Schreierstoren

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Amsterdam in 1544, door Cornelis Anthonisz, met de Schreierstoren op de voorgrond.
De Schreierstoren gezien vanaf het Oosterdok. Op de achtergrond de Oude Kerkstoren.
In 1960 verhuisde de havenmeester van Amsterdam naar een nieuw Havengebouw

De Schreierstoren aan de Geldersekade in Amsterdam is een verdedigingstoren die vroeger deel uitmaakte van de stadsmuur van Amsterdam. De toren werd gebouwd rond 1487 op de hoek van het IJ en de oostkant van de stad, en is de enige bewaard gebleven verdedigingstoren van Amsterdam.

De toren heette vroeger de Schrayershoucktoren omdat de stadsmuur hier een scherpe hoek maakte (van schray = "scherp"). De huidige naam zou de toren hebben gekregen omdat hij op de plaats stond waar in de tijd van de VOC vrouwen afscheid namen van hun mannen voordat die op reis gingen. Dit verhaal is waarschijnlijk apocrief.

De stadsmuur liep langs het havenfront, langs de Prins Hendrikkade voor waar nu het Centraal Station is. Bij de Schreierstoren maakte de muur een scherpe hoek naar het zuidwesten, waarna de stadsmuur langs de stadsgracht (de huidige Geldersekade) doorliep naar de Sint Anthoniespoort op wat nu de Nieuwmarkt is. In de kademuur langs de Geldersekade zijn grote zandstenen blokken te zien; dit zijn restanten van de oude stadsmuur.

Nadat de toren zijn verdedigende functie had verloren, deed hij nog geruime tijd dienst als havenkantoor. In 1960 verhuisde de havenmeester naar het nieuwe Havengebouw aan de De Ruyterkade.

In 1966 werd de toren gerestaureerd. De kantelen die op oude prenten zijn te zien, zijn toen niet opnieuw aangebracht omdat voor het bestaan ervan geen aanwijzingen in het gebouw zelf werden gevonden. Sinds de restauratie is het gebouw deels een horecagelegenheid. Bovenin de toren bevindt zich een scheepskaarten- en scheepsboekenhandel.

In de noordoostelijke muur werd in september 1927 een plaquette aangebracht ter herinnering aan het feit dat Henry Hudson op 4 april 1609 hier vandaan naar de Nieuwe Wereld vertrok om in opdracht van de VOC een westelijke doorvaart naar Indië te vinden. De plaquette was een initiatief van The Greenwich Village Historical Society uit New York.

Joost van den Vondel noemt de Schreierstoren in zijn toneelstuk Gijsbrecht van Aemstel. (derde bedrijf vs. 850) Als Amsterdam wordt aangevallen beraamt de titelheld vanaf de Schreierstoren de tegenaanval.

Een miniatuur van de Schreierstoren is in Madurodam te bewonderen.

De Schreierstoren gezien vanaf de Geldersekade.

Plaquette reis Henri Hudson

Boven straatnaambord 'Prins Hendrik Kade' een gevelsteen met de oude naam: 'Schryer Houck'

Literatuur[bewerken]

  • Amsterdam Verdedigd. Bescherming van de stad. Ernest Kurpershoek. Bureau Monumenten & Archeologie. Uitgeverij Bas Lubberhuizen, Amsterdam 2004.
  • Geldersekade, tussen Waag en Schreierstoren. Els van Wageningen. Stadsherstel Amsterdam N.V., Amsterdam 2002

Externe links[bewerken]