Smyrna (Griekse stad)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Het forum van Smyrna (zuilen van de westelijke stoa).

Smyrna (Oudgrieks: Σμύρνη, Smýrnē) is de Griekse naam voor het huidige İzmir in Turkije.

Geschiedenis van Smyrna[bewerken]

De naam Izmir of İzmir is afgeleid van de oudere naam van de stad: Smyrna, dat op zijn beurt afkomstig zou zijn van de naam van een koningin: Samornia, die over de streek rond de stad regeerde. Smyrna ontstond in de 11e eeuw v.Chr. als Aeolische kolonie en werd in de 7e eeuw v.Chr. een Ionische stad. De Lydische koning Alyattes vernietigde de stad in 630 v.Chr. en in 575 v.Chr. werd Smyrna een Lydische stad. Bij de verovering van Smyrna door de Perzen in 545 v.Chr. werd Izmir volledig vernietigd, omdat de stad had geweigerd de Perzen te steunen in hun oorlog tegen de Lydiërs. Alexander de Grote herbouwde Smyrna rond 330 v.Chr. na een oproep van het orakel van Clarus. Later zowel binnen het Hellenistische Rijk als het Romeinse Rijk is het een belangrijke handel- en havenstad geweest.

In de 7e eeuw n. Chr. werd de stad overvallen door Arabieren. Eeuwen later veroverden de Seltsjoeken de stad op de Byzantijnen, maar in 1079 heroverden deze de stad. In 1415 ging de stad na een turbulente periode deel uitmaken van het Ottomaanse Rijk. Vanaf 1612 bestonden betrekkingen tussen de Republiek en het Osmaanse Rijk, bekend als de Capitulatie van de Sultan.

In 1625 verbonden een aantal Amsterdamse kooplieden zich tot de Directie van de Levantse handel en de Navigatie op de Middellandse Zee. De eerste Nederlandse consul in Smyrna werd in 1656 benoemd. Er was een kleine Nederlandse gemeenschap en er was tot in de 19e eeuw een Nederlands kerkhof. Belangrijk voor de handel waren - naast katoen, zijde en wol - indigo (kleurstof), gewonnen uit wede en galnoten. In de tweede helft van de 17e eeuw woonden er in Smyrna 10.000 buitenlanders. Joodse handelaren waren belangrijk in de handelscontacten met de Turkse autoriteiten, maar ook de Fransen en Engelsen waren in Smyrna aanwezig. Veel buitenlanders gingen modieus en à la Turca gekleed.

Moeilijke tijden[bewerken]

Smyrna werd regelmatig getroffen door pest (o.a. 1678 en 1689) en cholera-epidemieën. Om die te ontvluchten hadden de rijkere mensen vaak een tweede huis buiten de stad, dat ook dienst deed als verblijf tijdens de zomermaanden en het jachtseizoen. Vooral in Seydiköy, waar consul Jacob Van Dam en later zijn opvolger Daniël Jean de Hochepied (consul van 1688 tot zijn dood in 1723), een consulair buitenverblijf hadden, was een druk sociaal leven. De Hochepied werd opgevolgd door zijn derde zoon, Daniël Alexander (19 april 1689). Tot in de 20ste eeuw leverde deze familie consuls op.

De aardbeving van 10 juli 1688 kostte naar schatting aan 15.000 mensen het leven. De bovenstad, waar vooral Turken woonden, lag vrijwel geheel in puin en van de Europese benedenbuurt was weinig over. De kanselarijarchieven werden verwoest. Drie rooms-katholieke kerken, veertien moskeeën en vele handelshuizen en woningen werden in puin gelegd. Toen Daniël Jean de Hochepied (1657-1723), de nieuwe consul, aankwam, was alles weer rustig, en al gauw waren er twintig Hollandse handelshuizen die goede zaken deden.

Na de Eerste Wereldoorlog[bewerken]

Voordat het Ottomaanse rijk na de Eerste Wereldoorlog uiteenviel, waren de Grieken de grootste etnische minderheid in Smyrna en bij het Verdrag van Sèvres was dit dan ook een van de Anatolische gebieden die in 1920 aan Griekenland werden toegekend, maar na de strijd tussen Griekenland en het opkomende nationalistische Turkije, waarbij Griekse troepen op Anatolisch gebied werden ingezet, veroverden de Turkse legers onder Atatürk de stad in 1922. Een deel van de bevolking werd uitgemoord en de stad geplunderd in wat de Grieken de Klein-Aziatische catastrofe noemen. Vele inwoners werden gedood en deze gebeurtenissen worden ook wel gezien als onderdeel van de Pontische Genocide. Ongeveer 70 procent van de stad brandde af nadat het Griekse leger terugtrok, wat een vluchtelingenstroom van honderdduizenden mensen op gang bracht. Er vond in die tijd een soort etnische ontmenging plaats tussen Turkije en Griekenland, waarbij vele Turken gedwongen uit Griekenland naar Turkije migreerden, en vele Grieken uit Turkije naar Griekenland. Gruweldaden die in die tijd aan beide zijden gepleegd werden, belasten nu nog de Grieks-Turkse relaties. In 1922 werd de officiële naam van de stad ook İzmir in plaats van Smyrna.

Smyrna en de Bijbel[bewerken]

In het bijbelboek Openbaring komt Smyrna voor als een van de zeven gemeenten in Klein-Azië, samen met Efeze, Pergamum, Tyatira, Sardes, Filadelfia en Laodicea. in Openbaringen 1 schrijft Johannes (die dan op Patmos zit, en van God de opdracht krijgt alles wat hij hoort op te schrijven) het volgende: "Hetgeen gij ziet, schrijf dat in een boek en zend het aan de zeven gemeenten." In Openbaring 2:8-11 staat het volgende: "Schrijf aan de engel der gemeente Smyrna: Dit zegt de eerste en de laatste, die dood geweest is en levend geworden: Ik weet uw verdrukking en armoede, hoewel gij rijk zijt, en de laster van hen, die zeggen, dat zij Joden zijn, doch het niet zijn, maar een synagoge des satans. Wees niet bevreesd voor hetgeen gij lijden zult. Zie, de duivel zal sommigen uwer in de gevangenis werpen opdat gij verzocht wordt, en gij zult een verdrukking hebben van tien dagen. Wees getrouw tot de dood en Ik zal u geven de kroon des levens. Wie een oor heeft die hore, wat de Geest tot de gemeenten zegt. Wie overwint, zal van de tweede dood geen schade lijden."

Izmir[bewerken]

De Vrede van Lausanne in 1923 bezegelde het einde van de Griekse aanwezigheid in de stad en de rest van het Klein-Aziatische van de Ionische kust. De Grieken waren daar duizenden jaren aanwezig maar werden nu "gerepatrieerd" naar een vaderland dat ze niet kenden. In ruil haalden de Turken hun volksgenoten weg uit de stad Saloniki en omgeving. Slechts de Griekse bevolking van Istanbul en die van de Egeïsche eilanden Imbros en Tenedos, naar schatting 270.000 mensen, waren van de repatriëring uitgesloten. Hetzelfde gold voor de islamitische bevolking van West-Thracië&Grieks-Macedonië, ongeveer 86.000 mensen. Met het verdrag van Lausanne werd een van de eerste etnische zuiveringen in de twintigste eeuw goedgekeurd.

Overige[bewerken]

Smyrna is de geboorteplaats van Aristoteles Onassis.

Verder lezen[bewerken]