Rotterdams Welvaren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
(Doorverwezen vanaf Scheepswerf De Delft)
Ga naar: navigatie, zoeken
De achtersteven en spanten van linieschip 'Delft'
Model van 'Delft'

Historische Scheepswerf 'Rotterdams Welvaren' in Rotterdam (Delfshaven) is opgericht in 2001. Op deze werf wordt een replica van 's Lands Schip van Oorlog Delft (1783-1797) gebouwd. De scheepswerf ligt aan de Schiehaven in het Lloydkwartier. In oktober 2012 is de naam van de stichting veranderd van "Scheepswerf De Delft" naar "Historische Scheepswerf Rotterdams Welvaren", een verwijzing naar de 19e-eeuwse scheepswerf van dezelfde naam aan het Boerengat in Rotterdam van Anthony van Hoboken, een bekend Rotterdams reder uit de 19e eeuw.

Linieschip 'Delft'[bewerken]

Op 27 mei 1782 werd door het Admiraliteitscollege van de Maze de opdracht verstrekt aan de werf De Hoog & de Wit te Delfshaven om een linieschip van 50 stukken te bouwen met de naam DELFT naar het ontwerp van de Rotterdamse scheepsbouwer Pieter van Zwijndregt. Naar hetzelfde ontwerp werd tegelijkertijd op de Admiraliteitswerf te Rotterdam het zusterschip "Brakel" gebouwd. Op 16 mei 1783 werd 's-Lands Schip van Oorlog 'Delft' in Delfshaven te water gelaten. In de veertien jaren van haar bestaan werd dit linieschip vele malen ingezet om grote konvooien particuliere handelsschepen en de koopvaardijschepen van de Vereenigde Oostindische Compagnie (VOC) en de West-Indische Compagnie (WIC) in de Europese wateren te escorteren en te beschermen.

Proefvaarten[bewerken]

Na de tewaterlating werd de 'Delft' naar Hellevoetsluis gebracht om verder opgetuigd te worden. Vroeg in de ochtend van de eerste januari 1787 kwam Jan Schreuder Haringman in Hellevoetsluis als eerste kapitein aan boord. In juni van dat jaar vertrok de 'Delft' voor een oefentocht van tien maanden op de Noordzee, het Kattegat en Het Kanaal. Onder het commando van Haringman werd een begin gemaakt met diverse zeilexercities. Hierbij werd al gauw duidelijk dat de 'Delft' een verbazingwekkend snel schip was. Handelsschepen van de VOC en de WIC, die beladen met kostbare lading terugkeerden van verre handelsreizen, werden in de Europese wateren begeleid en beschermd door de 'Delft'.

Eerste missie[bewerken]

Op 24 december 1787 vertrok de 'Delft' voor haar eerste kruistocht van negentien maanden naar de Middellandse Zee. Het eskader, waarvan de 'Delft' vlaggenschip was, bestond uit een zevental schepen. Naast het beschermen van Nederlandse handelsschepen, was het belangrijkste doel van deze reis het versterken van de vriendschapsbanden met de Marokkaanse keizer om onder andere een vermindering te bereiken van de kapingen van VOC-schepen voor de kust van West-Afrika door de Barbarijse kapers. Kapitein Haringman werd hiervoor speciaal tot ambassadeur benoemd door de Staten-Generaal. In 1789 keerde het schip terug naar haar thuishaven, Hellevoetsluis en werd leeggehaald, volledig gecontroleerd en opgelegd.

Tweede missie[bewerken]

Op 31 mei 1793 werd Theodorus Frederik van Capellen tot de nieuwe commandant van de 'Delft' benoemd. Het schip werd opnieuw van een koperen huid voorzien en in orde gebracht voor een nieuwe opdracht. Onder zijn commando werd het schip ingezet bij het bevrijden van 75 Hollandse slaven (zeelieden) uit Algerije. Deze tweede kruistocht duurde 16 maanden. De Delft keerde terug naar de rede van Vlissingen in september 1794 en moest daar blijven vanwege strenge vorst. De Fransen veroverden ondertussen Holland, en in 1795 ontsloeg het nieuwe, Fransgezinde, Bataafse bewind alle prinsgezinde officieren. Het was een rommelige periode. Op gezag van de Fransen werd de 'Delft' geheel onttakeld, waarbij onder meer de kanonnen werden afgezet. De angst bestond dat de wapens wel eens tegen de overheersers konden worden gebruikt.

Derde missie - slag bij Kamperduin[bewerken]

Een paar dagen later werd het schip echter weer helemaal opgetuigd, want het was misschien toch wel handig om het in te kunnen zetten ... En zo maakte de 'Delft' kennis met haar derde commandant, kapitein-ter-zee Gerrit Verdooren van Asperen. Onder Britse dreiging zeilde de 'Delft' van Vlissingen naar Hellevoetsluis en later door naar het Nieuwediep bij Den Helder.

In 1797 werd de 'Delft' inderdaad ingezet: bij de zeeslag bij Kamperduin. Met 375 koppen aan boord en voorzien van 60 kanonnen koos de 'Delft' zee. Tijdens de slag raakte de 'Delft' zwaar beschadigd. Het werd door de Engelsen op sleeptouw genomen als oorlogsbuit, maar het maakte zwaar water. Op zondag 15 oktober 1797 (vier dagen na de zeeslag) omstreeks 02.30 uur 's nachts zonk de 'Delft' in een ruwe zee, een aantal mijlen uit de kust bij Scheveningen. Ruim 135 bemanningsleden van de 'Delft' vonden de dood. Uit respect voor de door de bemanning geboden tegenstand werd het tijdens de slag door de Engelsen buitgemaakte linieschip 'Hercules' omgedoopt in 'Delft'.

Herbouw[bewerken]

De scheepswerf gezien vanaf de Maas

In 1977 zijn restanten van het wrak teruggevonden. Onder andere één van de ankers en een aantal kanonnen zijn aan wal gebracht door vissers, en liggen nu op het voorterrein van de werf. Nadien zijn er op aanwijzing van de vissers door de Scheveningse duikvereniging "Sirene" nog talloze voorwerpen geborgen, waarvan er vele ook in het museale gedeelte van de werf zijn tentoongesteld en die hebben geholpen om een beter idee te krijgen over de wijze van scheepsbouw aan het eind van de 18e eeuw. Met een lengte van 63 meter en een hoogte van 57 meter zou linieschip 'De Delft' een van de grootste replica's ter wereld worden.

In 2001 is een samenwerkingsovereenkomst tot stand gekomen tussen Scheepswerf 'De Delft', het Albedacollege, Sociale Zaken en de gemeentelijke dienst Werkstad. Sinds 2001 werken vrijwilligers naast leerlingen van het Albedacollege en deelnemers aan re-integratieproject aan de herbouw van linieschip 'Delft'. Sinds 2010 is er ook een samenwerkingsovereenkomst met het RO-bedrijf van de gemeente Rotterdam, waarbij kansarme jongeren in een begeleide opleiding diploma's kunnen halen in de houtbewerking, elektro en het schildersvak. Tevens is er een scholieren-projekt "Kruitloper", een scheepskoor en een equipagegroep.

Inmiddels heeft een vijftal andere replica-schepen Scheepswerf 'De Delft' bezocht: de in Australië herbouwde Duyfken[1] en HMS Endeavour,[2] de Russische Shtandart,[3] het Statenjacht Utrecht[4] en de Kamperkogge.[5]

De scheepswerf en het schip zijn opengesteld voor publiek. De werf heeft tevens een bezoekerscentrum met werkplaatsen en een museumgedeelte. Er is ook een partycentrum.

Externe link[bewerken]

Bronnen[bewerken]

  • J.F. Fischer Fzn. (1997). 's Lands Schip van Oorlog Delft. Franeker, Uitgeverij Van Wijnen
  1. www.duyfken.com
  2. HMB Endeavour replica
  3. Shtandart Homepage
  4. Een reconstructie van een Utrechts Statenjacht uit 1746
  5. De Kamper Kogge, een reconstructie van een 14e-eeuwse kogge