Show, don't tell

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Het voorschrift Show, don't tell (Toon, in plaats van te vertellen) is een uitdrukking uit de narratologie, en met name het scenarioschrijven, die benadrukt dat de schrijver er goed aan doet om waar mogelijk vertelde informatie te vervangen door actie en dialoog.

De bedoeling van deze techniek is om de lezer in staat te stellen het verhaal door middel van acties, woorden, gedachten en gevoelens te ervaren in plaats van via een kant en klare expositie door de auteur. Door 'te tonen' in plaats van te beschrijven voelt de lezer zich nauwer bij het verhaal betrokken. Deze techniek waarbij ook non-verbale communicatie hoort (mimiek, gebaren) zorgt er ook voor dat de scène visueler en dynamischer overkomt.

Ernest Hemingway was een bekend voorstander van de show, don't tell -stijl. Zijn beroemde "IJsberg-theorie", ook wel bekend als de "theorie van het weglaten", is afkomstig uit zijn verhandeling over stierenvechten, "Death in the Afternoon":

"Als een schrijver van proza voldoende afweet van wat hij schrijft, kan hij dingen weglaten, en de lezer zal dan - gesteld dat de schrijver waarachtig schrijft - die dingen zo kunnen aanvoelen alsof de schrijver het hem allemaal had uitgelegd. De waardigheid van de beweging van een ijsberg is te danken aan het feit dat hij slechts een achtste boven water steekt."

Voorbeeld[bewerken]

Om personages in een verhaal tot leven te laten komen, zo luidt het devies voor de moderne fictieschrijver, moet je dus hun karakter onthullen door middel van hun woorden, hun gedachten, hun acties, en ook door hun interacties met andere personages. Zo kun je bijvoorbeeld schrijven:

"Sander is boos".

De schrijver maakt er zich zo gemakkelijk van af, maar het is kleurloos en weinig beeldend. Beter is het om Sander in woord en daad te tonen als een boosaardig man. Door hem bijvoorbeeld te laten praten met zijn vriendin, hem iemand te laten beledigen of hem voortdurend te laten schreeuwen. Of je laat zien wat hij doet: zijn vuist ballen, het maken van een grof gebaar, een deur dichtslaan, of dreigen met een wapen: Show, don't tell.

Overdrachtelijke zin[bewerken]

In overdrachtelijke zin kan men deze uitdrukking ook gebruiken om iemand erop te wijzen dat hij wel veel kan beweren, maar dat hij er beter aan zou doen om bewijzen te leveren. Een voorbeeld hiervan is het refrein van Show Don't Tell van de rockgroep Rush: "I've heard it all before/Show me, don't tell me/I don't care what you say/Show me, don't tell me."

Zie ook[bewerken]

Genres epiek: anekdote · ballade · epos · fabel · gedicht · genre · inleiding · kort verhaal · legende · mythe · novelle · parabel · raamvertelling · reisverhaal · roman · saga · sage · sprookje · verhaal · vignet · volksballade · volksverhaal
Verloop en verhaallijn: catharsis · cliffhanger · climax · deus ex machina · drie act-structuur · epiloog · expositie · fabel · plot · plotpoint · proloog · startplotscène · rode draad · scenario · setup · synopsis · verhaallijn
Begin en einde: ab ovo · in medias res · in ultimas res · incipit · openingsscène · openingszin · post rem · terminus
Personage: aangever · alter ego · alteriteit · antagonist · antiheld · bijfiguur · bijrol · booswicht · byroniaanse held · copresentator · deuteragonist · flat character · held · hoofdpersoon · hoofdrol · karakter · protagonist · round character · tritagonist · typetje · uitverkorene · underdog
Spanning: cliffhanger · spanning
Vertelperspectief en Vertelinstantie: afwisselende perspectief · auctoriële verteller · focalisatie · gedramatiseerd · homodiëgetische vertelling · heterodiëgetische vertelinstantie · ik-perspectief · onbetrouwbare verteller · personele verteller · point of view · rhema · voice-over
Motief & thema: abstract motief · concreet motief · leidmotief · motto · thema · topos
Tijd & ruimte: eenheidsconventie · flashback · flashforward · kalendertijd · mise en abyme · opschuivende tijdlijn · praesens historicum · tijdverruiming · verteltijd · vertelde tijd
Stijl: directe rede · dramatische ironie · indirecte rede · red herring · shooting the messenger · register · stijl · stream of consciousness · suspension of disbelief · show, don't tell · verteltechniek · vrije indirecte rede
Scenariotermen: premissesynopsistreatmentscenariofilmdraaiboekstoryboard
Stijlperiode: middeleeuwen · renaissance · maniërisme · barok · verlichting · sentimentalisme · preromantiek · romantiek · realisme · impressionisme · naturalisme · neoromantiek · symbolisme · expressionisme · constructivisme · dadaïsme · surrealisme · nieuwe zakelijkheid · magisch realisme · existentialisme · vijftigers · modernisme · postmodernisme
Studie: driehoek van Petersen · literaire kritiek · narratologie · topische vragen · verhaalanalyse