Oliebol
|
Beluister |
|
Oliebollen zijn een traditioneel gefrituurd gistdeeggerecht uit de lage landen. Ze worden traditioneel gegeten op Oudejaarsavond in Nederland. Ook worden ze het hele jaar door op kermissen in Nederland en België in een oliebollenkraam verkocht.
Oliebollen worden vervaardigd door met twee lepels een hoeveelheid beslag in een pan met hete olie te laten vallen en de zo ontstane, min of meer bolvormige oliebol bruin te laten bakken. Met behulp van een ijsboltang is het ook goed mogelijk een mooi ronde oliebol te vormen.
Het beslag wordt doorgaans gemaakt van bloem, eieren, gist, wat zout en lauwe melk of karnemelk. In plaats van gist wordt soms ook bier gebruikt, omdat hierin gist voorkomt. Het beslag dient een uur te rijzen, zodat de oliebol voldoende luchtig wordt. Oliebollen worden meestal met poedersuiker bestrooid.
In enkele streken in Vlaanderen wordt het gerecht "smoutebol" genoemd. Dit omdat ze vroeger in smout werden gebakken. Een oliebol in Vlaanderen is doorgaans niet gevuld, in tegenstelling tot de Hollandse oliebol. Zo'n eventuele vulling bestaat uit rozijnen, krenten en appel. Verder kunnen ook andere zaken worden toegevoegd, zoals sukade, sinaasappelsnippers of room.
Inhoud |
[bewerken] Oorsprong
Er doen diverse theorieën de ronde over de oorsprong. De aardigste is de verwijzing naar Germaanse stammen in het gebied dat later Nederland zou gaan heten. Zij zouden ten tijde van het Joelfeest, de periode tussen 26 december en 6 januari dergelijke gebakken waren genuttigd hebben. Volgens de Germanen zouden de godin Perchta en andere slechte geesten 's avonds ronddwalen. Om deze geesten tevreden te stellen werd voedsel geofferd, waarvan het meeste in gefrituurd deeg zat. Door het vet in de oliebollen zou het zwaard van Perchta van het lichaam glijden, waardoor diegenen die oliebollen gegeten hadden niet opengereten zouden worden. Waarschijnlijker is dat de oorsprong aan het einde van de Middeleeuwen ligt. Kerstmis was destijds het einde van de vastenperiode die op 11 november begonnen was: reden om te vieren dus. Oliekoeken, gemaakt van houdbare grondstoffen (al het verse voedsel was immers al op) waren een voedzame traktatie. De derde optie - waarschijnlijk in combinatie met de tweede, is dat de oliebol uit Portugal komt. Het vermoeden bestaat dat de Portugese Joden die tijdens de Spaanse Inquisitie naar Nederland vluchtten hun recepten meenamen. In Portugal at men destijds al iets wat op oliebollen lijkt: oliekoeken met (gedroogde) zuidvruchten. De olie zou verwijzen naar de olie uit de eeuwig brandende lamp in de tempel van Jeruzalem. Veel Joodse gerechten hebben een verwijzing naar het geloof.
[bewerken] Van oliekoek naar oliebol
Eeuwenlang aten de Nederlanders oliekoeken. Waarschijnlijk werden de eerste oliebollen in de achttiende eeuw gebakken. Toen raadden kookboeken als De volmaakte Hollandsche keukenmeid meer olie aan om in te bakken, waardoor de koeken de ruimte kregen om boller te worden. Platte koek en ronde bol bestonden nog lang naast elkaar. In de loop van negentiende eeuw kreeg de bol steeds meer aanhang. In 1868 nam de Van Dale het woord 'oliebol' op. Maar dat het toen nog geen algemeen gebruikte term was, blijkt uit het Woordenboek der Nederlandsche taal (1896). Daarin wordt 'oliekoek' nog als meer gebruikelijke benaming genoemd. Maar daarna ging het snel; vanaf begin twintigste eeuw wordt alleen nog over oliebollen gesproken.[1]
[bewerken] Oliebollentest
Sinds 1993 organiseert het Algemeen Dagblad de AD-Oliebollentest. Elk jaar beslist een panel aan de hand van steek- en smaakproeven welke oliebollenbakker zich dat jaar de beste mag noemen. In 2011 werd Richard Visser's Gebakkraam uit Rotterdam als beste aangemerkt, gevolgd door Hollandse Gebakkraam Smit in Ouderkerk aan de Amstel.
[bewerken] Trivia
- In het Engels heet de oliebol Dutch doughnut ('Nederlandse donut').
[bewerken] Zie ook
Referenties
|
| Jaarwisseling | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
 |
Zie de categorie Oliebol van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Wikikookboek bevat een recept voor Oliebollen. |
