Shiji

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Shiji
Shiji
De eerste pagina van de Shiji
Naam (taalvarianten)
Traditioneel 史記
Vereenvoudigd 史记
Hanyu pinyin Shǐjì
Wade-Giles Shih-chi
Jyutping (Standaardkantonees) si2 gei3
Standaardkantonees Sǐe Keej
Shanghainees [ ? ʨi]
Letterlijke vertaling historische verslagen
Andere benamingen Taishigong shu (太史公書, Optekeningen van de hofhistoriograaf)

De Shiji (historische verslagen), ook bekend als Taishigong shu (Optekeningen van de hofhistoriograaf), is het eerste Chinese werk dat de gehele Chinese geschiedenis beschrijft. Het boek heeft een buitengewoon grote invloed gehad op de Chinese literatuur in het algemeen en de Chinese historiografie in het bijzonder. Het werk is begonnen door Sima Tan en is na diens dood voltooid door zijn zoon Sima Qian. Het werk vormt zijn magnum opus. De datum van voltooiing is onbekend, maar ligt na 99 v.Chr. De Shiji begint bij de Gele Keizer (Huangdi), de eerste van de mythische Vijf Oerkeizers en loopt door tot in de regering van keizer Wudi (r. 140-87 v.Chr.) van de Han-dynastie en tijdgenoot van Sima Qian. Het gehele werk omvat 130 juan en bevatte volgens Sima Qian 526.500 karakters. Het boek diende als voorbeeld voor alle latere officiële dynastieke geschiedenissen en wordt dan ook beschouwd als het eerste werk van die reeks.

Historiografische vernieuwing[bewerken]

Sima Qian paste twee historiografische vernieuwingen toe. Behalve annalen (benji), tot dan toe de enige vorm van geschiedschrijving, bevat de Shiji ook verhandelingen en exemplarische overleveringen (biografieën). Deze vorm van geschiedschrijving werd naar de belangrijkste componenten jizhuanti (紀傳體, annalen-biografie) genoemd en diende als voorbeeld voor het Boek van de Han en de daarop volgende officiële dynastieke geschiedenissen. Op die manier liep de invloed van de door Sima Qian ontworpen onderverdeling van de Shiji door tot aan het begin van de 20e eeuw.

Bronnen gebruikt door Sima Qian[bewerken]

Portret van Sima Qian.

De door Sima Qian gebruikte bronnen kunnen worden onderverdeeld in drie categorieën:

  • Voor de pre-Han tijd gebruikte Sima Qian de werken die op dat moment werden beschouwd als de belangrijkste historische bronnen, zoals het Boek der Documenten, het Boek der Liederen, de Lente- en Herfstannalen en het Commentaar van mijnheer Zhuo. Ook heeft hij een tekst gebruikt die moet hebben geleken op de later door Liu Xiang samengestelde Zhanguoce (戰國策, "Plannen der Strijdende Staten". Verder had Sima Qian de beschikking over twee nu verloren werken, een annalistische geschiedenis van de staat Qin en de "Lente- en herfstannalen van Chu en Han", (Chu Han Chunqiu, 楚漢春秋). Dat was een kroniek van de strijd tussen Chu en Han na de val van de Qin-dynastie, die uiteindelijke leidde tot de vestiging van de Han-dynastie.
  • Voor de Hanperiode heeft Sima Qian gebruikgemaakt van officiële documenten. Als hofastroloog en hofhistoriograaf (Taishigong, 太史公, Grand Sribe) had hij toegang tot alle keizerlijke archieven.
  • Tenslotte heeft Sima Qian veelvuldig gebruikgemaakt van mondeling overgeleverde tradities, die hij had verzameld tijdens zijn vele reizen door het land.

Voltooiing van het werk[bewerken]

Pagina uit Shiji in een druk uit 1598.

In veel geschriften worden Sima Qian en zijn vader Sima Tan als de enige samenstellers van de Shiji genoemd. Het is echter niet zeker of Sima Qian zijn werk zelf heeft voltooid. Wel heeft hij rond 99 v.Chr., nadat hij vanwege zijn onwelgevallige stellingname gevangen was gezet en vervolgens gecastreerd, verder gewerkt aan de Shiji. Het door hem samengestelde werk stond op dat moment bekend onder de naam Taishigong shu (太史公書, "Optekeningen van de hofhistoriograaf", de optekeningen van de Grand Sribe). Na zijn dood zijn er door diverse personen onderdelen toegevoegd. Dit geldt zeker voor de beschrijving van gebeurtenissen die na 90 v.Chr. hebben plaatsgevonden. Zo vermeldde de historicus Liu Zhiji (劉知幾, 661-721) de namen van in totaal vijftien geleerden die materiaal aan de Shiji hadden toegevoegd voor de periode na de dood van Sima Qian. Alleen de toevoegingen door Chu Shaosun (褚少孫, ca. 105 - ca. 30 v.Chr.) zijn duidelijk aangegeven door de toevoeging "Mijnheer Chu zei" (Chu xiansheng yue, 褚先生曰). Ook werd reeds in de eerste eeuw na Chr. vermeld dat er tien hoofdstukken aan de tekst ontbraken en dat die pas later zijn aangevuld. Een groot aantal hoofdstukken die gaan over de eerste eeuw van de Han-dynastie (dus de 2e eeuw v.Chr.) komt letterlijk overeen met de betreffende hoofdstukken uit de Hanshu. Het is onduidelijk of die hoofdstukken oorspronkelijk uit de Shiji dan wel uit de Hanshu kwamen. De sinologen Yves Hervouet (1921-1999) en Anthony Hulsewé (1910-1993) namen aan dat de verloren geraakte oorspronkelijke onderdelen van de Shiji zijn aangevuld met die uit de Hanshu.

Langzame erkenning van het werk[bewerken]

Het kritisch commentaar dat Sima Qian aan het hoofdstuk Xiao Jing benji (annalen van keizer Jing) had toegevoegd, wekte de woede op van keizer Wu, zoon van Jingdi. Mogelijk verklaart dit waarom Sima Qian zo zwaar werd gestraft na zijn verdediging van Li Ling, een Han-generaal die zich aan de Xiongnu had overgeven. Hoewel Ban Gu schreef dat de Shiji na de dood van Sima Qian allengs bekend raakte, bleef de feitelijke toegang tot het werk gedurende de volgende eeuw uiterst moeilijk. Het werk dreigde te worden vergeten. Zo maakte de catalogus van de keizerlijke bibliotheek, samengesteld door Liu Xin en vermeld in juan 30 (het bibliografisch hoofdstuk, yiwenzhi, 藝文志) van de Hanshu, geen melding van de Shiji. Wel is bekend dat Yang Yun (楊惲), kleinzoon van Sima Qian en in bezit van een exemplaar van het manuscript, tijdens de regering van keizer Xuan (r. 73-49 v.Chr.) aan de Shiji heeft gewerkt. Mogelijk heeft hij zo het werk van de vergetelheid weten te redden. Uit een verzoek van Liu Yu (劉宇), koning van Dongping (r. 52-20) voor een exemplaar van de Taishi Gongshu blijkt dat het werk onder keizer Cheng (r. 33-7 v.Chr.) voor sommigen beschikbaar was. Pas onder de regering van de keizers Huan (r. 147-167) en Ling (r. 168-189) maakten geschriften voor het eerst melding van de Shiji. Waarschijnlijk kon het werk pas vanaf dat moment worden gelezen zonder dat de lezer gevaar liep in verband te worden gebracht met de politieke misstap die Sima Qian had begaan. De eerste vermelding van de Shiji als onderdeel van de 'Drie geschiedenissen' stamt uit de tijd van de Drie Koninkrijken. Toen verscheen ook het eerste commentaar op de Shiji, de "Studie van de oude geschiedenis" (Gushi kao, 古史考) door Qiao Zhou (譙周, 199-270).

Commentaar van de Drie Geleerden[bewerken]

Drie commentaren op de Shiji worden de 'Commentaren van de drie geleerden' (sanjia zhu, 三家注) genoemd. Dit waren:

  • Pei Yin (fl.438), met zijn 'Verzamelde uitleg op de Shiji (Shiji Jijie, 史記集解, vaak vermeld in verkorte vorm als Jijie). Dit is het meest uitgebreide van de drie commentaren.
  • Sima Zhen (ca. 656-720), met zijn 'Zoeken naar het obscure in de Shiji (Shiji suoyin, 史記索隱, vaak vermeld in verkorte vorm als Suoyin). Hij voegde een hoofdstuk over de Drie Verhevenen toe aan het oorspronkelijke werk en plaatste dat voor het hoofdstuk over de Vijf Oerkeizers, waarmee Sima Qian zijn werk liet beginnen.
  • Zhang Shoujie (fl.725-735), met zijn 'Correctie op betekenissen in de Shiji (Shiji zhengyi, 史記正義, vaak vermeld in verkorte vorm als Zhengyi).

Aan deze drie commentaren werd groot belang gehecht, zodat ze sinds de 11e eeuw integraal aan de Shiji zijn toegevoegd.

Indeling[bewerken]

De Shiji bestaat uit 130 juan (hoofdstukken), die zijn onderverdeeld in vijf categorieën:

  • annalen
  • tabellen
  • verhandelingen
  • erfelijke geslachten
  • exemplarische overleveringen (biografieën)

Annalen[bewerken]

Benji (本紀, annalen), 12 juan. Keizerlijke biografieën in strikt annalistische vorm die een chronologisch overzicht bieden van de belangrijkste gebeurtenissen, gezien vanuit het hof van de koningen van de Zhou en de keizers van de Han.

Nr Titel Vertaling Opmerkingen
1. Wudi benji, 五帝本紀 Annalen van de Vijf Oerkeizers De Vijf Oerkeizers, beginnend met de Gele Keizer. Sima Zhen (ca. 656-720) voegde een hoofdstuk over de Drie Verhevenen toe dat hij voor het hoofdstuk over de Vijf Oerkeizers plaatste.
2. Xia benji, 夏本紀 Annalen van de Xia Xia-dynastie
3. Yin benji, 殷本紀 Annalen van de Yin Shang-dynastie
4. Zhou benji, 周本紀 Annalen van de Zhou Zhou-dynastie
5. Qin benji, 秦本紀 Annalen van de Qin De (feodale staat) Qin
6. Qinshihuang benji, 秦始皇本紀 Annalen van de Eerste Keizer van de Qin Qin Shihuangdi, 221-210 v.Chr.
7. Xiang Yu benji, 項羽本紀 Annalen van Xiang Yu hegemoon (Ba, 霸) Xiang Yu (in plaats van benji van keizer Yidi, 義帝).
8. Gaozu benji, 高祖本紀 Annalen van Gaozu keizer Gaozu (Liu Bang), 206-195 v.Chr.
9. Lü Taihou benji, 呂太后本紀 Annalen van de keizerin-weduwe Lü keizerin-weduwe Lü (regentes 195-180 v.Chr.) Zie ook juan 49.
10. Xiao Wen benji, 孝文本紀 Annalen van (de kinderlijk gehoorzame) Wen keizer Wen, 179-157 v.Chr.
11. Xiao Jing benji, 孝景本紀 Annalen van (de kinderlijk gehoorzame) Jing keizer Jing, 156-141 v.Chr.
12. Xiao Wu benji, 孝武本紀 Annalen van (de kinderlijk gehoorzame) Wu keizer Wu, 140-87 v.Chr., annalen lopen tot 93 v.Chr.

Tabellen[bewerken]

Biao (表, tabellen), 10 juan. Tabellarisch overzicht van de regeringen van de opeenvolgende heersers van de feodale staten uit de Zhou-tijd en de vroege Han-tijd. Tevens zijn de belangrijkste gebeurtenissen vermeld die tijdens hun regeringen plaatsvonden.

Nr Titel Vertaling Opmerkingen
13. sandai shibiao, 三代世表 genealogische tabel van de Drie Tijdperken Xia-, Shang- en Zhou-dynastie.
14. shier zhuhou nianbiao, 十二諸侯年表 jaartabel van de twaalf heersers de vorsten over twaalf feodale staten gedurende de periode van Lente en Herfst. Eigenlijk worden de heersers van dertien staten gegeven: Lu, Qi, Jin, Qin, Chu, Song, Wei, Chen, Cai, Cao, Zheng, Yan en Wu. Sima Qian noemde zijn hoofdstuk de twaalf heersers om zo aan te geven dat hij Wu zag als een barbaarse staat.
15. liuguo nianbiao, 六國年表 jaartabel van de zes staten de zes feodale staten gedurende de periode van de Strijdende Staten. Dit waren Qi, Qu, Yan, Han , Wei en Zhao. De staat Qin wordt vanwege het belang ten opzichte van de andere staten niet meegeteld. De annalen van Qin vormen juan 5.
16. qinchuzhiji yuebiao, 秦楚之際月表 maandtabel van (de gebeurtenissen) tussen Qin en Chu de oorlogen tussen de feodale staten Qin en Chu.
17. Hanxing yilai zhuhouwang nianbiao, 漢興以來諸侯王年表 jaartabel van de koningen vanaf het begin van de Han Prinsen van de keizerlijke familie die de titel wang (koning) kregen.
18. Gaozu gong chenhouzhe nianbiao, 高祖功臣侯者年表 jaartabel van dienaren die tijdens Gaozu markies werden ambtenaren die hoge titels ontvingen tijdens keizer Han Gaozu (206-195 v.Chr.).
19. Hui Jing jian houzhe nianbiao, 惠景閒侯者年表 jaartabel van dienaren die gedurende de regeringen van keizer Hui tot en met keizer Jing markies werden ambtenaren die hoge titels ontvingen gedurende de periode 194 tot en met 141 v.Chr.
20. Jianyuan yilai houzhe nianbiao, 建元以來侯者年表 jaartabel van dienaren die sinds de Jianyuan periode markies zijn geworden Jianyuan was jaartitel van keizer Han Wudi voor de periode 140 tot en met 135 v.Chr.
21. Jianyuan yilai wangzi houzhe nianbiao, 建元已(=以)來王子侯者年表 jaartabel van de kinderen van de koningen die sinds de Jianyuan periode markies zijn geworden
22. Hanxing yilai jiangxiang mingchen nianbiao, 漢興以來將相名臣年表 Jaartabel van ministers, raadgevers en belangrijke dienaren sinds het begin van de Handynastie

Verhandelingen[bewerken]

Shu (書, verhandelingen), 8 juan. Elke verhandeling beschrijft één gebied van staatsbemoeienis.

Nr Titel Vertaling Opmerkingen
23. li, 禮 riten
24. yue, 樂 muziek
25. lü, 律 buisklokken harmonie en meting
26. li, 曆 kalender
27. tianguan, 天官 astronomie
28. fengshan, 封禪 de offers feng en shan offers aan de Hemel en de Aarde
29. hequ, 河渠 rivieren en kanalen
30. pingzhun, 平準 gelijkmaken volgens norm namen van functionarissen die moesten inkopen na een overvloedige oogst en verkopen na een misoogst ('vereffenaars')

Erfelijke geslachten[bewerken]

Shijia (世家, erfelijke geslachten), 30 juan. Beschrijving in kroniekvorm van de geschiedenis van de staten uit de Zhou-tijd en de vroege Han-tijd en van enkele beroemde personen.

Nr Titel Vertaling Opmerkingen
31. Wu Taibo shijia, 吳太伯世家 huis van Wu Taibo Kroniek van de staat Wu. Wu Taibo was de zoon van de half-mythische koning Tai (周太王, Zhou Taiwang) en daarmee een oom van de Zhou-koning Wen.
32. Qi Taigong shijia, 齊太公世家 huis van Qi Taigong Kroniek van de staat Qi. Qi Taigong was een belangrijk militair adviseur van de Zhou-koningen Wen en Wu bij hun omverwerping van de Shang-dynastie. Zie ook juan 46.
33. Lu Zhougong shijia, 魯周公世家 huis van Lu Zhougong Kroniek van de staat Lu, Lu Zhougong was de beroemde Hertog van Zhou, een broer van de Zhou-koning Wu en regent voor zijn neef, koning Cheng.
34. Yan Shaogong shijia, 燕召公世家 huis van Yan Shaogong Kroniek van de staat Yan. Yan Shaogong was een broer van de Zhou-koning Wu.
35. Guan Cai shijia, 管蔡世家 huizen van Guan en Cai
  • Kroniek van de staten Guan en Cai. Zowel Guan Shu (管叔) als Cai Shu Du (蔡叔度) waren jongere broers van de Zhou-koning Wu. Na de mislukte opstand volgend op de dood van koning Wu werd de staat Guan opgeheven en werd Cai uiteindelijk voortgezet onder Cai Zhong Hu (蔡仲胡), zoon van Cai Shu Du.
  • Kroniek van de staat Cao, gevestigd door Cao Shu Zhenduo (曹叔振鐸), een broer van de Zhou-koning Wu.
36. Chen Qi shijia, 陳杞世家 huizen van Chen en Qi Kroniek van de staten Chen en Qi.
  • Chen Hugong (陳胡公) was een afstammeling van de laatste Oerkeizer Shun.
  • Qi (杞) werd bestuurd door afstammelingen van de Xia-dynastie en wordt soms getranscribeerd als Qy, als onderscheid met de staat Qi (齊).
37. Wei Kangshu shijia, 衛康叔世家 huis van Wei Kangshu Kroniek van de staat Wei. Kang Shu Feng (康叔封) was een broer van de Zhou-koning Wu. Wei (衛) wordt soms getranscribeerd als Wey als onderscheid met de staat Wei (魏).
38. Song Weizi shijia, 宋微子世家 huis van Song Weizi Kroniek van de staat Song, bestuurd door afstammelingen van de Shang-dynastie. Song Weizi was een broer van Di Xin, de laatste Shang-koning.
39. Jin shijia, 晉世家 huis van Jin Kroniek van de staat Jin
40. Chu shijia, 楚世家 huis van Chu Kroniek van de staat Chu
41. Yue wang Goujian shijia 越王句踐世家 huis van Goujian, koning van Yue Goujian regeerde tussen 495 en 465 v.Chr. over de staat Yue.
42. Zheng shijia, 鄭世家 huis van Zheng Kroniek van de staat Zheng
43. Zhao shijia, 趙世家 huis van Zhao Kroniek van de staat Zhao, voortgekomen uit Jin.
44. Wei shijia, 魏世家 huis van Wei Kroniek van de staat Wei, voortgekomen uit Jin.
45. Han shijia, 韓世家 huis van Han Kroniek van de staat Han, voortgekomen uit Jin. Han (韓) wordt soms getranscribeerd als Hann als onderscheid met de Han (漢) van de Han-dynastie.
46. Tian Jingzhong Wan shijia, 田敬仲完世家 huis van Tian Jingzhong, ook Wan genaamd Tian Jingzhong (750-? v.Chr.) was de stamvader van het huis Tian, dat in 379 v.Chr. in de staat Qi de macht van het huis van Qi Taigong overnam. Tian Jingzhong werd ook wel Chen Wan (陳完) genoemd, omdat hij voortkwam uit het huis dat over de staat Chen regeerde. Zie ook juan 32.
47. Kongzi shijia, 孔子世家 huis van Kongzi Bedoeld is Confucius.
48. Chen She shijia, 陳涉世家 huis van Chen She Chen Sheng (陳勝), ook wel Chen She (陳涉) genoemd.
49. Waiqi shijia, 外戚世家 huizen van de keizerinnen De volgende keizerinnen en hun familieleden worden beschreven:
  • Keizerin Lü (Lü Hou, 呂后, 241 - 180 v.Chr., keizerin van Han Gaozu en moeder van keizer Hui);
  • Keizerin-weduwe Bo (Bo Taihou, 薄太后, ?-155 v.Chr., concubine van Han Gaozu en moeder van keizer Wen);
  • Keizerin-weduwe Dou (Dou Taihou, 竇太后, ?-135 v.Chr., keizerin van keizer Wen en moeder van keizer Jing);
  • Keizerin-weduwe Wang (Wang Taihou, 王太后, ?-126 v.Chr., keizerin van keizer Jing en moeder van keizer Wu)
  • Keizerin Wei (Wei huanghou, 衛皇后, ?-91 v.Chr., tweede keizerin van keizer Wu en moeder van kroonprins Liu Ju);
  • Keizerin Chen (Chen huanghou, 陳皇后, ?-110? v.Chr., eerste keizerin van keizer Wu);
  • Dame Wang (Wang Furen, 王夫人, ?-?, concubine van keizer Wu, moeder van prins Hong);
  • Dame Li (Li Furen, 李夫人, ?-?, concubine van keizer Wu), moeder van prins Bo);
  • Dame Gouyi (Gouyi Furen, 鉤弋夫人, ?-?, concubine van keizer Wu, ook wel genaamd Dame Zhao (趙氏, Zhao shi), moeder van keizer Zhao).
50. Chu Yuanwang shijia, 楚元王世家 huis van prins Chu Yuan Liu Jiao (劉戊, ?-178 v.Chr.) was een jongere broer van keizer Han Gaozu, die hem in 202 v.Chr. tot prins Yuan van Chu (Chu Yuanwang, 楚元王) maakte.
51. Jing Yan shijia, 荊燕世家 huizen van Jing en Yan
  • Liu Jia (劉賈) was een neef van keizer Han Gaozu en werd door hem in 202 v.Chr tot prins van Jing (荊) gemaakt.
  • Liu Ze (劉澤) was een achterneef van keizer Gaozu en werd in 180 v.Chr. door keizerin Lü tot prins van Yan (燕) gemaakt, zijn postume titel is Prins Jing van Yan (燕敬王, Yan Jingwang)
52. Qi Daohuiwang shijia, 齊悼惠王世家 huis van prins Qi Daohui Liu Fei 劉肥 was een zoon van keizer Han Gaozu, die hem in 201 v.Chr. tot prins Daohui van Qi (齊悼惠王, Qi Daohuiwang) maakte.
53. Xiao xiangguo shijia, 蕭相國世家 huis van de opperadviseur Xiao Xiao He (蕭何, ?-193 v.Chr.) was vanaf 196 v.Chr. opperadviseur (xiangguo, 相國) van keizer Han Gaozu.
54. Cao xiangguo shijia, 曹相國世家 huis van de eerste minister Cao Cao Shen (曹參, ?-191 v.Chr.) was vanaf 193 v.Chr. opperadviseur (xiangguo, 相國) van keizer Han Gaozu.
55. Liuhou shijia, 留侯世家 huis van de markies van Liu Zhang Liang, (張良, ?-186 v.Chr.) was een belangrijk minister van keizer Han Gaozu). In 202 v.Chr werd hij tot markies van Liu (留侯, Liu Hou) benoemd, met als postume naam markies Wencheng van Liu (留文成侯, Liu Wencheng hou).
56. Chen chengxiang shijia, 陳丞相世家 huis van hoofdadviseur Chen Chen Ping (陳平, ?-180? v.Chr) was sinds 189 v.Chr. hoofdaviseur (chengxiang ) van keizer Han Gaozu. Hij werd benoemd tot markies van Huyou (戶牖侯, Huyou hou) en daarna tot markies van Quni (曲逆侯, Quni hou).
57. Jianghou Zhou Bo shijia, 絳侯周勃世家 huis van Zhou Bo, markies van Jiang Zhou Bo (周勃, ?-169 v.Chr.) was een belangrijk adviseur van keizer Han Gaozu, die hem tot markies van Jiang (絳侯, Jianghou) maakte.
58. Liang Xiaowang shijia, 梁孝王世家 huis van prins Liang Xiao Liu Wu (劉武, ?-144 v.Chr.) was een zoon van keizer Wen (en broer van keizer Jing). Hij was sinds 168 v.Chr. prins van Liang met als postume naam prins Xiao van Liang (梁孝王, Liang Xiaowang). Tijdens de Opstand van de zeven prinsen in 154 v.Chr. koos hij de zijde van keizer Jing.
59. Wuzong shijia, 五宗世家 huizen van de vijf clans Bedoeld zijn de zonen van de vijf vrouwen van keizer Jing. Besproken worden:
  • Liu De 劉德 (Prins Xian van Hexian 河間獻王, Hexian Xianwang);
  • Liu E 劉閼 (Prins Ai van Linjiang 臨江哀王, Linjiang Aiwang);
  • Liu Rong 劉榮 (Prins Min van Linjiang 臨江閔王, Linjiang Minwang);
  • Liu Yu 劉餘 (Prins Gong van Lu 魯恭王, Lu Gongwang);
  • Liu Fei 劉非 (Prins Yi van Jiangdu 江都易王, Jiangdu Yiwang);
  • Liu Duan 劉端 (Prins Yu van Jiaoxi 膠西于王, Jiaoxi Yuwang);
  • Liu Pengzu 劉彭祖 (Prins Jingsu van Zhao 趙敬肅王, Zhao Jingsuwang);
  • Liu Sheng 劉勝 (Prins Jing van Zhongshan 中山靖王, Zhongshan Jingwang);
  • Liu Fa 劉發 (Prins Ding van Changsha 長沙定王, Changsha Dingwang);
  • Liu Yue 劉越 (Prins Hui van Guangchuan 廣川惠王, Guangchuan Huiwang);
  • Liu Ji 劉寄 (Prins Kang van Jiaodong 膠東康王, Jiaodong Kangwang);
  • Liu Qing 劉慶 (Prins Gong van Liu'an 六安共王), Liu'an Gongwang;
  • Liu Cheng 劉乘 (Prins Ai van Qinghe 清河哀王, Qinghe Aiwang);
  • Liu Shun 劉舜 (Prins Xian van Changshan 常山憲王, Changshan Xianwang).
60. sanwang shijia, 三王世家 de huizen van de drie prinsen Drie van de zonen van keizer Wu:
  • Liu Hong 劉閎 (Prins Huai van Qi 齊懷王, Qi Huaiwang);
  • Liu Dan 劉旦 (Prins Ci van Yan 燕剌王, Yan Ciwang);
  • Liu Xu 劉胥 (Prins Li van Guangling 廣陵厲王, Guangling Liwang).

Exemplarische overleveringen (biografieën)[bewerken]

Liezhuan (列傳, exemplarische overleveringen, vaak aangeduid als biografieën), 70 juan. Biografieën van belangrijke personen. De biografie beperkte zich tot het beschrijven van gebeurtenissen die het exemplarische kakarkter van de betreffende persoon duidelijk moest maken, maar is in de Shiji vaak aangevuld met legendarisch materiaal. In een hoofdstuk kunnen ook twee of meer personen worden behandeld, als zij tot hetzelfde type persoon behoren. De laatste hoofdstukken beschrijven de betrekkingen tussen China en de verschillende buurvolkeren.

Nr Titel Vertaling Opmerkingen
61. Boyi liezhuan, 伯夷列傳 biografie van Boyi Boyi bleef na de verovering door de Zhou tot zijn dood loyaal aan de laatste Shang-koning.
62. Guan Yan liezhuan, 管晏列傳 biografieën van Guan en van Yan
63. Laozi Han Fei liezhuan, 老子韓非列傳 biografieën van Laozi en van Han Fei
  • Laozi. Onder de biografie van Laozi bevinden zich ook die van Zhuang Zhou (莊周) en Shen Buhai (申不害).
    • Zhuang Zhou is de samensteller van de Zhuangzi.
    • Shen Buhai is de samensteller van het legalistisch tractaat Shenzi (申子, Meester Shen).
  • Han Fei was een legalistisch filosoof, staatsman en samensteller van het gelijknamige tractaat Han Feizi.
64. Sima Rangju liezhuan, 司馬穰苴列傳 biografie van Sima Rangju Sima Rangju (rond 500 v.Chr.) was een generaal uit Qi.
65. Sunzi Wu Qi liezhuan, 孫子吳起列傳 biografieën van Sunzi en van Wu Qi
66. Wu Zixu liezhuan, 伍子胥列傳 biografie van Wu Zixu Wu Zixu (?-484 v.Chr.) was een minister uit Wu.
67. Zhongni dizi liezhuan, 仲尼弟子列傳 biografieën van de leerlingen van Zhongni Bedoeld zijn de leerlingen van Confucius.
68. Shanghou liezhuan, 商君列傳 biografie van de heer van Shang Shang Yang (商鞅, 390-338 v.Chr.) was een legalistisch staatsman uit Qin.
69. Su Qin liezhuan, 蘇秦列傳 biografie van Su Qin Su Qin (eind 4e eeuw v.Chr.) was een politiek adviseur in diverse staten, die hij in een coalitie bijeen bracht tegen de groeiende macht van Qin.
70. Zhang Yi liezhuan, 張儀列傳 biografie van Zhang Yi Zhang Yi (?-310 v.Chr.) was een politiek adviseur uit Yan.
71. Chulizi Gan Mao liezhuan, 樗里子甘茂列傳 biografieën van Chulizi en van Gan Mao
  • Chulizi (樗里子, ?-300 v.Chr.) was een politiek en militair adviseur in Qin
  • Gan Mao (甘茂, rond 300 v.Chr.) was een adviseur uit Qin. Onder de biografie van Gan Mao bevindt zich ook die van Gan Luo (甘羅, rond 250 v.Chr.), kleinzoon van Gan Mao en eveneens adviseur in Qin.
72. Ranghou liezhuan, 穰侯列傳 biografie van de markies van Rang Wei Ran (魏冉, rond 300 v.Chr.) was een politiek adviseur in Qin.
73. Bai Qi Wang Jian liezhuan, 白起王翦列傳 biografieën van Bai Qi en van Wang Jian
  • Bai Qi (白起, ?-257 v.Chr.) was een generaal uit Qin die vocht tegen Chu en Zhao.
  • Wang Jian (王翦) was een generaal uit Qin. Onder zijn commando werden de staten Zhao en Yan veroverd.
74. Mengzi Xun Qing liezhuan 孟子荀卿列傳, biografieën van Mengzi en Xun Qing
75. Mengchangjun liezhuan, 孟嘗君列傳 biografie van heer Mengchang Mengchangjun (heer Mengchang, (?-ca. 280 v.Chr.), was een minister uit Qi. Hij wist de staten Han, Wei, Zhao en Chu in een alliantie tegen Qin bijeen te brengen.
76. Pingyuanjun Yu Qing liezhuan, 平原君虞卿列傳 biografie van heer Pingyuan en van Yu Qing
  • Pingyuanjun (平原君, ?-251 v.Chr.) was een adviseur voor Zhao
  • Yu Qing (虞卿) was een minister uit Zhao.
77. Weigongzi liezhuan, 魏公子列傳 biografie van de zoon van de hertog van Wei Xinlingjun (信陵君, heer Xinling, ?-243 v.Chr.) was een minister uit Wei
78. Chunshenjun liezhuan, 春申君列傳 biografie van heer Chunshen Chunshenjun (春申君, heer Chunshen, ?-238 v.Chr.) was een minister uit Chu.
79. Fan Sui Cai Ze liezhuan, 范睢蔡澤列傳 biografieën van Fan Sui en van Cai Ze
  • Fan Ju (范雎, ?-255 v.Chr.) was een minister uit Qin
  • Cai Ze (蔡澤), was een adviseur uit Qin. Hij volgde Fan Ju op als hoofdaviseur.
80. Yue Yi liezhuan, 樂毅列傳 biografie van Yue Yi Yue Yi (樂毅,rond 270 v.Chr.) was een generaal uit Yan.
81. Lian Po Lin Xiangru liezhuan 廉頗藺相如列傳 biografieën van Lian Po en van Lin Xiangru
  • Lian Po (廉頗, rond 275 v.Chr.) was een generaal uit Zhao
  • Lin Xiangru (藺相如, rond 275 v.Chr.) was eveneens een generaal uit Zhao.
82. Tian Dan liezhuan, 田單列傳 biografie van Tian Dan Tian Dan 田單 (vroege 3e eeuw v.Chr.) was een generaal uit Qi. (Dan 單 is een ander karakter dan bij juan 94, Dan 儋).
83. Lu Zhonglian Zou Yang liezhuan, 魯仲連鄒陽列傳 biografieën van Lu Zhonglian en van Zou Yang
  • Lu Zhonglian (魯仲連, vroege 3e eeuw v.Chr.) was een politiek adviseur. Hij adviseerde de koning van Zhao niet in te stemmen met het plan de koning van Qin te erkennen als keizer. Daarna diende hij onder generaal Tian Dan (zie: juan 82).
  • Zou Yang 鄒陽 was een politiek adviseur ten tijde van de Han-keizer Jing
84. Qu Yuan Jiasheng liezhuan, 屈原賈生列傳 biografieën van Qu Yuan en van meester Jia
  • Qu Yuan (339-278 v.Chr.) was een dichter uit Chu en samensteller van de Chuci, de Zangen van Chu.
  • Meester Jia was Jia Yi (賈誼, 200-168 v.Chr.), befaamd geleerde onder de Han-keizer Wen. Hij werd door Sima Qian samen met Qu Yuan behandeld, omdat de veelbelovende carrières van beide geleerden door jaloezie en afgunst van rivalen voortijdig eindigden.
85. Lü Buwei sheng liezhuan, 呂不韋生列傳 biografie van meester Lü Buwei Lü Buwei (?-253 v.Chr.) was een legalistisch staatsman uit Qin
86. Cike liezhuan 刺客列傳 biografieën van moordenaars Cao Mo (曹沫), Zhuan Zhu (專諸), Yu Rang (豫讓), Nie Zheng (聶政) en Jing Ke (荊軻).
87. Li Si liezhuan, 李斯列傳 biografie van Li Si
88. Meng Tian liezhuan, 蒙恬列傳 biografie van Meng Tian
89. Zhang Er Chen Yu liezhuan, 張耳陳餘列傳 biografieën van Zhang Er en van Chen Yu
90. Wei Bao Peng Yue liezhuan, 魏豹彭越列傳 biografieën van Wei Bao en van Peng Yue
91. Jing Bu liezhuan, 黥布列傳 biografie van Jing Bu ook wel Ying Bu (英布).
92. Huaiyinhou liezhuan, 淮陰侯列傳 biografie van de markies van Huaiyin de markies van Huaiyin was Han Xin (韓信).
93. Han Xin Lu Wan liezhuan, 韓信盧綰列傳 biografieën van Xin, koning van Han en van Lu Wan bevat ook de biografie van Chen Xi (陳豨).
94. Tian Dan liezhuan, 田儋列傳 biografie van Tian Dan (Dan 儋 is een ander karakter dan bij juan 82, Dan 單).
95. Fan Li Teng Guan liezhuan, 樊酈滕灌列傳 biografieën van Fan, van Li, van Teng en van Guan Fan was Fan Kuai (樊噲, Li was Li Shang (酈商), Teng was Teng (Xiahou) Ying (滕夏侯嬰) en Guan was Guan Ying (灌嬰).
96. Zhang chengxiang liezhuan, 張丞相列傳 biografie van eerste minister Zhang Zhang was Zhang Cang (張蒼).
97. Li Sheng Lu Jia liezhuan, 酈生陸賈列傳 biografieën van Li Sheng en van Lu Jia Met Li Sheng wordt Li Yiji (酈食其) bedoeld, de biografie van Lu Jia bevat ook die van Zhu Jian (朱建).
98. Fu Jin Kuaicheng liezhuan, 傅靳蒯成列傳 biografieën van Fu, van Jin en van (de markies van) Kuaicheng Fu was Fu Kuan (寬), Jin was Jin She (歙) en de markies van Kuaicheng was Zhou Xue (周譄).
99. Liu Jing Shusun Tong liezhuan, 劉敬叔孫通列傳 biografieën van Liu Jing en van Shusun Tong
100. Ji Bu Luan Bu liezhuan, 季布欒布列傳 biografieën van Ji Bu en van Luan Bu
101. Yuan Ang Zhao Cuo liezhuan, 袁盎晁錯列傳 biografieën van Yuan Ang en van Zhao Cuo
102. Zhang Shizhi Feng Tang liezhuan, 張釋之馮唐列傳 biografieën van Zhang Shizhi en van Feng Tang
103. Wan Shi Zhang Shu liezhuan, 萬石張叔列傳 biografieën van Wan Shi en van Zhang Shu Wan Shi (jun 君, Wei Wan 衛綰, Zhi Buyi 直不疑 en Zhou Wen 周文).
104. Tian Shu liezhuan, 田叔列傳 biografie van Tian Shu
105. Pian Que Canggong liezhuan, 扁鵲倉公列傳 biografieën van Pian Que en van hertog [Tai ] Cang Hertog Tai Cang (太倉).
106. Wuwangbi liezhuan, 吳王濞列傳 biografie van Bi, koning van Wu Liu Bi (劉濞), prins (koning) van Wu.
107. Weiqi Wu'anhou liezhuan, 魏其武安侯列 biografieën van de markies van Weiqi en de markies van Wu'an Dou Ying (竇嬰), markies van Weiqi en Tian Fen (田蚡), markies van Wu'an.
108. Han Changru liezhuan, 韓長孺列傳 biografie van Han Changru
109. Li jiangjun liezhuan, 李將軍列傳 biografie van generaal Li Li Guang (李廣)
110. Xiongnu liezhuan, 匈奴列傳 overleveringen over de Xiongnu Xiongnu
111. Wei jiangjun piaoqi liezhuan, 衛將軍驃騎列傳 biografie van de generaal van de cavalerie Wei
112. Pingjinhou Zhufu liezhuan 平津侯主父列傳 biografieën van de markies van Pingjin en van Zhufu De markies van Pingjin was Gongsun Hong (公孫弘) en Zhufu was Zhufu Yan (主父偃) of Yan Zhufu?
113. Nanyue liezhuan, 南越列傳 overleveringen over de Zuidelijke Yue
114. Dongyue liezhuan, 東越列傳 overleveringen over de Oostelijke Yue
115. Chaoxian liezhuan 朝鮮列傳 overleveringen over Korea Korea (Chosun)
116. Xinanyi liezhuan 西南夷列傳 overleveringen over de Yi uit het zuidwesten
117. Sima Xiangru liezhuan 司馬相如列傳 biografie van Sima Xiangru
118. Huainan Hengshan liezhuan 淮南衡山列傳 biografieën van Huainan en van Hengshan De prinsen (koningen) van Huainan en van Hengshan.
119. Xunli liezhuan 循吏列傳 biografieën van oprechte beambten Sunshu Ao (孫叔敖), Zichan (子產), Gong Yixiu (公儀休), Shi She (石奢) en (Li Li 李離).
120. Ji Zheng liezhuan, 汲鄭列傳 biografieën van Ji en van Zheng Ji An (汲黯) en Zheng Dangshi (鄭當時).
121. Rulin liezhuan, 儒林列傳 biografieën uit het woud der geleerden Gongsun Hong (公孫弘), Sheng Gong (申公), Yuan Gu (轅固), Han Ying (韓嬰), Fu Sheng (伏勝), Dong Zhongshu (董仲舒) en Hu Wu (胡毋).
122. Kuli liezhuan 酷吏列傳 biografieën van wrede beambten Hou Feng (侯封), Zhi Du (郅都), Ning Cheng (寧成), Zhou Yangyou (周陽由), Zhao Yu (趙禹), Zhang Tang (張湯), Yi Zong (義縱), Wang Wenshu (王溫舒), Yin Qi (尹齊), Yang Pu (楊僕), Jian Xuan (減宣) en Du Zhou (杜周).
123. Dayuan liezhuan 大宛列傳 overleveringen uit Dayuan Dayuan lag in de Vallei van Fergana (Transoxanië).
124. Youxia liezhuan 游俠列傳 biografieën van dolende ridders Lu Zhujia (魯朱家) en Guo Jie (郭解).
125. Ningxing liezhuan 佞幸列傳 biografieën van vleiers
126. Huaji liezhuan 滑稽列傳 biografieën van grappenmakers Chunyu Kun (淳于髡), You Meng (優孟), You Zhan (優旃) en Dongfang Shuo (東方朔).
127. Rizhe liezhuan 日者列傳 biografieën van waarzeggers
128. Guice liezhuan 龜策列傳 biografieën van voorspellers Voorspellingen met behulp van het verhitten van buikschilden van schildpadden.
129. Huozhi liezhuan 貨殖列傳 biografieën van woekeraars Personen die zichzelf hebben verrijkt.
130. Taishigong zixu, 太史公自序 autobiografisch nawoord van de hofhistoriograaf

Nawoord[bewerken]

Juan 130, het laatste hoofdstuk, bevat een nawoord (xu) met daarin een autobiografie van Sima Qian. Hij legt daarin uit waarom hij de Shiji heeft geschreven en onder welke omstandigheden hij dit heeft gedaan. Dit hoofdstuk kan worden uitgesplitst in vijf onderdelen:

  1. De voorouders van Sima Qian. De afkomst wordt doorgetrokken tot de tijd van de Gele Keizer. Tijdens de Zhou-dynastie kregen zij Sima als clannaam. Vanaf dat moment waren zij belast met de optekening van historische gebeurtenissen. Verder worden verschillende takken van de Sima-clan vermeld.
  2. Levensbeschrijving van Sima Tan, zijn vader. Dit onderdeel bevat onder meer een letterlijke weergave van zijn "Verhandeling over de essentie van de zes intellectuele stromingen", (liujia zhi yaozhi, 六家之要指). Door dit geschrift op deze manier in zijn nawoord op te nemen, gaf Sima Qian aan die verhandeling tot het belangrijkste werk van zijn vader te rekenen.
  3. De eigenlijke autobiografie van Sima Qian, die begint met "hij [Sima Tan] kreeg een zoon genaamd Qian" (you zi yue Qian, 有子曰遷) en doorloopt tot en met zijn castratie naar aanleiding van de kwestie Li Ling. Sima Qian eindigt met een zelfbeklag dat zijn lichaam nergens meer voor diende en dat hij daar zelf schuld aan was.
  4. Beschouwing over de redenen om de Shiji te schrijven. Hier legt Sima Qian uit dat "woede" (fen, ) bij veel personen uit de oude geschiedenis een drijfveer was geweest om grote werken te realiseren. Deze opmerking leidde later tot een kritische reactie van Ban Gu in diens biografie over Sima Qian in de Hanshu.
  5. Inhoudsopgave van de Shiji, waarbij Sima Qian voor elk van de 130 hoofdstukken een kort, berijmd voorwoord schreef.

Vertalingen[bewerken]

De eerste complete en geannoteerde vertaling in een westerse taal wordt verzorgd door William H. Nienhauser Jr.

  • (en) Ssu-ma Ch'ien, The grand scribe's records, Bloomington [etc.]: Indiana University Press. Van de geplande ?? delen zijn tot nu toe verschenen:
    • Vol. 1: The basic annals of pre-Han China, (1994), ISBN 0-253-34021-7, (vertaling van benji en daarmee ook juan 1 tot en met 7, zonder de toevoeging door Sima Zhen).
    • Vol. 2: The basic annals of Han China, (2002), ISBN 0-253-34022-5, (vertaling van benji en daarmee ook juan 8 tot en met 12).
    • Vol. 5: The hereditary houses of Pre-Han China, Part 1, (2006), ISBN 0-253-34025-X, (vertaling van shijia 1 tot en met 10, dat wil zeggen juan 31-40).
    • Vol. 7: The memoirs of pre-Han China, (1994), ISBN 0-253-34027-6, (vertaling van liezhuan 1 tot en met 28, dat wil zeggen juan 61-88).
    • Vol. 8: The Memoirs of Han China, Part 1, (2008), ISBN 978-0-253-34028-3, (vertaling van liezhuan 29 tot en met 44, dat wil zeggen juan 89-104).
    • Vol. 9: The Memoirs of Han China, Part 2, (2010), ISBN 978-0-253-35590-4, (vertaling van liezhuan 45 tot en met 52, dat wil zeggen juan 105-112).

Een gedeeltelijke vertaling is reeds verzorgd door Burton Watson:

Vertaling van de hoofdstukken 7-12, 16-20, 28-30, 48-59, 61, 66, 82, 84-86, 89-104, 106-125, 127, 129.

Een andere vertaling is verzord door Yang Xianyi en Gladys Yang:

  • Yang Hsien-yi (Yang Xianyi) en Gladys Yang, Records of the Historians. Hong Kong (Commercial Press) 1974 en vele herdrukken, ISBN 9787119046808.
Vertaling van 24 hoofdstukken, namelijk 6, 7, 41, 47, 48, 55, 56, 65, 66, 68, 74-76. 81, 85, 86, 92, 102, 107, 109, 118, 122, 124, 126.

Een oude vertaling maar nog steeds goed leesbaar en rijk voorzien van opmerkingen is die van Édouard Chavannes:

  • (fr) Chavannes, Édouard, Les mémoires historiques de Se-ma Ts'ien / traduits et annotés par Édouard Chavannes, Parijs (Leroux) 1895-1905.
    • deel 1 (1895), hoofdstuk 1-4, inclusief de toevoeging door Sima Zhen.
    • deel 2 (1897), hoofdstuk 5-12.
    • deel 3.1 (1898), hoofdstuk 13-22.
    • deel 3.2 (1899), hoofdstuk 23-30.
    • deel 4 (1901), hoofdstuk 31-42,
    • deel 5 (1905), hoofdstuk 43-47,
    • deel 6 (1969), hoofdstuk 48-52, in: Collection U.N.E.S.C.O. d'œuvre représentatives. Série chinoise.
Herdruk delen 1-5 in 1967, Parijs (Librairie d'Amérique et d'Orient).

Een vertaling van de 'annalen' over de Drie Verhevenen, die door Sima Zhen in de 8e eeuw aan het eerste hoofdstuk van de Shiji zijn toegevoegd:

  • (en) Allan, Herbert J., 'Ssŭma Ch‘ien's Historical Records. Introductory Chapter', in: The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland for 1894, p. 269-278. Klik hier voor de vertaling (Original Record of the Three Sovereigns. Preliminary Chapter).

Literatuur[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Sima Qian.
  • Hulsewé A.F.P., 'Shih chi' in: Early Chinese Texts. A Bibliographical Guide (Loewe, Michael, ed.) p. 405-414, Berkeley (Society for the Study of Early China) 1993, ISBN 1-55729-043-1.
  • Durrant, Stephen W., The Cloudy Mirror. Tension and Conflict in the Writings of Sima Qian, Albany (State University of New York Press) 1995, ISBN 0-7914-2656-4.
  • Grant, Hardy, Worlds of Bronze and Bamboo. Sima Qian's Conquest of History, New York (Columbia University Press) 1999, ISBN 0-231-11305-6
  • Hulsewé, A.F.P., 'Notes on the Historiography of the Han period', in: Beasley, W.G. en E.G. Pulleyblank (eds.), Historians of China and Japan, New York (Oxford University Press) 1961, p. 31-44.
  • Nienhauser, William H., "Sima Qian and the Shiji" in: Woolf, Daniel (ed.), The Oxford History of Historical Writing, deel 1 (Beginning to AD 600), Oxford (Oxford University Press) 2011, ISBN 978-0-19-921815-8, p. 463-485.

Over de verdwenen hoofdstukken uit de Shiji en hun relatie met de Hanshu:

  • Hervouet, Yves, 'La valeur relative des textes du Che ki et du Han chou', in: Mélanges de sinologie offerts a Monsieur Paul Demiéville, II, Parijs (Presses universitaires de France) 1974, p. 55-76. (Bibliothèque de l'Institut des Hautes Études Chinoises, vol. xx).
  • Hulsewé, A.F.P., 'The problem of authenticity in Shih chi 123, the memoir on Ta yuan', in T'oung Pao, 61 (1975), pp. 83-147.

Externe links[bewerken]

  • (zh) Klik hier voor de volledige tekst van de Shiji, geschreven in traditionele karakters.
  • (zh) Klik hier voor de volledige tekst van de Shiji, geschreven in vereenvoudigde karakters.
  • (zh) Klik op nr. 2 voor de volledige tekst van de Shiji in de Zhonghua uitgave (Academia Sinica), inclusief de 'Commentaren van de drie geleerden' (sanjia zhu, 三家注).
  • (zh) Klik hier vor de tekst van de Shiji in het kader van het Chinese Text Project.
Wikisource Bronnen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina 史記 (Shiji- Optekeningen van de hofhistoriograaf) op Wikisource