Joris (heilige)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
|
|||||||||||||
Joris (Georgius) van Cappadocië (gestorven 23 april 303) is een martelaar en heilige. Sinds 1222 is hij patroon (beschermheilige) van Engeland (Engels: Saint George). Tevens is hij als Sant Jordi de beschermheilige van de Spaanse autonome regio Catalonië. De meeste mensen kennen hem beter als Sint-Joris met de draak. In Rusland is hij bekend als Святой Георгий, momenteel staat hij afgebeeld op de achterkant van de kopejka.
Inhoud |
[bewerk] Bronnen
Er zijn geen historische gegevens over Sint-Joris bekend. De enige bron waarin hij wordt genoemd is een verzameling legenden over heiligen, de Legenda Aurea. Daarin zijn meerdere verhalen uit de Griekse mythologie in een aangepaste vorm herverteld waarbij een - al dan niet werkelijk bestaande - christen de rol van de Griekse held overneemt. In de Griekse mythen komen diverse draken voor en één ervan wordt door Perseus verslagen.
[bewerk] Leven
Sint-Joris kwam volgens de legende uit een christelijke familie en werd geboren aan het einde van de 3e eeuw. Zijn vader kwam uit Cappadocië, zijn moeder uit Palestina. Zijn vader, een officier in het leger, stierf toen Joris nog jong was. Eens volwassen werd ook Joris militair en hij bracht het tot officier in het leger van Diocletianus.
Toen deze een decreet uitvaardigde waarin de vervolging van christenen werd bevolen, weigerde Joris aan de vervolging deel te nemen, en verklaarde hij zelf christen te zijn. Hierop liet Diocletianus hem vermoorden.
Over het leven van Joris is verder niet veel bekend.
[bewerk] De marteldood van Joris
Volgens de legende werd Joris in 303 door de christenvervolgers gevangen genomen en gefolterd. Hij werd op een rad gelegd met tweesnijdende zwaarden, in een ketel met kokende olie gestopt en moest van een beker met gif drinken. Hij liep desondanks geen letsel op. Onder de indruk van dit wonder liet de keizerin van Rome zich dopen. Ze werd daarop samen met Joris op de toren van de stadsmuur onthoofd. Dit alles zou gebeurd zijn in het "beloofde land".
Er zijn geen bronnen uit de oudheid die dit verhaal aangaande de keizerin vermelden. De echtegenote van Diocletianus, Prisca, werd tijdens zijn regering gedwongen om aan de goden te offeren. Na de dood van Galerius in 311 werd Prisca naar Syrië verbannen door Keizer Maximinus Daia. Keizer Licinius liet haar in 315 onthoofden.
Er zijn slechts weinig afbeeldingen van de marteldood van Sint-Joris. Soms vindt men ze in kerken waarvan Joris de patroon is.
[bewerk] Verering
Door zijn populariteit in het Oosten en het Westen blijft zijn naamdag op 23 april op de Romeinse kalender gehandhaafd.
De ridderlijke figuur van Sint Joris heeft altijd een bijzondere verering genoten. Richard Leeuwenhart stelde hem aan tot patroon der kruisvaarders en de nationale synode van Engeland verklaarde hem in het jaar 1222 tot patroon van Engeland. Bij het ontstaan van Scouting werd de strijdbare martelaar tot patroon gekozen.
De beschermheilige van Ridderkerk en Terborg is St. Joris. Het wapen van Ridderkerk en Terborg (zie aldaar) bevat Sint Joris en de draak.
[bewerk] Sint Joris en de draak
Sint-Joris wordt traditioneel afgebeeld met een draak, die hij volgens de overlevering zou hebben gedood. De draak staat hierbij symbool voor het heidendom. Het verslaan van de draak symboliseert de bekering van een heidens land of stad tot het christendom.
Omdat het oorspronkelijke verhaal verloren is gegaan, werden mythen uit de Oudheid in het verhaal geïntegreerd. Zo heeft het verhaal ook overeenkomsten met Perseus. In de Legenda Aurea uit de 13e eeuw wordt het verhaal voor het eerst in de huidige vorm beschreven. Hier speelt het zich af in Silena in Libië. In andere bronnen wordt echter ook Beiroet genoemd.
De stad werd door een draak getiranniseerd. Dagelijks verslond hij twee schapen, die hem geofferd werden, zodat hij zich rustig zou houden. Toen de laatste schapen op deze manier verdwenen waren, eiste de draak mensenoffers. Hierbij viel het lot ook op de dochter van de koning. In bruidskleren trad zij haar dood tegemoet. Maar St. Joris viel de draak met een lans aan en verwondde het gedrocht. Hij beloofde de koning en het volk dat hij het ondier zou doden als iedereen zich door hem zou laten dopen. Toen koning en volk akkoord gingen doodde hij de draak en op die dag lieten 15.000 mensen zich dopen.
[bewerk] Draaksteken
Het Draaksteken in Beesel is een wervelend openluchtspel over de legende van Sint Joris en de Draak. Eens in de zeven jaar staat heel Beesel in het teken van deze oeroude strijd tussen goed en kwaad. Vroeger werd dit in Nederland overal gedaan maar sinds een aantal decennia wordt dit alleen nog in het Limburgse Beesel uitgevoerd.
[bewerk] Sint-Jorisdag
23 april is Sint-Jorisdag en wordt door scouting internationaal gevierd. Vooral Katholieke scouts houden een feestdag die afgesloten wordt met een groot kampvuur. Oorspronkelijk door Lord Baden-Powell gekoppeld aan ridderlijkheid, maar tegenwoordig staat Sint-Jorisdag in het licht van het thema goed en kwaad.
Voor Catalonië is het niet alleen de nationale feestdag, maar ook het feest van het boek en het gedrukte woord. Traditioneel geeft men er aan vrienden en familie op die dag een boek, een roos en een korenaar. Het is voor uitgevers dan ook een belangrijke dag en veel debuten verschijnen in die periode. Op Sint-Jorisdag 2007 verscheen zo een volledige nieuwe editie van de Gran Diccionari de l'Enciclopèdia Catalana, te vergelijken met de grote Van Dale. De literaire prijs Premi Sant Jordi de la novel·la wordt echter eigenaardig genoeg elk jaar in december tijdens de litteraire nacht van Sint-Lucia toegekend.
[bewerk] Sint-Joris en de ridderschap
De Heilige Joris was als patroon van de ridders een populair motief bij het vormgeven van Ridderorden Niet alleen in de insignes maar ook in de naam van de vele Orden van Sint-George of Orden van Sint-Joris vinden wij hem terug. De Orde van de Kouseband gebruikt Sint-Joris als symbool van het goede dat de draak, het kwaad, verslaat. Joris is een van de heiligen die op de Hongaarse Stefanskroon zijn afgebeeld.
[bewerk] Patroon
Sint-Joris is:
- Patroon van: Moskou, Engeland, Catalonië, Georgië, Scouting, boeren, mijnwerkers, kuipers, zadelmakers, toeristen, ziekenhuizen, soldaten, militairen, gevangenen, ruiters, vee, strijd in elke vorm.
- Patroon tegen: oorlogsgevaar, bekoringen, koorts, pest.
- Patroon voor: het weer
- Helper in nood
- Beschermheilige van studentensociëteit 'Mutua Fides' te Groningen
[bewerk] Externe links
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
| De Veertien Noodhelpers |
|---|
|
Achatius - Barbara - Blasius - Catharina - Christoffel - Cyriacus - Dionysius - Egidius - Erasmus - Eustachius - Joris - Margaretha - Pantaleon - Vitus |
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Saint George op Wikimedia Commons. |
