Sandr

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Satellietfoto van de Skeiðarársandur op IJsland, waar het algemene begrip sandr van af is geleid

Sandr (of spoelzandwaaier) is een waaiervormige afzettingsvorm die voor een ijskap of gletsjerfront gevormd is. Een sandr bestaat uit fluvioglaciale sedimenten, die door smeltwater vanuit het ijs zijn aangevoerd.

Etymologie[bewerken]

Het woord sandr is afgeleid van het IJslandse woord 'sandur'. Op IJsland zijn enkele uitgestrekte sandrs te vinden. De sedimentatie is daar vooral gekoppeld aan zogeheten 'jökulhlaups', dit zijn grootschalige overstromingen veroorzaakt door subglaciale vulkaanuitbarstingen. De warmte die bij een vulkaanuitbarsting vrijkomt, zorgt ervoor dat zeer snel, zeer grote volumes ijs smelten. Dit smeltwater stroomt met een noodgang in een vloedgolf richting zee, waarbij sediment achter wordt gelaten en alles op zijn pad wordt weggevaagd.

Sandrs in Nederland[bewerken]

Ook in Nederland zijn sandrs te vinden die ontstaan zijn achter stuwwallen in de voorlaatste ijstijd (het Saalien). Ze zijn vooral goed bewaard gebleven langs de westrand van de Utrechtse Heuvelrug en in het zuidelijk deel van de Veluwe bij Schaarsbergen. Deze sandrs bestaan vaak uit verspoeld materiaal van de stuwwal, maar ze bevatten ook materiaal uit Scandinavië (zoals zwerfstenen).

Het oppervlak van de Skeiðarársandur (IJsland). Kenmerkend zijn de vele, vlechtende stroomgeulen

Externe link[bewerken]