Schalkhaar

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Schalkhaar
Plaats in Nederland Vlag van Nederland
Schalkhaar
Schalkhaar
Situering
Provincie Vlag Overijssel Overijssel
Gemeente Vlag Deventer Deventer
Coördinaten 52° 16′ NB, 6° 12′ OL
Algemeen
Inwoners (1 januari 2006) 4610
Overig
Website Gemeente Deventer
Detailkaart
Statistische grenzen Schalkhaar
Statistische grenzen Schalkhaar
Portaal  Portaalicoon   Nederland

Schalkhaar is een dorp in Salland. Het ligt in de gemeente Deventer, provincie Overijssel (Nederland). Schalkhaar had 4610 inwoners op 1 januari 2006.

Het dorp ligt ten noordoosten van de stad Deventer en is sterk gericht op die stad. Door uitbreidingen van de stad wordt Schalkhaar aan de west-, zuid- en oostzijde omringd door Deventer. Andere plaatsen in de omgeving zijn Colmschate, Diepenveen, Heeten, Lettele en Okkenbroek.

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp is in het begin van de 19de eeuw ontstaan op wat hoger gelegen zandgrond bij de splitsing van Oerdijk en de Spanjaardsdijk, eeuwenoude routes vanuit Deventer naar Lettele en Heeten. Het dorpje dat toen bestond uit enkele boerderijen was gelegen tussen de heidevelden van het Wechelerveld en de landbouwgronden op de Rielerenk. Het dorp werd aanvankelijk Riele genoemd. Dankzij een donatie van koning Lodewijk Napoleon kon hier in 1810 het eerste rooms-katholieke kerkje van Deventer en omgeving na de Reformatie worden gebouwd. In 1895 werd het opgevolgd door de huidige kerk.

Schalkhaar was in Nederland bekend als legerplaats. In de Westenberg Kazerne was tijdens de Tweede Wereldoorlog het Politie Opleidings Bataljon Schalkhaar gehuisvest, opgericht in juli 1941. Hier werden Nederlandse politiemensen onder Duits toezicht geschoold in de ideologie van de SS. Na de oorlog werd de kazerne door de Koninklijke Landmacht in gebruik genomen. Vooral het 13e pantserinfanterie bataljon, Garde Fuseliers 'Prinses Irene' heeft lang van de kazerne gebruikgemaakt.

Tot een gemeentelijke herindeling van 1999 maakte Schalkhaar deel uit van de gemeente Diepenveen.

Cultuur[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Lijst van rijksmonumenten in Schalkhaar en Lijst van beelden in Deventer

In het dorp is een Kulturhus met onder andere een vestiging van de Openbare bibliotheek.

Nicolaaskerk[bewerken]

De driebeukige neogotische pseudobasiliek in het centrum van het dorp heeft als kenmerk een hoger middenschip, maar zonder lichtbeuk. De toren heeft aan de oostzijde een ingesnoerde spits. De kerk is een ontwerp van architect Gerard te Riele en dateert uit 1895. Ze is rond 1920 uitgebreid met het dwarskoor aan de westzijde. In 2005 is de Nicolaaskerk gerestaureerd waarbij men vooral het priesterkoor wijzigde in een ruimte met een meer functionele bestemming, voor bijvoorbeeld concerten. De nieuwe Vredeskapel is toen bijgebouwd terwijl enkele jaren later ook het vier meter hoge Heilig-Hartbeeld uit 1933 voor de hoofdingang en de overhuifde Calvariegroep op het kerkhof zijn gerestaureerd.

Mariaverering[bewerken]

Sinds 1953, toen het middeleeuwse genadebeeld van Onze Lieve Vrouwe van Frieswijk een plaats kreeg in de Nicolaaskerk, is Schalkhaar een bedevaartsoord. Het 40 cm hoge beeldje dat in 1922 in een boerderij in Averlo tevoorschijn kwam en waarvan de herkomst verder onbekend is, werd in 1954 door Mgr. Alfrink in de aanwezigheid van 7.000 gelovigen plechtig gekroond tot 'koningin van Overijssel'. Het beeld kreeg toen een gouden met briljanten bezette kroon gemaakt door Edelsmidse Brom.

Onderwijs[bewerken]

Basisonderwijs:

  • Openbare basisschool De Sleutel, school voor Daltononderwijs
  • Rooms-katholieke basisschool Nicolaas

Natuur[bewerken]

Schalkhaar is een dorp in het groen, er zijn een aantal kleine en grotere bos- en natuurgebieden. Bij de kerk ligt het Pastoorsbos, Park Braband is een honderd jaar oude villawijk en tussen Deventer en Schalkhaar ligt nog het Generaalsbos, genoemd naar generaal Cort Heyligers die in de negentiende eeuw Huize Brinkgreve bewoonde op het gelijknamige landgoed. Het open gebied van de Rielerenk is met de komst van het Deventer Ziekenhuis gedeeltelijk bebouwd. Rond de Douwelerkolk bevindt zich een wat verruigd voormalig landgoed, nu wandel- en natuurgebied. Het Wechelerveld heeft lang dienst gedaan als oefenterrein voor huzaren uit Deventer en infanteristen van de Westenbergkazerne. Het is nu een veel gebruikt hondenlosloopterrein en natuurgebied.

Asielzoekers[bewerken]

Begin jaren '90 heeft de Westenberg Kazerne een andere bestemming gekregen. Een groot deel kwam in gebruik bij het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers. Aanvankelijk was het een Opvang en Onderzoekcentrum voor asielzoekers. Later een Asielzoekerscentrum. In 2005 werd dit omgezet tot een terugkeerlocatie voor afgewezen asielzoekers en in 2008 werd dit veranderd in een Oriëntatie- en Inburgerings Centrum (O&I).

Sport[bewerken]

In Schalkhaar zijn o.a. de volgende sportfaciliteiten:

Sport Naam
Badminton SVS Schalkhaar
Gymnastiek/Jazz SVS Schalkhaar
Handbal sv Schalkhaar
Honk- en Softbalvereniging De Eagles
Judo Schalkhaar
Schaats- en Skeelerclub In Beweging
Schietsport sv Prins Maurits
Tennis TC Park Braband
Voetbal sv Schalkhaar
Volleybal SVS Schalkhaar

Geboren in Schalkhaar[bewerken]

Woonachtig (geweest) in Schalkhaar[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties