Shuvuuia

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Shuvuuia
Status: Uitgestorven, als fossiel bekend
Shuvuuia.jpg
Taxonomische indeling
Rijk: Animalia (Dieren)
Stam: Chordata (Chordadieren)
Klasse: Reptilia (Reptielen)
Orde: Saurischia
Onderorde: Theropoda
Familie: Alvarezsauridae
Onderfamilie: Parvicursorinae
Geslacht
Shuvuuia
Chiappe, Norell & Clark, 1998
Typesoort
Shuvuuia deserti
Portaal  Portaalicoon   Biologie
Reptielen

Shuvuuia (uitgesproken shu-voo-ee-ah) is een geslacht van vogelachtige, theropode dinosauriërs dat tijdens het late krijt-tijdperk (meer bepaald van het campanien tot het maastrichtien, 84 tot 65 miljoen jaar geleden) in Mongolië leefde. Het is een lid van de Alvarezsauridae, een groep bestaande uit kleine Coelurosauria, gekarakteriseerd door korte maar krachtige voorpoten die gebruikt werden om mee te graven. De typesoort (en enige benoemde soort) is Shuvuuia deserti ("woestijnvogel", als verwijzing naar het klimaat waarin de soort leefde). De naam komt van het Mongoolse woord shuvuu (шувуу) wat "vogel" betekent.

Ontdekking en naamgeving[bewerken]

Shuvuuia werd ontdekt in de Gobiwoestijn (meer bepaald in de provincie Ömnögovĭ) door een expeditie van het American Museum of Natural History, ondersteund door Mercedes-Benz, the National Science Foundation en de Jaffe Foundation. Het werd voor de eerste keer beschreven in het tijdschrift Nature op 24 maart 1998 door een team van onderzoekers van the American Museum of Natural History en de George Washington-universiteit.

Beschrijving[bewerken]

Shuvuuia was met maar zestig centimeter lengte een klein en licht gebouwd dier. Het is een van de kleinste gevonden dinosauriërs. De schedel is licht gebouwd met lange en smalle kaken en zeer kleine tanden. Shuvuuia kon ook zijn bovenkaak onafhankelijk van zijn hersenpan op en neer bewegen. Dit heet prokinesis.

De achterpoten waren lang, small en hadden korte tenen wat op er op kan wijzen dat Shuvuuia snel kon lopen. De voorpoten zijn daarentegen ongebruikelijk kort en krachtig. Oorspronkelijk werd gedacht dat het geslacht (en andere leden van de familie) maar één vinger hadden, de eerste, maar nieuwe exemplaren tonen dat het ook de tweede en derde vinger bezat. De duim was echter sterk vergroot. Deze zou gebruikt kunnen zijn om insectennesten te openen en zijn lange, smalle snuit zou gebruikt zijn om in zulke nesten voedsel te zoeken.

Fossielen van Shuvuuia zijn gevonden op twee plaatsen in de Djadochtaformatie: Ukhaa Tolgod en Tögrögiin Shiree. De leeftijd van deze locaties wordt geschat op 75 miljoen jaar oud. Onder de geslachten die even oud zijn bevinden zich onder andere Velociraptor en Protoceratops.

Veren[bewerken]

Het holotype van Shuvuuia was omringd door smalle, holle, buisvormige structuren die lijken op de centrale schachten (raches) van moderne veren. Hoewel ze erg afgesleten en slecht gepreserveerd waren toonde een biochemische analyse later dat de structuren vervalproducten bevatten van de proteïne bètakeratine en, nog belangrijker, dat er geen sporen waren van alfakeratine. Bètakeratine kan gevonden worden in de schubben en veren van reptielen en vogels, maar enkel vogelveren hebben absoluut geen alfakeratine. Dit toont dat Shuvuuia waarschijnlijk een "vacht" van veren had.

Overgangsfossiel[bewerken]

Shuvuuia wordt door sommigen beschouwd als een primitieve vogel, waarmee hij de notie dat alle primitieve vogels op hun huidige verwanten lijken ontkracht. Voor de ontdekking van Shuvuuia, waren al gelijkaardige fossielen (zoals Mononykus) gevonden, maar geen enkele met schedel. Door de ontdekking van een exemplaar met schedel kon men vaststellen dat deze dieren in staat waren tot "prokinesis", het verticaal bewegen van de snuit zonder de rest van de schedel te bewegen. Dit wordt beschouwd als een redelijk vooruitgeschreden eigenschap van vogels, waardoor het opmerkelijk is om het te vinden in zo'n primitief exemplaar.

Voeding[bewerken]

Het is onbekend waarmee Shuvuuia zich voedde, maar het was waarschijnlijk een omnivoor wiens dieet hoofdzakelijk bestond uit insecten, hagedissen en misschien zelfs kleine zoogdieren. Men heeft voorgesteld dat de rare voorpoten van dieren zoals Shuvuuia en Mononykus gebruikt werden om termietenheuvels te openen.

Als cultureel fenomeen[bewerken]

Een shuvuuia komt voor in de eerste episode van de serie Dinosaur Planet van Discovery Channel, waar het dier bejaagd wordt door een velociraptor, maar uiteindelijk de prooi wordt van een oviraptor.

Bronnen