Sint-Martens-Bodegem

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint-Martens-Bodegem
Deelgemeente in België Vlag van België
Sint-Martens-Bodegem
Sint-Martens-Bodegem
Situering
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant
Gemeente Flag of Dilbeek.svg Dilbeek
Coördinaten 50° 51' NB, 4° 12' OL
Algemeen
Inwoners (2003) 2638
Overig
Postcode 1700
Detailkaart
Sint-Martens-Bodegem
Sint-Martens-Bodegem
Locatie in Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België
De Molenbeek-Zuid tussen Sint-Martens-Bodegem en Sint-Ulriks-Kapelle

Sint-Martens-Bodegem (plaatselijke uitspraak: Beugem) is een deelgemeente van Dilbeek in Vlaams-Brabant. Het dorp telde op 31 december 2003 2638 inwoners.

Toponymie[bewerken]

Lange tijd werd aangenomen dat de vermelding 'Bodenghem' in de stichtingsoorkonde van de abdij van Affligem (1086) zou betrekking hebben op Bodegem, doch dit wordt thans betwijfeld (mogelijke verwarring met het gehucht Beugem onder Moorsel bij Aalst). De stichting van een vroege dorpskern laat zich linguïstisch nochtans aantonen (Bodegem < Bodingahaim). Het meest overtuigend is de veldverdeling volgens een mansus-kadaster, die wijst op agrarische uitbating volgens een post-Karolingisch hofstelsel. Ook het ontstaan van de gehuchten Honsem en Wolsem zou linguïstisch met deze periode kunnen verband houden.

Geschiedenis[bewerken]

Middeleeuwen[bewerken]

Bodegem had tijdens de Middeleeuwen een tweeledige heerlijkheid. De heerlijkheid met lagere en middele jurisdictie, inclusief cijns- en leenhof over ongeveer 97 % van de grondoppervlakte, was een achterleen van de heren van Dongelberg. Deze waren op hun beurt vazal van de hertog van Brabant. In deze heerlijkheid werd recht gesproken naar de Costume van Leeuw. Voor het administratief protocol droeg de betrokken dorpsheer de titel van "heer IN Bodegem". Hij had zijn residentie op het kasteel Castelhof.

De hertog van Brabant beschikte daarnaast ook nog over de hogere jurisdictie. Deze werd vanaf de 13e eeuw aan de heer van Gaasbeek in leen gegeven. Hij droeg de titel "heer VAN Bodegem". In deze heerlijkheid werd recht gesproken volgens de Costume van Leuven. Afgezien van de rechtspraak, heeft deze heerlijkheid ook betrekking op ongeveer 3 % van het grondgebied (veelal onder vorm van pachten).

Het landcharter van Bodegem[1], uitgevaardigd in 1279 is één der oudste dorpskeuren van het hertogdom Brabant. Het regelde de rechten en plichten van de dorpsheer ten aanzien van zijn onderdanen.

In 1749 werden de beide heerlijkheden in één hand verenigd bij de graven van Tirimont, tevens baronnen van Gaasbeek.

Geografie[bewerken]

Hydrografie[bewerken]

Op de grens met Sint-Ulriks-Kapelle loopt de Molenbeek, die uit Groot-Bijgaarden komt aangevloeid. Van zuid naar noord wordt Bodegem doorkruist door de Zibbeek, waar aan de grens met Itterbeek de Plankenbeek (komende uit het Itterbeekse gehucht Plankenveld) bij aansluit. In het centrum van Bodegem voegt zich daar nog de Zierbeek bij (komende uit Schepdaal). De Zibbeek en Zierbeek voedden stroomafwaarts eertijds de maalvijver van de watermolen van Bodegem (nabij kasteel Castelhof) en mondde vervolgens uit in de Molenbeek op de grens met Sint-Ulriks-Kapelle.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Antroponymie[bewerken]

De gehuchts- en hoevenamen Honsem en Droogenbroeck hebben zich volgens de Antroponymie ten laatste in de tweede helft van de 13de eeuw geleend tot de vorming van een familienaam. Dit zijn respectievelijk van Honsem, Honsem) en van Droogenbroeck (Droogenbroeck).

Gastronomie[bewerken]

Op het dorpsplein van Sint-Martens-Bodegem bevindt zich het sterrenrestaurant Bistro Margaux. Ze kregen in 2011, amper een jaar na de opening, hun eerste Michelin-ster.

Religie en levensbeschouwing[bewerken]

Bodegem had als moederkerk de Notre-Dame-kathedraal van Kamerijk. De pastoors van Bodegem uit het Ancien Régime hielden de parochie onder vorm van personaat van een kanunnik van het kathedraalkapittel. Ten gevolge van de bisdomshervormingen van de 16e eeuw werd het personaat van Bodegem deel van een prebende in het Sint-Romboutskapittel van Mechelen. Het personaat beschikte te Bodegem over uitgestrekt allodiaal goed. Hierop werd de huidige Sint-Martinuskerk gebouwd.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen

  • Romeyns, G., Het Castelhof te Sint-Martens-Bodegem. Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap 1 (1979). Overdruk uit: Eigen Schoon en De Brabander 62 (1979) 61-90 en 183-193.
  • Romeyns, G., De dorpskeure van Bodegem, 1279-1979. Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap 2 (1979).
  • Romeyns, G., De Sint-Martinuskerk te Bodegem. Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap 3 (1983).
  • Romeyns, G., Van Droogenbroeck, E., Van Rossem, P., Bodegemsche Cronycke. Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap 4 (1984).
  • Van Droogenbroeck, F.J., en Van Rossem, P., Sint-Martens-Bodegem van Franken tot Bourgondiërs. Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap (1997).
  • Van Rossem, P., en Van Droogenbroeck, F.J., Vijfduizend Bodegemnaren, Sociaal-demografische geschiedenis van Sint-Martens-Bodegem (1665-1880). Uitgave Bodegemse Kulturele Werkgemeenschap (2006).
  • Nationaal Geografisch Instituut van België, kaartblad 31/1-2 Asse-Anderlecht, 1994 Ed. 3.

Referenties

  1. Voor de tekstuitgave, zie Wikisource: Landcharter van Bodegem