Schepen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
"Schout en Scheepenen van Alkemade" in een trouwformulier uit Alkemade van 1806.

Een schepen (meervoud schepenen; Frans: échevin, Duits: Schöffe) is een openbaar bestuurder op plaatselijk niveau. Actueel wordt de term officieel alleen gebruikt voor bestuurders binnen een Belgische gemeente of een Luxemburgse gemeente. Alle verhoudingen in acht genomen is de functie te vergelijken met de functie van minister in de federale of gewestelijke politiek. De schepen maakt deel uit van het college van burgemeester en schepenen. Het plaatselijke bestuur werd gezamenlijk aangeduid als schout en scheepenen.

In Nederland wordt een schepen wethouder genoemd. De term schepen was in Nederland vóór 1795 wel gebruikelijk als dorps- of stadsbestuurder. Schepenbank was het oude woord voor het lokale bestuur, met inbegrip van de plaatselijke rechtspraak.

In een gemeente wordt tevens een eerste schepen aangewezen, deze schepen is dan de plaatsvervanger van de burgemeester tijdens diens afwezigheid. In Nederland wordt deze functie aangeduid met locoburgemeester.

Ontstaan[bewerken]

Het woord schepen is waarschijnlijk ontstaan uit het Latijnse begrip scabinus (lid van een schepenbank). De schepen was een lid (ambtenaar) van een college van oordeelvoorstellers (oordeelvinders) die op rechtszittingen van het volksgerecht (ding) hun oordeel uitspraken. Dit oordeelvoorstel werd al dan niet bevestigd door verplicht aanwezige volksgenoten. Later verviel de verplichte bijwoning (dingplicht) door de volksgenoten bij een rechtszitting en stelde het college van schepenen het oordeel vast. In de Nederlanden kende men de term schepen en schepenbanken van de Middeleeuwen tot 1796 (einde van het Ancien Régime).

Kiesprocedure schepenen[bewerken]

Het aantal hedendaagse schepenambten hangt af van het inwonertal van een gemeente. Het nieuwe gemeentedecreet in Vlaanderen bepaalt voortaan alleen maar een maximumaantal. Elke schepen heeft zijn eigen portefeuille, maar zijn autonome beslissingsbevoegdheid is uiterst beperkt. Alle beslissingen die de gemeente binden worden door het College van burgemeester en schepenen collegiaal genomen.

Schepenen worden door en uit de gemeenteraadsleden verkozen. Zij moeten dus voldoen en blijven voldoen aan alle voorwaarden om verkiesbaar te zijn zoals voor een gemeenteraadslid wordt verondersteld. Voor de verkiezingen van 2000 dienden zij de Belgische nationaliteit te bezitten, maar vanaf 2006 verviel deze voorwaarde. In zes faciliteitengemeenten in de Vlaamse Rand rond Brussel waar veel Franstaligen wonen, worden schepenen rechtstreeks door het volk gekozen. In alle andere gemeenten worden schepenen verkozen tijdens de installatievergadering van de nieuwe gemeenteraad. De stemming is geheim. Personen die verkozen worden met een absolute meerderheid worden automatisch verkozen tot schepen.