Septiem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kleine septiem omhoog:Music ClefG.svgMusic 2c2.svgMusic 2b2-.svg
Kleine septiem omlaag:Music ClefG.svgMusic 2c2.svgMusic 2d1.svg
Grote septiem omhoog:Music ClefG.svgMusic 2c2.svgMusic 2b2.svg
Grote septiem omlaag:Music ClefG.svgMusic 2c2.svgMusic 2d1-.svg

Een septiem (van Latijn: septimus, de zevende) is in de muziektheorie een interval dat in een diatonische toonladder zes toonschreden omvat. Telt men de laagste toon als eerste toonschrede, dan is de hoogste toon diatonisch gerekend de zevende toonschrede. Het interval tussen bijvoorbeeld de tonen c en b is dus een septiem. Men zegt dat de b een septiem boven de c ligt. Daarnaast wordt ook de toon die in een diatonische toonladder op de zevende toonschrede ligt, de septiem genoemd. Zo is de b de septiem in de toonladder van c. Ook wordt de tweeklank die bestaat uit twee tonen die een septiem uit elkaar liggen, als septiem aangeduid. De tweeklank c-b is een septiem, of de tonen c en b vormen een septiem.

Varianten[bewerken]

Septiemen worden nog onderscheiden in grote, kleine, verminderde en overmatige septiemen.

Grote septiem[bewerken]

Een grote septiem is opgebouwd uit vijf hele en een halve toonafstand. Men duidt een grote septiem wel afgekort aan met M7.

  • Voorbeeld: Het interval tussen C en B is een grote septiem Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4b1.svg

Kleine septiem[bewerken]

Een kleine septiem is opgebouwd uit vier hele en twee halve toonafstanden. Men duidt een kleine septiem wel afgekort aan met m7. Ze is (enharmonisch gelijk aan de overmatige sext).

  • Voorbeeld: Het interval tussen C en Bes is een kleine septiem Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4b1-.svg

Verminderde septiem[bewerken]

Een septiem die bestaat uit drie hele en drie halve toonafstanden, heet een verminderde septiem. Ze is enharmonisch gelijk aan de grote sext

  • Voorbeeld: Het interval tussen Cis en Bes is verminderde septiem Music ClefG.svgMusic 4c1+.svgMusic 4b1-.svg

Overmatige septiem[bewerken]

Een septiem die bestaat uit zes hele toonafstanden, heet een overmatige septiem. Ze is enharmonisch gelijk aan een rein octaaf.

  • Voorbeeld: Het interval tussen C en Bis is een overmatige septiem Music ClefG.svgMusic 4c1.svgMusic 4b1+.svg

Septiem in de reine stemming[bewerken]

De harmonische septiem, enharmonisch gelijk aan de overmatige sext , is de toon die precies 7/4 keer zo hoog is als de grondtoon[1]. Uitgedrukt in cents bedraagt deze toonafstand 968,83. Deze toon komt niet voor in de gebruikelijke westerse toonschaal. De grote sext in de gelijkzwevende stemming is 900 en is onrein (niet consonant) met de grondtoon, de kleine septiem is 1000 en ook onrein. De harmonische septiem valt tussen de gelijkzwevende grote sext en de gelijkzwevende kleine septiem. De harmonische septiem is één van de zeven noten uit de septimalenreeks, en de 6e boventoon uit de harmonische boventoonreeks.

De reine grote septiem is de toon die precies 15/8 keer zo hoog is als de grondtoon. Uitgedrukt in cents bedraagt deze toonafstand 1088,27.

De reine kleine septiem is de toon die precies 9/5 keer zo hoog is als de grondtoon. Uitgedrukt in cents bedraagt deze toonafstand 1017,60.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Hermann von Helmholtz en Alexander Ellis (trans), On the Sensation of Tone, Dover Publications