Saskia van Uylenburgh

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Saskia van Uylenburgh (Gemäldegalerie, Staatliche Museen, Kassel)

Saskia (Saske) van Uylenburgh (Leeuwarden, 2 augustus 1612 - Amsterdam, 14 juni 1642) was de vrouw van de schilder Rembrandt van Rijn en stond model voor een aantal van zijn belangrijke werken. Het paar kreeg vier kinderen, van wie er drie kort na de geboorte stierven. Titus, het jongste kind, bleef het langst in leven. Rembrandt trouwde nooit opnieuw; daarmee zou hij de erfenis van Saskia hebben verspeeld. In 2012 was het 400 jaar geleden dat Saskia werd geboren.

Biografie[bewerken]

Saskia van Uylenburgh werd geboren als dochter van de jurist Rombertus van Uylenburgh en Sjoukje Ozinga. Ze was de jongste van acht kinderen uit een gegoede familie en vernoemd naar haar grootmoeder.[1] Haar vader was betrokken bij de oprichting van de Hogeschool van Franeker. Hij werd in 1584 burgemeester van Leeuwarden, tevens afgevaardigde van de provincie Friesland naar Den Haag. Hij werd uitgenodigd in Delft voor overleg bij Willem de Zwijger, die na de maaltijd door Balthasar Gerards werd vermoord.

Saskia is geboren in een huis op de Ossekop, niet ver van het Blokhuis. Toen Saskia zeven was, stierf haar moeder, en in 1624 overleed ook haar vader. Saskia was op haar twaalfde wees. Ze werd met haar broertje Geert en zusje Titia opgenomen in het gezin van haar oudere zuster Hiskje van Uylenburgh in Sint Annaparochie, die was gehuwd met de jurist Gerrit van Loo, de secretaris van de grietenij het Bildt.[2]

Waarschijnlijk leerde zij via haar oom, de Amsterdamse kunsthandelaar Hendrick Uylenburgh, de schilder Rembrandt kennen, die toentertijd werkzaam was op het atelier in de Sint Antoniesbreestraat. Op 8 juni 1633 verloofden Saskia en Rembrandt zich. Op 10 juni 1634 tekende Rembrandt het ondertrouwregister van de Oude Kerk te Amsterdam.[3] Voor Saskia tekende dominee Johannes Silvius, die met een nicht van Saskia was getrouwd. Het burgerlijk huwelijk vond eveneens plaats in de Oude kerk. Rembrandt maakte de volgende dag een tekening in zilverstift van Saskia met een hoed en bloem. De kerkelijke inzegening vond plaats op 22 juni 1634 in Sint Annaparochie.[4] Van Rembrandts familie was niemand aanwezig. Saskia woonde tijdelijk in Franeker, want ze hielp haar zwager, Johannes Maccovius een Poolse hoogleraar, nadat zijn vrouw Antje (van Uylenburgh) was overleden.

In 1636 beviel Saskia van haar eerste zoon, maar Rombertus stierf na twee maanden. In 1638 stierf na enkele weken ook Cornelia, het tweede kind. In 1639 verhuisde het echtpaar van de Nieuwe Doelenstraat naar de tegenwoordige Jodenbreestraat. In 1640 werd ook het derde kind begraven. In 1641 werd Titus geboren; hij zou een belangrijke plaats innemen in het leven van Rembrandt.

Vermoedelijk portret van Saskia als Flora, National Gallery Londen

In 1638 klaagde Rembrandt Albertus van Loo en diens zuster Mayke aan. Hij betichtte deze familieleden van Saskia's voormalige voogd Gerrit van Loo van boosaardige laster. Ze zouden hebben beweerd dat Saskia 'met pronken ende praelen haer ouders erffenisse hadde verquist'. Rembrandt bracht daartegen in dat hij en zijn vrouw nu eenmaal 'rijckelyck endde ex superabundanti sijn begoediget'. Zijn klacht werd door de rechter afgewezen.[5]

In 1642 stierf Saskia op 29-jarige leeftijd, vermoedelijk aan tuberculose. Ze werd begraven in de Oude Kerk te Amsterdam. Rembrandt, die kort tevoren de Nachtwacht had voltooid, richtte zich na haar dood tien jaar lang op etsen en tekeningen. In 1649, het jaar dat hij ruzie kreeg met de min Geertje Dircx, die met hem wilde trouwen, zou Rembrandt helemaal niets produceren. In 1662 verkocht hij Saskia's graf; toen Hendrickje Stoffels het jaar daarop stierf, werd ze in de Westerkerk begraven.

Volgens Christoph Driessen was 'Saskia een ondernemende jonge vrouw, anders was ze niet naar de metropool Amsterdam gegaan. Dat ze daar verliefd werd op een schilder die in de maatschappelijke hiërarchie duidelijk onder haar stond, en vervolgens een snelle verloving doordrukte, getuigt van een karakteristieke persoonlijkheid en een sterke eigen wil. In Amsterdam werd Saskia een grotestadbewoonster die wel wist te genieten van haar geld, al wekte dat bij sommigen afgunst en aversie.'[6]

Bibliografie[bewerken]

  • Driessen, Christoph: Rembrandts vrouwen, Uitg. Bert Bakker of Prometheus, Amsterdam, 2011. ISBN 9789035136908

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. http://www.gemeentearchief.nl/PDF-bestanden/album_occama.pdf
  2. De Friese Saskia Uylenburgh, Rembrandts grote liefde
  3. Het Amsterdams Gemeentearchief over Saskia en Rembrandt
  4. De oude kerk stond op zelfde plek van de huidige van Harenskerk. Het huwelijk werd ingezegend door Ds Rudolphus Hermanus Luinga.
  5. Driessen, C. (2011) Rembrandts vrouwen, p. 93.
  6. Driessen, C. (2011) Rembrandts vrouwen, p. 116.