Samojeedse talen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Huidige taalgebieden van de Fins-Oegrische, Joekagierse en Samojeedse talen

De Samojeedse talen vormen een van de twee taalfamilies van de Oeraalse talen, samen met de Fins-Oegrische talen. De familie omvat een aantal talen die gesproken worden in Noord-Eurazië, ten westen en oosten van het noordelijke gedeelte van de Oeral (Subarctische en Arctische Oeral). De taalfamilie heeft mogelijk ongeveer 30.000 sprekers.

Verspreiding[bewerken]

Het Samojeedse taalgebied spreidt zich uit vanaf de Witte Zee tot de Laptevzee langs de Arctische kusten van Europees Rusland, met inbegrip van zuidelijk Nova Zembla, het Jamal-schiereiland, de Obboezem en de delta van de Jenisej en binnen het Tajmyr-schiereiland in Noord-Siberië.

De economie van de volkeren die de Samojeedse talen spreken is gebaseerd op rendierhouderij. Hun taalgebied grenst aan het taalgebied van de trans-Oeralische sprekers van de Oegrische talen (Ostjaaks en Wogoels) en de cis-Oeralische Fins-Permische talen in het zuiden. Ze zijn geografisch gescheiden van de Oostzeefinse talen door Russische taalgebieden in het westen en van de Joekagierse talen door de Noord-Turkse Jakoeten in het oosten.

In de 16e eeuw ontstond een grote Samojeedse handelsplaats rond Mangazeja, maar Mangazeja werd vernietigd in opdracht van de Russische tsaar in 1678, die vreesde dat buitenlandse mogendheden het gebied zouden gaan koloniseren.

Classificatie[bewerken]

Kaart van de verdeling van de Samojedische talen in de 17e eeuw (bij benadering; gearceerd) en aan het einde van de 20e eeuw (rood)

De Samojeedse taalgroep is onderverdeeld in twee groepen. Deze classificatie is echter slechts geografisch en niet taalkundig:

Noord-Samojeedse talen[bewerken]

Zuid-Samojeedse talen[bewerken]

  • Kamasiaans - voorheen gesproken door de Kamasinen, nu uitgestorven
  • Mator (Motor) - voorheen gesproken door de Motor, nu uitgestorven
  • Selkoeps (Ostjak-Samojeeds) - niet te verwarren met de oude benaming Ostjaken voor de Chanten

Sprekers[bewerken]

De onderstaande tabel vermeldt alleen de levende talen:

Taal Aantal sprekers
ethnologue census 2002
Enets 70 (1995) 119
Nenets 26.730 (1989) 31.311
Nganasaans 500 (1995) 505
Selkoeps 1570 (1994) 1641
Bronnen, noten en/of referenties