Schrikvogels
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
| Schrikvogels Status: Uitgestorven, als fossiel bekend |
|||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 Phorusrhacos |
|||||||||
| Taxonomische indeling | |||||||||
|
|||||||||
| Familie | |||||||||
| Phorusrhacidae Ameghino, 1889 |
De familie der schrikvogels (Phorusrhacidae) is een groep van uitgestorven vogels. De hedendaagse seriema's zijn nauw verwant aan de schrikvogels en zij worden traditioneel tot de kraanvogelachtigen gerekend. DNA-onderzoek naar de taxonomie van de vogels laat echter een geheel andere positie van de seriema's zien aan de basis van de zangvogeltak van de 'landvogels'.
De schrikvogels waren de dominante roofdieren van Zuid-Amerika tijdens een groot deel van het Kenozoïcum. Het zijn circa 10 genera en 25 soorten bekend, variërend in lengte van 1 tot 3 meter.
Inhoud |
[bewerk] Evolutie
Als voorouder van de schrikvogels werd vaak gedacht aan de kleine Aenigmavis (tegenwoordig Strigogyps genoemd), die is gevonden in de Duitse Messelschaliën. Aenigmavis was zo groot als een kip en leefde samen met de primitieve looproofvogel Gastornis. Inmiddels blijkt Aenigmavis meer verwant aan de Strigiformes te zijn. De oudst bekende schrikvogels leefden tijdens het Paleoceen en Vroeg-Eoceen in Zuid-Amerika en Antarctica. De vondst in Antarctica werd gedaan in 1987 en bestaat uit het voorste deel van de schedel. In Zuid-Amerika ontwikkelden de schrikvogels zich tot gevaarlijke roofdieren, die bekend staan als schrikvogels. Het waren niet-vliegende dieren met sterke klauwen en een krachtige haviksbek. In het Plioceen breidden de schrikvogels zich uit naar Noord- en Centraal-Amerika, toen het Amerikaanse continent verenigd werd. Na het ontstaan van de landbrug van Centraal-Amerika kwamen de schrikvogels in contact met nieuwe concurrenten zoals wolven, jaguars en sabeltandkatten. Waarschijnlijk heeft deze concurrentie er toe geleid dat de schrikvogels aaseters werden in plaats van actieve jagers. Net als veel tijdgenoten zijn de schrikvogels aan het einde van het Pleistoceen om onduidelijke redenen uitgestorven.
[bewerk] Onderverdeling
De schrikvogels worden in vijf onderfamilies verdeeld:
- Brontornithinae: deze onderfamilie omvat de grootste vormen, die zwaargebouwd waren met korte poten en grote snavels. Fossielen van deze groep dateren van 27 tot 17 miljoen jaar oud. De grootst bekende schrikvogel, Brontornis burmeisteri, behoort tot deze onderfamilie. Deze soort was bijna drie meter hoog en had een gewicht van ongeveer 500 kilogram.
- Mesembriornithinae
- Patagornithinae
- Phorusrhacinae: deze onderfamilie omvat de middelgrote vormen, die een hoogte bereikten van 2 tot 3 meter. Fossielen van deze groep dateren van 27 tot 3 miljoen jaar oud.
- Psilopterinae: deze onderfamilie omvat de kleinste vormen, die een hoogte bereikten van ongeveer 1 meter. Fossielen van deze groep dateren van 62 tot 3 miljoen jaar oud. De kleinst bekende schrikvogel, Psilopterus lemoinei, behoort tot deze onderfamilie. Deze soort was zo groot als een harpij-arend en 8 kilogram zwaar.
De onderfamilie omvat de volgende geslachten:
[bewerk] Snelle renners of kungfu-fighters?
In 2005 hebben verschillende Zuid-Amerikaanse experts op het gebied van schrikvogels de maximale rensnelheid van de schrikvogels bepaald aan de hand van de kracht van de botten van de poten. Deze methode levert goede en betrouwbare resultaten op voor struisvogels, nandoes en emoes, de drie levende soorten die wat betreft uiterlijk het meest met de schrikvogels overeenkomen. De bepalingen suggereren dat verschillende soorten schrikvogels dezelfde rensnelheid hadden als de hedendaagse struisvogel: 50 km/uur. Voor Mesembriornis, een 70 kg zware schrikvogel die 10 miljoen jaar geleden leefde, kwam men zelfs op 97 km/uur, vergelijkbaar met de moderne jachtluipaard. Sommige wetenschappers denken echter dat de supersterke poten van Mesembriornis niet veroorzaakt worden door het erg hard kunnen rennen, maar dat iets anders bij deze soort heeft geleid tot de supersterke poten. Een van de verklaringen is dat Mesembriornis zijn poten gebruikte om prooidieren onderuit te trappen. De botten van de poten van Mesembriornis blijken immers krachtig genoeg om de botten van middelgrote dieren te breken. Niet alleen was het prooidier door middel van de kungfu-trap uitgeschakeld, ook kon Mesembriornis op deze manier bij het voedzame beenmerg.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
