Schimmel (paard)

Bijna alle Lipizzaner paarden zijn schimmels.

De grijs gevlekte vacht zal wit worden over enkele jaren

Hoofd van een schimmel

Een schimmel is een paard dat wordt geboren met een donkere vacht, maar dat met het ouder worden een steeds wittere of grijzere vacht verkrijgt. De huid van deze paarden is zwart en ook de ogen zijn donker. De manen hebben dezelfde kleur of zijn donkerder dan de vacht. Schimmels zijn als veulen bruin, vos of zwart, in elk geval nooit wit. Het verbleken van de vacht kan heel snel gebeuren bij het ene paard, en zeer langzaam bij het andere . Naast de schimmel bestaat de haarkleur roan, waarbij verspreid witte haren tussen de verder gekleurde vacht zitten.

De zwarte huid van de schimmels voorkomt dat ze last hebben van de zon.

Genetica

Het gen dat de witte kleur veroorzaakt is dominant en wordt G genoemd (van het Engelse Gray). Genen komen dubbel voor. De dominantie betekent dat ook een paard dat slechts één van dit gen bezit altijd een schimmel zal zijn. Het nageslacht van een schimmel met slechts één gen voor een schimmel, kan het andere gen, het recessieve gen, erven en hoeft daarom niet ook een schimmel te zijn. Dit betekent ook dat twee paarden die geen schimmel zijn, nooit een schimmel als nakomeling kunnen hebben. Het tempo waarmee een schimmel wit wordt, lijkt ook genetisch bepaald te zijn, maar via andere genen.

Schimmels kunnen dus in veel paardenrassen voorkomen. Vanwege de erfelijkheid komt het in sommige rassen vaker voor, zoals de Andalusiër, de Connemara, het Gelders paard en de Lipizzaner.

Het schimmelen

Het wit worden (ook wel schimmelen genoemd) van een jong paard gaat als volgt: De vacht van een donker veulen verandert langzaam in een gevlekte vacht om vervolgens helemaal wit, of wit met kleine zwarte of bruine plukjes haar daartussen. De tussenvormen, die vaak een eigen naam hebben, zijn dus altijd tijdelijk.

Namen voor de tussenvormen zijn:

• appelschimmel (sterk zwart wit gevlekt)
• blauwschimmel
• roodschimmel
• bruinschimmel (met oorspronkelijk bruine vacht die nog doorschemert)
• muskaatschimmel
• moorkop (met een zwart hoofd)

De volgroeide schimmel kan echter nog wel enige haren van een andere kleur in zijn vacht bezitten, bijvoorbeeld heeft de vliegenschimmel heel kleine donkere vlekjes.

Witte paarden

Werkelijk witte paarden zijn zeer zeldzaam. Ze hebben een speciaal gen dat voor deze witheid codeert. Het verschil tussen een schimmel en een werkelijk wit paard is de kleur van de huid. Schimmels hebben een zwarte huid, witte paarden hebben een roze huid. Witte paarden worden ook wit geboren. Witte paarden zijn heterozygoot met hun witte gen. Als een paardenfoetus twee witte genen heeft, is het niet levensvatbaar. Het zal al sterven in de baarmoeder.

Er bestaan voor zover bekend geen gevallen van echte albino paarden.

Napoleon op zijn schimmel, door Jacques-Louis David

Rubens: Perseus en Andromeda met het gevleugelde paard Pegasus

Georges Seurat, een acrobate op een schimmel in het circus

Symboliek

• Traditioneel rijdt Sinterklaas op een schimmel.
• De Noordse god Odin reed eveneens op een wit paard met acht benen, Sleipnir.
• De eenhoorn is ook een wit paard.
• In Engeland is er het prehistorische Witte paard van Uffington.
• De Romeinse schrijver Tacitus schreef dat de Germanen witte paarden als heilig zagen.
• Ook koningin Beatrix heeft een schimmel, die Benito heet.
• Napoleon had een Arabische schimmel.
• In de apocalyps is de kleur van een paard bepalend voor de symboliek. Er zijn vier ruiters in de Apocalyps. Het witte paard is het rijdier van de overwinnaar.
• Peter Paul Rubens beeldde Pegasus als wit paard uit.
• Georges Seurat schilderde een circusact met een schimmel.
• De Schimmelrijder is een mythisch wezen.

Mediabestanden

Zie de categorie Grey horses van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.