Schanskorf

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Schanskorven als oeverbescherming.
Schanskorven als grondkering.
Schanskorven als taludkering.
Schanskorven als afsluiting.

Een schanskorf (ook wel steenkorf of gabion) is een korf, cilinder of andere omhulling die met grond, zand of steenachtige materialen gevuld wordt. De hedendaagse schanskorf vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen, toen schanskorven als een onderdeel van militaire fortificaties gebruikt werden. Momenteel worden ze voornamelijk gebruikt als civieltechnische of bouwkundige constructie, waarbij de schanskorf zowel constructief als decoratief kan aangewend worden.

Civiel gebruik[bewerken]

Een hedendaagse schanskorf bestaat uit een metalen gaasnet dat wordt gevuld met steenachtige materialen. Het gaasnet is een korfconstructie van verschillende afmetingen, meestal gemaakt uit verzinkt of roestvast staal. Om de stevigheid van de korf te verzekeren zijn er meestal stalen tussenschotten aanwezig en zijn er dwarsverbindingen aangebracht om het uitbuiken tijdens het vullen of achteraf te voorkomen.

Voor de vulling kan in principe elk steenachtig materiaal gebruikt worden. De stenen kunnen los gestort of gestapeld worden. Veel gebruikte vullingen zijn natuursteen (bv graniet, porfier, grauwacke, basalt, kalksteen of leisteen) en gerecycleerd beton.

De aard van de gebruikte materialen maakt van schanskorven doorgaans een zeer duurzame investering.

Toepassing als constructie-element[bewerken]

Schanskorven werden oorspronkelijk gebruikt als gestapelde keerwand in bergen, waar de vulstenen in grote aantallen van nature aanwezig zijn. Tegenwoordig worden ze aangewend voor diverse toepassingen in de weg- en waterbouw als onderdeel van oever- en taludbescherming, geluidswallen en water- en grondkeringen. Hierbij worden één- of meerlaagse schanskorven gebruikt als ballast op de onderliggende constructie. De schanskorf zorgt zo voor bescherming tegen erosie, uitspoeling of afschuiving van het onderliggend materiaal.

Voor de oeverbescherming van waterwegen met een zwakke draagkracht van de bodem, wordt soms eerst een damwand aangebracht als fundering voor de schanskorven.

Toepassing als decoratief element[bewerken]

Schanskorven worden momenteel steeds meer toegepast in de steden- en landschapsbouw. Ook voor toepassingen als gevelbekleding, erfafscheiding of als een losstaand decoratief object zoals een zitbank of beveiliging tegen ramkraak, worden schanskorven aangewend.

Voordelen van schanskorven bij gebruik als landschapselement of in een stedelijke omgeving zijn:

  • de ontwerpvrijheid van het systeem.
  • de waterdoorlaatbaarheid.
  • de flexibiliteit: schanskorven zijn vrij eenvoudig te verplaatsen en te herbruiken wegens hun transportgemak en eenvoudige montage.
  • de duurzaamheid: de gebruikte materialen zijn quasi onverslijtbaar.
  • de goede geluidsisolatie.
  • vanuit esthetisch oogpunt: het natuurlijke uiterlijk, in vele variaties.
  • vanuit beheersoogpunt: de onderhoudsvriendelijkheid wegens een beperkte gevoeligheid voor graffiti en vervuiling.

Milieu[bewerken]

Schanskorven worden als milieu- en natuurvriendelijk beschouwd.

Alle gebruikte materialen zijn duurzaam en alle onderdelen (staal en steen) zijn volledig en eenvoudig te recycleren. Daarnaast passen steenkorven door hun natuurlijke uitstraling meestal goed in hun omgeving en gaan er soms letterlijk in op, mede doordat flora en fauna zich er optimaal in kunnen nestelen. Voor reptielen zijn de huidige standaard schanskorven ongeschikt. Ze fungeren wel als zonplaats en verstopplaats maar voor overwintering zijn standaard schanskorven ongeschikt omdat water en wind vrij spel hebben. Bovendien zijn schanskorven te kaal waardoor er niet of nauwelijks iets op groeit. Begroeiing is voor hagedissen belangrijk omdat dit insecten trekt hetgeen hun voedsel vormt. Door aanpassingen kunnen schanskorven wel verbeterd worden en in combinatie met andere kunstmatig aangelegde stenige en zandige biotopen kan een geschikt leefgebied gecreëerd worden. In Maastricht zullen in 2013 proefopstellingen gemaakt worden voor de muurhagedis in het kader van het Belvédère-plan.

Naast de geluidsreducerende werking worden ook stikstofoxiden en fijn stof afgevangen, zodat de concentraties in de buitenlucht afnemen.

Geschiedenis en militair gebruik[bewerken]

Schanskorven als hedendaagse militaire bescherming.
Schanskorven als bescherming voor kanonnen op een tekening uit de 16e eeuw.

Schanskorven zijn ontstaan in de Middeleeuwen. Het waren uit riet, katoen of ander materiaal geweven verstevigde cilindervormige manden met een open boven- en onderkant, die met aarde gevuld werden om zo een primitieve fortificatie te bouwen. De katoenen cilinders waren licht en konden relatief gemakkelijk vervoerd worden naar het slagveld. Om het transport nog te vergemakkelijken, maakte men schanskorven van verschillende diameters die in elkaar pasten. Op het slagveld werden ze vooral gebruikt als bescherming voor het artilleriegeschut. Rond het kanon bouwde men een muur van met grond gevulde schanskorven als bescherming voor de kanonnen en de artilleristen.

Tegenwoordig worden schanskorven nog steeds gebruikt voor militaire doeleinden, als een eerste fortificatie rond vooruitgeschoven basissen. Een muur van schanskorven kan relatief snel en goedkoop opgetrokken worden als bescherming tegen explosieven of mortier- en artilleriegeschut.

Zoek dit woord op in WikiWoordenboek