Sint-Pieterskerk (Leuven)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sint-Pieterskerk (Leuven)
Sint-Pieterskerk.jpg
Plaats Leuven
Gebouwd in 15e eeuw
Restauratie(s) 17e eeuw
Gewijd aan Sint-Pieter
Architectuur
Bouwmethode Brabantse laatgotiek
Afmeting 93 m lang en 28 m breed, gewelfhoogte 25 m
Interieur
Diverse Drieluik van Dirk Bouts: Het Laatste Avondmaal
Het martelaarschap van de H. Erasmus
Gotische sacramentstoren
Portaal  Portaalicoon   Christendom

De collegiale Sint-Pieterskerk is een rooms-katholieke kerk in Leuven. Vroeger was er een romaanse kerk, maar deze werd in de 15e eeuw vervangen door de huidige kerk. Tot in de 17e eeuw werd er aan de kerk gebouwd. Het bouwwerk is echter nooit voltooid: de twee torens zijn nooit erg hoog geweest. Later werd de geringe hoogte nog verkleind bij een instorting.

Verschillende architecten werkten aan dit Brabantse laatgotische gebouw: Sulpitius van Vorst leidde de werken tot zijn dood in 1439. Jan II Keldermans en Matthijs de Layens volgden hem op.

Aan de patroonheilige van de kerk ontlenen de Leuvenaars hun bijnaam Peetermannen.

Geschiedenis[bewerken]

De geschiedenis van de Sint-Pieterskerk begint vermoedelijk met een houten kerk uit de 8e eeuw. Deze werd rond het jaar duizend vervangen door een (stenen) romaanse kerk. Ze had zes traveeën en een vierkant koor. Een eeuw later kwam daar een westbouw tegenaan, met drie torens, die er moet hebben uitgezien zoals het westwerk van de Onze-Lieve-Vrouwebasiliek in Maastricht. Tegen het koor werd rond 1070 de crypte gebouwd, waarvan het onderste gedeelte behouden is tijdens de bouw van de gotische kerk. Bij de restauratie na de Tweede Wereldoorlog is ze herontdekt. Nu is de crypte toegankelijk gemaakt voor het publiek.

De gotische kerk werd gebouwd vanaf 1400. De precieze datum is onzeker, omdat de registers van de kerk verloren zijn gegaan. Wel staat vast dat in 1425 Sulpitius van Vorst aan de kerk werkte.

Bij de opbouw van de gotische kerk, werd de romaanse stuk voor stuk afgebroken. De bouw begon aan het koor.

In 1431 kon al begonnen worden aan de overkapping van het koor. De stenen kwamen uit Affligem en Gobertange. Ondertussen waren de werken aan het dwarsschip ook begonnen. Maar dan stierf Van Vorst. Jan II Keldermans nam tot 1445 zijn functie over. Daarna voltooide Matthijs de Layens het noordertransept en een gedeelte van het schip. Nu kwamen de stenen onder andere uit Leefdaal. De volgende architecten waren Jan de Mesmaeker (1483-1490), Hendrik Van Evergem (1490-1492), Matthijs II Keldermans (1492-1495) en Alard Duhamel (1495-1502). Deze laatste begon in 1497 met de bouw van het grote (onvoltooide) portaal op de Grote Markt. In 1499, honderd jaar na de geschatte startdatum, werd het laatste deel van de romaanse kerk afgebroken.

Intussen was de bouw van de torens ook gestart. Joost Metsys was de bouwmeester. Hij voorzag drie torens, de middelste moest 525 voet (ongeveer 150 meter) hoog worden, de twee ernaast 430 voet (120 meter). De werken werden echter gestaakt: Metsys' constructie was niet goed uitgewerkt, de bodem was niet gunstig, en de torens konden niet goed verankerd worden. Niet eens de helft was voltooid. Later, in 1604, werd de hoogte zelfs nog verminderd na een instorting.

De kerk heeft zwaar geleden onder de Eerste Wereldoorlog. Ze werd het slachtoffer van een brand, die haar het dak kostte. Veel kerkschatten bleven in de brand. In de Tweede Wereldoorlog werd de kerk gebombardeerd.

De laatste toevoeging aan de kerk, is de plaatsing van een jacquemart, Gouden Peter, op het zuidertransept.

Bezienswaardigheden[bewerken]

Sint-Pieterskerk / Belfort, Leuven
Onderdeel van de werelderfgoedinschrijving:
Belforten van België en Frankrijk
Links en rechts de onvoltooide torens
Links en rechts de onvoltooide torens
Land Vlag van België België
UNESCO-regio Europa en Noord-Amerika
Criteria ii, iv (Uitleg)
Inschrijvingsverloop
UNESCO-volgnr. 943-012
Inschrijving 1999 (23e sessie)
Uitbreiding 2005
Kaart
Sint-Pieterskerk (Leuven)
Sint-Pieterskerk (Leuven)
50° 53′ NB, 4° 42′ OL
UNESCO-werelderfgoedlijst

In de schatkamer van Sint-Pieter bevindt zich het beroemde drieluik van Dirk Bouts: Het Laatste Avondmaal. Dit drieluik dateert uit de 15e eeuw en onderging een grondige restauratie van 1996 tot 1998. Ook het schilderij Het martelaarschap van de H. Erasmus is hier te zien.

Verder is er ook nog de gotische sacramentstoren, ontworpen door Matthijs de Layens. Ook is de crypte van de romaanse kerk te bezichtigen.

Er zijn ook nog het doopvont uit circa 1490, de barokke kansel uit de 18e eeuw, het laatgotische doksaal met een aan Jan Borreman toegeschreven triomfkruis uit de 15e eeuw, het koor met het grafmonument van Hendrik I van Brabant.

Verder zijn er andere schilderijen, beeldhouwwerken zoals het Lievevrouwebeeld 'Sedes Sapientiae' uit 1442, kerkelijk meubilair en een verzameling religieus zilverwerk.

Externe links[bewerken]