Secretaris-generaal van een Nederlands ministerie

Een secretaris-generaal van een Nederlands ministerie is de hoogste ambtenaar van dat ministerie.

Functie

De functionaris heeft de dagelijkse leiding over de ambtelijke organisatie. De functie van secretaris-generaal is ook politiek gezien belangrijk. Hij of zij is het eerste ambtelijke aanspreekpunt voor de bewindspersoon. De (partij-)politieke voorkeur van de kandidaten speelt hierbij formeel geen rol.

Overzicht

Hieronder volgt een overzicht van de secretarissen-generaal van Nederlandse ministeries tijdens het Kabinet Balkenende IV.

• Ministerie van Algemene Zaken: Richard van Zwol
• Ministerie van BZK: Roos van Erp-Bruinsma
• Ministerie van Financiën: Ronald Gerritse
• Ministerie van Buitenlandse Zaken: Ed Kronenburg
• Ministerie van Defensie: Ton Annink
• Ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie: Chris Buijink
• Ministerie van Infrastructuur en Milieu: Siebe Riedstra
• Ministerie van Justitie: Joris Demmink
• Ministerie van OCW: Koos van der Steenhoven
• Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid: Johan de Leeuw
• Ministerie van VWS: Geert van Maanen

Het kabinet Balkenende IV heeft een veertiende secretaris-generaal aangesteld die leiding moet geven aan de afslanking van de rijksoverheid. Deze functie wordt bekleed door Roel Bekker.

Duitse bezetting

In Nederland in de Tweede Wereldoorlog hadden de secretarissen-generaal een bijzondere positie door de afwezigheid van de koningin en ministers (zie Londens kabinet).

Op 13 mei 1940 droeg minister Steenberghe, uit naam van de koningin en het kabinet, het regeringsgezag in Nederland over aan de opperbevelhebber van de strijdkrachten, generaal Henri Winkelman, en verzocht hij de secretarissen-generaal zich naar de aanwijzingen van Winkelman te gedragen.

De Duitsers stelden een Duits bestuur in Nederland in, geleid door een rijkscommissaris (Reichskommissar), de Oostenrijker Arthur Seyss-Inquart; hij werd op 29 mei 1940 geïnstalleerd. De secretarissen-generaal werkten nu onder hem. Sommigen zijn later vertrokken of ontslagen en vervangen door pro-Duitse mensen.

Secretarissen-generaal tijdens de bezetting waren onder meer:

Departement van Justitie:

• Jan Coenraad Tenkink: waarnemend, van 13 mei 1940 tot maart 1941 (benoemd na het vertrek van Johannes van Angeren naar Londen); na de oorlog opnieuw secretaris-generaal van november 1945 tot 1 februari 1965
• Jaap Schrieke: 1941-1945

Departement van Opvoeding, Wetenschap en Cultuurbescherming:

• Jan van Dam: november 1940-1945

Departement van Economische Zaken

• Hans Max Hirschfeld: 1940-1946

Departement van Financiën:

• Meinoud Rost van Tonningen: 1941-1945

Departement van Binnenlandse Zaken:

• Karel Johannes Frederiks: 1940-1945

Departement van Koloniën

• Otto Eduard Willem Six: mei 1929 - 1 december 1946

Departement van Sociale Zaken

• Robert Antony Verwey: augustus 1940 - mei 1945

Departement van Volksvoorlichting en Kunsten (DVK), nieuw departement vanaf november 1940:

• Tobie Goedewaagen: november 1940 - 1943
• Hermannus Reydon: 1943
• Sebastiaan Matheus Sigismund de Ranitz: 1943-1945

Departement van Waterstaat

• Derk Gerard Willem Spitzen: 1939-1943

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties: