Zwitserse federale spoorwegen

Schweizerische Bundesbahnen (SBB)
Algemene informatie
Land	Zwitserland
Hoofdvestiging	Bern
Actief	01-01-1902 01-01-1999 verder als AG
Website	SBB
Beheer
Trajecten	diverse zie tekst
Portaal    Openbaar vervoer

De Zwitserse federale spoorwegen, in het Duits Schweizerische Bundesbahnen (SBB), in het Frans Chemins de fer fédéraux suisses (CFF), in het Italiaans Ferrovie federali svizzere (FFS), in het Reto-Romaans Viafiers federalas svizras (VFF), en vroeger in het Nederlands Zwitsersche Bondsspoorwegen, is de nationale spoorwegmaatschappij van Zwitserland. De aandelen van de maatschappij zijn geheel in handen van de Zwitserse federale overheid.

Geschiedenis

De Re 460 in Bazel

De SBB is in 1902 ontstaan uit het fuseren en nationaliseren van de volgende spoorwegmaatschappijen:

• Aargauische Südbahn
• Schweizerische Centralbahn (SCB)
• Schweizerische Nordostbahn (NOB) incl. Bodenseeflotte, (scheepvaart op de Bodensee)
• Toggenburgerbahn (TB)
• Vereinigte Schweizerbahnen (VSB)
• Jura-Simplon-Bahn (JS) incl. Brünigbahn (vanaf 1903)
• Gotthardbahn (GB) (vanaf 1909)
• Jura-Neuchâtelois (JN) (vanaf 1913)
• Tösstalbahn (TTB) incl. Wald-Rüti-Bahn (vanaf 1918)
• Seetalbahn (STB) (vanaf 1922)
• Uerikon-Bauma-Bahn (UeBB) (vanaf 1948)

Dochteronderneming Cisalpino AG sinds 1993.

Netwerk

Het netwerk omvat 3069 kilometer normaalspoor.

Tot 1 januari 2005 exploiteerde de SBB de 74 kilometer lange SBB Brünigbahn, die in smalspoor is uitgevoerd. Door een fusie tussen de Luzern-Stans-Engelbergbahn (LSE) en Brünigbahn ontstond de Zentralbahn.

De bekendste lijn van de SBB is ongetwijfeld de Gotthardspoorlijn, die dwars door de Alpen loopt en een belangrijke schakel vormt in het verkeer tussen Ticino en de rest van het land, almede voor het verkeer tussen Duitsland en Italië.

Naast de SBB zijn in Zwitserland vele "private" spoorwegmaatschappijen actief, waarmee de SBB goed samenwerkt. Sommige maatschappijen, waaronder Thurbo, zijn geheel of gedeeltelijk eigendom van SBB.

In diverse steden, waaronder Zürich, exploiteert de SBB een S-Bahn-netwerk.

Trajecten

• Spoorlijn Basel SBB - Basel Badischer Bahnhof
• Spoorlijn Basel SBB - Stein-Säckingen - Laufenburg / Stein-Säckingen - Brugg - Zürich
• Spoorlijn Immensee - Erstfeld - Bellinzona - Chiasso
  • Spoorlijn Giubiasco - Locarno
  • Spoorlijn Giubiasco - Luino
• Spoorlijn Basel SBB - Hauenstein(tunnel) - Olten
• Spoorlijn Killwangen - Aarau
• Spoorlijn Olten - Biel/Bienne - Lausanne - Genève
• Spoorlijn Basel SBB - Biel/Bienne
• Spoorlijn Basel SBB - Delémont - Boncourt
• Spoorlijn Olten - Bern - Freiburg - Lausanne
• Spoorlijn Luzern - Lenzburg
• Spoorlijn Lausanne - Sion - Brig
• Spoorlijn Vevery - Puidoux-Chexbres
• Spoorlijn Wil - Kreuzingen
• Spoorlijn Yverdon-les-Bains - Fribourg ook bekend als: Broye transversale
• Spoorlijn Palézieux - Kerzers ook bekend als: Broye longitudinale
• Spoorlijn Kerzers - Lyss
• Spoorlijn Bern - Thun
• Spoorlijn Neuchâtel - Pontarlier
• Spoorlijn Olten - Luzern
• Spoorlijn Bern - Luzern

Tunnels

• Ceneribasistunnel
• Gotthardbasistunnel
• Gotthardtunnel
• Grenchenbergtunnel
• Hauensteinbasistunnel
• Hauensteintunnel
• Lötschbergbasistunnel
• Lötschbergtunnel
• Simplontunnel

Elektrische tractie

Vrijwel het hele netwerk werd geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

Exploitatie

Een GTW2/8 "RegioLiner" van de Zwitserse spoorwegen

Vandaag de dag bestaat de SBB uit de volgende hoofddivisies:

• Personentreinen (Personenverkehr)
• Goederentreinen (SBB Cargo)
• Infrastructuur (Infrastruktur)
• Vastgoed (Immobilien)

De SBB exploiteert de volgende binnenlandse treincategorieën:

• Intercity (IC): snelle treinen die weinig stoppen, meestal met restauratie
• Interregio (IR): sneltreinen over lange afstanden, meestal met bistro of restauratie
• RegionalExpress (RE): sneltreinen over de kortere afstanden, soms met minibar
• Regio (R): stoptrein
  • RegionAlps is een dochter onderneming van SBB en Transports de Martigny et Régions (TMR).
• S-Bahn (S): hoogfrequentie stoptrein in stedelijk gebied
  • S-Bahn van Zürich
  • S-Bahn van Basel
  • S-Bahn van Bern tot 12 december 2004 en een deel van de S-Bahn van Bern ook door de Regionalverkehr Bern-Solothurn (RBS), BLS en Regionalverkehr Mittelland (RM).
  • S-Bahn van Luzern
  • S-Bahn van Sankt Gallen
  • S-Bahn Ticino - TILO (Treni Regionali Ticino Lombardia)
  • S-Bahn Léman (rond Lausanne en in de toekomst ook Gèneve).
  • Stadtbahn van Zug
• M: een bijzondere categorie. Dit zijn treinen die enkel rijden om het materieel te verplaatsen, bijvoorbeeld aan het einde van de dienstuitvoering. In de meeste landen rijden dat soort treinen leeg. In Zwitserland worden op veel ritten wel reizigers toegelaten. De treinen rijden echter zonder enige garantie over uitval of punctualiteit.

De meeste privaatmaatschappijen hanteren dezelfde aanduidingen voor treinen, hoewel de intercitytreinen alleen door de SBB worden gereden. Naast bovengenoemde treinsoorten neemt SBB deel aan de exploitatie van diverse internationale treinen, waaronder Eurocity, ICE en Cisalpino.

Recente ontwikkelingen

Marktwerking

Hoewel Zwitserland geen lid is van de Europese Unie, streeft het land er wel naar de spoorwegen op dezelfde manier te reorganiseren als in de rest van Europa. Dit houdt in dat het spoorwegnet van de SBB openstaat voor vervoerders uit heel Europa. Wel houdt de SBB voorlopig het alleenrecht openbaar vervoer uit te voeren op haar netwerk. Een bijvoorbeeld Nederlandse goederenmaatschappij mag echter wel treinen op het SBB-netwerk exploiteren. Andersom exploiteert SBB Cargo in zogenaamde open access goederentreinen naar Duitsland en Italië. Ook heeft de SBB een concessie gewonnen voor regionaal personenverkeer in Duitsland.

Bahn 2000

Op het hoofdnetwerk worden diverse belangrijke infrastructurele werken uitgevoerd. Onder de naam Bahn 2000 wordt gewerkt aan diverse projecten in het Zwitserse middenland, waar de grote steden liggen. De belangrijkste hiervan zijn:

• Een hogesnelheidslijn, geschikt voor 200 km/h, tussen Mattstetten en Rothrist, op de lijn Zürich - Olten - Bern. Deze lijn is sinds december 2004 in gebruik.
• Een tunnel tussen Zürich en Thalwil, waardoor er capaciteit vrijkomt op de oude lijn.
• Het vergroten van de capaciteit van het hoofdstation van Zürich.
• Capaciteitsvergoting op het traject Genève - Coppet.

AlpTransit

Een nog groter project is AlpTransit: de bouw van een nieuwe Gotthard- en Lötschbergtunnel. De Gotthardtunnel wordt de langste tunnel ter wereld. Daarnaast wordt er op de lijnen naar deze tunnels toe de capaciteit en de snelheid verhoogd.

Hoewel de huidige Lötschbergtunnel door de BLS Lötschbergbahn wordt geëxploiteerd, zullen de treinen door de nieuwe tunnel door de SBB worden gereden. Dit zullen vooral lange-afstandstreinen betreffen; het regionale verkeer zal de oude lijn blijven gebruiken. In anticipatie op deze ontwikkelingen heeft de BLS de exploitatie van de lange-afstandstreinen al overgedragen aan de SBB. In "ruil" hiervoor heeft SBB de exploitatie van haar deel van de S-Bahn Bern overgedragen aan de BLS.

Zie ook

• Zwitserse spoorwegen
• Categorie:Spoorlijn in Zwitserland
• Lijst van Zwitserse spoorwegmaatschappijen
• Een overzicht van tractie voertuigen is te vinden in dit overzicht.

Externe links

• SBB CFF FFS (de) (en) (fr) (it)
• SBB CFF FFS Cargo (de) (en) (fr) (it)

Mediabestanden

Zie de categorie SBB-CFF-FFS van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

Spoorwegondernemingen voor reizigers- en/of goederenvervoer per spoor in Europa