Soesoehoenan

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Portret van de 10e soesoehoenan van Surakarta

Een soesoehoenan (of ook wel susuhunan, en Javaans voor "heer der heren") is een Indisch keizer.

Op Bali en in Djokjakarta regeerden "koningen der koningen" die zo werden genoemd. Hun rijk wordt een "soenanaat" genoemd. Zij bezaten vazallen die radja's werden genoemd. Ook in Soerakarta, Solo en Mataram regeerden soesoehoenans. De vertaling varieert. Men vindt "hem aan wie tribuut wordt betaald". De Katholieke Encyclopædie van 1938 geeft als vertaling "Javaans voor "hetgeen op het hoofd wordt geplaatst" waarmee de voet van de heerser op het hoofd van de geknielde onderdaan wordt bedoeld. Het plaatsen van een voet op het hoofd van de mindere in rang is een eeuwenoud teken van onderwerping. De naam soesoehoenan wordt ook als romantische koosnaam voor geliefde maar ook voor zeer gerespecteerde publieke personen gebruikt. Ook de minnaar of minnares wordt in vertrouwelijkheid wel zo aangeduid. In persoonsnamen wordt Soenan, afkorting of verbastering van soesoehoenan, gebruikt als voornaam, Zie Soenan Giri en Soenan Kalidjogo[1].

Het koloniale Nederlandse bewind liet een aantal soesoehoenans van Soerakarta als stromannen van het bewind op hun troon. De vorst van Bali kwam met zijn familie om in een Perang Poepoetan, een rituele zelfmoordaanval. De regeringen van de Indische vorsten eindigden toen de Republiek Indonesië werd uitgeroepen. Een van de bekendste soesoehoenans was Pakoeboewono X van Soerakarta.

Van het Nederlandse woord "snoeshaan" wordt soms beweerd dat het als verbastering van soesoehoenan zou zijn ontstaan, maar volgens de meeste etymologische woordenboeken is het aan het Nederduits ontleend.[2]

De dynastie der soesoehoenans van Mataram[bewerken]

  • Ingkang Sinuhun Kangjeng Sultan Agung Senapati ing Alaga Prabhu Pandita Chakra Kusuma 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama, soesoehanan van Mataram sinds 1625. (rond 1593 - 1645). Regeerde van 1613 tot 1645)
  • Ingkang Sinuhun Kangjeng Susuhanan Ratu Prabhu Amangku Rat I Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama (Sunan Seda Tegalwangi), soesoehanan van Mataram. (24 juni 1619 - 1677) Regeerde van 1645 tot 1677.
  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Susuhanan Ratu Prabhu Amangku Rat II Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama Zain ul-Kubra, soesoehanan van Mataram. (1639/1642 - 1703). Regeerde van 1677 tot 1703.
  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Susuhanan Ratu Prabhu Amangku Rat III Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama Muhammad Zain ul-Kubra Sunan Mas, soesoehanan van Mataram. Regeerde van 1703 tot 1708 en stierf in ballingschap op Ceylon voor de 7e maart 1734)
  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Susuhanan Ratu Prabhu Paku Buwana I Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama [Sunan Puger], soesoehanan van Mataram. (1648 in de kraton Plered, Jogjakarta - 22 februari 1719 in Kartasura). Regeerde van 1704 tot 1719
  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Susuhanan Prabhu Amangku Rat IV Java Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama Zain ul-Kubra [Sunan Mangkurat Jawa], soesoehanan van Mataram. (rond 1680 -1726) regeerde van 1719 tot 1726.
  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Susuhanan Prabhu Amangku Rat V Mas Prabhu Kuning Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama [Soenan Koening], soesoehanan van Mataram. In 1732 op Ceylon geboren als Radin Mas Garendi. In juni 1742 tot soesoehanan Mangkurat Mas Prabhu Koening uitgeroepen. Hij regeerde in 1742 en 1743.

De vorst vluchtte naar Kartasura en werd daar op 24 december 1742 door Madoerezen en Chinezen gevangengenomen. Verbannen naar Ceylon waar hij in oktober 1743 stierf.

  • Sampeyan Dalam ingkang Sinuhun Kanjeng Soesoehanan Prabhu Sri Paku Buwana II Senapati ing Alaga Ngah 'Abdu'l-Rahman Saiyid ud-din Panatagama [Soenan Ngalavijana], soesoehanan van Mataram. (8 december 1711 in de kraton van Kartasura als Radin Mas Gusti Prabhu Suyasa - Lawiyan op 20th december 1749). Hij regeerde van 20 april 1726 tot 1742 en van 1743 tot 1749. Hij stond zijn rijk op 11 december 1749 af aan de VOC.

De VOC bezat nu het ooit machtige Rijk van Mataram. Er werd geen nieuwe soesoehoenan van Mataram uitgeroepen. In plaats daarvan werd het Javaanse rijk verdeeld. Op 15 december 1749 werd de voormalige kroonprins Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Anum Amangku Negara Sudibya Rajaputra Narendra ing Mataram van Mataram in de Kraton van Soerakarta geïnstalleerd als soesoehoenan van Soerakarta.

Het verdrag van Giyanti dat op 13 februari 1755 werd getekend verdeelde het rijk van Mataram in twee vorstendommen. Dat van de soesoehoenan van Soerakarta en dat van de sultan van Djogjakarta.

In Soerakarta, officieel "Kasunanan Surakarta Adi-ning Ratta" geheten, hebben nu 13 soesoehoenans uit de dynastie der Kartasura geregeerd.

De dynastie der soesoehoenans van Soerakarta tot op de dag van vandaag[3][bewerken]

Ster van Daendels

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Katholieke Encyclopædie van 1938, artikel geschreven door Berg
  2. Etymologiebank, snoeshaan
  3. zIE: [1]