Samkhya

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Samkhya of Sankhya (Sanskriet: सांख्य) is de belangrijkste school van de Indiase filosofie, op de Vedanta na, waarin Samkhya het sterkst doorleeft. Het betekent letterlijk: "datgene wat alles in detail beschrijft". Samkhya is een van zes klassiek-orthodox-filosofische systemen (darshanas).

De Samkhya is de oudste van alle Indische filosofische systemen. Het is de eerste bekende beschrijving van een compleet model van het universum, tegelijk wetenschappelijk en transcendent. Het universum wordt beschouwd als bestaande uit twee eeuwige realiteiten. Die worden purusha en prakrti genoemd. Daarmee verdedigt de Samkhya een sterk dualistische visie waarin de wereld een mix van twee tegenstrijdige eenheden is (licht/donker, mannelijk/vrouwelijk) vergelijkbaar met de Yin Yang filosofie. Historisch gezien is deze filosofie geassocieerd geraakt met het Hindoeïsme, echter de oorspronkelijke filosofie wordt volgens de mondelinge traditie toegeschreven aan Maharshi Kapila, die kort na het overlijden van Boeddha leefde en door het Boeddhisme geïnspireerd was. De geschreven versie is de Samkhya karika en is circa 200 v.Chr. geschreven door Ishvara Krishna.

Alle materie heeft drie fundamentele gunas of eigenschappen - Rajas (scheppend), Sattva (instandhoudend) en Tamas (vernietigend). Deze drie-eenheid is tevens te vinden in Brahma, Vishnoe en Shiva, echter goden zijn niet belangrijk in de Samkhya school.

Een vroege vorm van samkhya yoga als de methode tot verlossing via kennis (jñāna), wordt al in de Bhagavad gita beschreven.