Serendipiteit

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Post-itblok op een bureau

Serendipiteit is het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je op zoek bent naar iets totaal anders.

Het woord werd geïntroduceerd in het Engels door Horace Walpole in de 18e eeuw, in een brief waarin hij het had over een verhaal dat hij had gelezen, het Perzische sprookje De drie prinsen van Serendip (Serendip is een oude Perzische naam voor Sri Lanka). Het verhaal is eigenlijk geen goed voorbeeld van wat we nu onder serendipiteit verstaan: het is eerder een voorbeeld van inductie. In die context verwijst serendipiteit naar het vermogen van een alerte geest om uit toevalligheden conclusies te trekken. Anders gezegd: slimme, voorbereide mensen zijn beter in staat om daadwerkelijk ontdekkingen te doen aan de hand van het toeval. Serendipiteit is door de Amerikaanse onderzoeker Julius Comroe wel beeldend omschreven als het zoeken naar een speld in een hooiberg, en eruit rollen met een boerenmeid.[1]

Voorbeelden[bewerken]

In de wetenschap en techniek komen we regelmatig serendipiteit tegen. Zo was de ontdekking van penicilline door Alexander Fleming een voorbeeld. Terwijl Fleming zijn laboratorium opruimde, viel hem op dat een schimmel zich gevestigd had op een kweekplaat met kolonies stafylokokkenbacteriën en dat rondom die schimmel een zone lag waarin de bacteriën niet groeiden. Later analyseerde hij de door de schimmel uitgescheiden stof en dit bleek penicilline te zijn. Deze waarneming was voor Fleming waarschijnlijk al door tientallen anderen gedaan; maar Fleming was wel de eerste die erbij stilstond. Een ander voorbeeld is de ontdekking van aspartaam. James M. Schlatter was een onderzoeker werkzaam bij G.D. Searle, een fabrikant van medicijnen. Hij was op zoek naar middelen tegen maagzuur, en experimenteerde met aminozuren. Toen hij zijn vinger likte om een pagina om te slaan, proefde hij de intens zoete smaak van een stof, die later aspartaam zou gaan heten.

Enkele andere ontdekkingen:

Trivia[bewerken]

De film Serendipity (2001, Peter Chelsom) is een goed voorbeeld hoe het in het dagelijks leven werkt.

Bibliografie[bewerken]

  • Robert K. Merton & Elinor Barber. The Travels and Adventures of Serendipity. A Study in Sociological Semantics and the Sociology of Science, Princeton University, Princeton, Oxford, 2004.
  • Gie van den Berghe. De kunst van het onverwachte. In: De Tijd, 25 februari 2006.

Noten[bewerken]

  1. Retrospectroscope: Insights into Medical Discovery Von Gehr Publisher. 1977. 182 pp. ISBN 978-0-9601470-1-4. Geciteerd door Pek van Andel