
Bij grafgiften zijn ornamenten met afbeeldingen van paarden aangetroffen. De graven hadden ook een deklaag van resten van paarden. Het is nog niet duidelijk of die paarden ook bereden werden maar ze werden beslist gefokt voor het vlees.
[bewerk] Centrale ligging
Het verspreidingsgebied van de Samaracultuur is het gebied van bos en steppe van de middenloop van de Wolga, maar ook de Noord-Kaspische cultuur van de benedenloop van de Wolga is vroeg-eneolithisch. In de context van de Koerganhypothese wordt dit gebied beschouwd als een makkelijke plek waar de sprekers van het Proto-Indo-Europees lexicale elementen met de Oeralische talen konden uitwisselen. Op een kruispunt tussen oost en west, noord en zuid moet het invloeden en stimulansen van vele volkeren hebben gekregen. Bovendien zou in een dergelijke locatie een positieve houding tegenover oorlog en verdediging nodig zijn, en we weten dat de Indo-Europeanen die hadden. Het was een cultuur van krijgers. De culturen waar ze binnenvielen waren dat niet.
[bewerk] Artefacten
[bewerk] Aardewerk
Het keramiek bestaat vooral uit eivormige bekers met geprononceerde randen. Ze konden niet op een vlakke ondergrond staan, dus was er waarschijnlijk een methode om ze te dragen of te steunen, misschien met manden of banden, waarvoor de randen een handig steunpunt vormden. De drager zwaaide de potten over zijn schouder of op een lastdier.
De potten werden gemaakt van klei vermengd met verbrijzelde schelpen.
De versiering bestaat uit motieven langs de hele omtrek: lijnen, banden, zigzag- of golflijntjes, ingekerfd, gesneden of gedrukt met een kam. Deze patronen zijn van boven het duidelijkst te begrijpen. Ze zijn waarschijnlijk een zonnemotief, en de opening van de pot stelde waarschijnlijk de zon voor. Men vereerde vanaf het begin het licht.
[bewerk] Graven
De graven zijn ondiepe schachten voor afzonderlijke begrafenissen, hoewel er ruimte was voor twee of drie personen. Een paar graven waren afgedekt met een steen of een lage aarden heuvel, de eerste aanzet voor de latere koergans. De latere, volledig ontwikkelde koergan was een heuvel van waar de overleden leider naar de hemelgod kon opstijgen, maar of deze eerste heuvels die betekenis al hadden is twijfelachtig.
[bewerk] Geofferde dieren
De cultuur wordt gekenmerkt door dieroffers, die bij de meeste vindplaatsen zijn aangetroffen. Gewoonlijk zijn de kop en hoeven van runderen, schapen en paarden in ondiepe kommen boven het graf zelf geplaatst, afgedekt met een dikke laag oker. Sommige onderzoekers zien in deze resten het begin van het paardoffer, maar voor die zienswijze zijn nog geen doorslaggevende bewijzen gevonden. We weten dat de Indo-Europeanen mensen en dieren offerden, maar veel culturen deden dat.
[bewerk] Wapens
De Indo-Europenen zouden zonder een teken van wapens zichzelf niet zijn. In de graven zijn altijd goed gemaakte dolken van vuursteen en been aanwezig, geplaatst bij een arm of het hoofd van de overledene, er was er zelfs een in het graf van een jongetje. Wapens in kindergraven worden later algemener.
Andere wapens zijn speerpunten van been en pijlpunten van vuursteen.
[bewerk] Andere grafgiften
Er zijn ook andere uit been gesneden beeldjes en hangers in de graven gevonden. Het meest controversieel zijn benen platen van paarden of dubbele ossenkoppen. Ze zijn doorboord. Waren het hangers of onderdelen van een paardentuig?
Er zijn geen onbetwistbare tekenen dat paarden als rijdier werden gebruikt. Maar de grote aantallen paardenbotten van later in de kopertijd lijken op slachtplaatsen, alleen waren het allemaal nederzettingen. Als de paarden bejaagd werden, waarom zouden ze dan niet ter plaatse geslacht zijn? Als ze paarden hielden, is er het probleem van het hoeden. De gedichten uit de Rig Veda zijn natuurlijk heel duidelijk over de waarde en het nut van honden bij het hoeden van vee, maar paarden zijn sneller dan schapen en koeien. Het is logisch aan te nemen dat men dieren bereed om de rest te kunnen hoeden.
[bewerk] Externe links
- The Horse in Mortuary Symbolism...
- Mitochondrial DNA and the origins of the domestic horse
- Widespread Origins of Domestic Horse Lineages
[bewerk] Bronnen
- J. P. Mallory, "Samara Culture", Encyclopedia of Indo-European Culture, Fitzroy Dearborn, 1997.
- Marija Gimbutas, "The Civilization of the Goddess", HarperSanFrancisco, 1991, ISBN 0-06-250368-5 of ISBN 0-06-250337-5
