Sofia Aleksejevna van Rusland

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Sofia Aleksejevna Romanov
17 september 16573 juli 1704
Sofia Aleksejevna van Rusland
Sofia Aleksejevna van Rusland
regent
Periode 1682-1689
Voorganger Fjodor III van Rusland
Opvolger Ivan V van Rusland en Peter I van Rusland
Vader Aleksej van Rusland
Moeder Maria Miloslavskaja
Dynastie Romanov

Sofia Aleksejevna (Russisch: Царевна Софья Алексеевна Романова; Tsarevna Sofia Aleksejevna Romanova) (Moskou, 17 september 1657 - aldaar, 3 juli 1704) was een Russische prinses. Zij fungeerde als regentes voor haar nog minderjarige broers Ivan V en Peter I in Rusland van 16821689 en smeedde met politicus-prins Vasilli Golitsyn een verbond om haar macht te verstevigen gedurende de tijd dat de jonge tsaars nog minderjarig waren. Haar regeerperiode wordt gekenmerkt door een strenge repressie waarbij ze niet aarzelde geweld te laten gebruiken om haar doelen te bereiken.

Twist onder de Romanovs[bewerken]

Sofia was de derde dochter van tsaar Aleksej van Rusland en zijn eerste vrouw, Maria Miloslavskaya (1625-1669). Na de dood van Aleksej in 1676 stelde Sofia zich in dienst van haar oudste overlevende broer Fjodor Aleksejevich (1661-1682), hoewel deze kreupele prins een zwakke gezondheid had - ook hun vader had een voorkeur gehad voor de jeugdige Peter als troonopvolger. Ondanks zijn kwalen wist Fjodor wat er speelde, maar Sofia zou tijdens zijn korte regering de touwtjes in handen hebben gehad. Naarmate zijn gezondheid slechter werd, zag ook Sofia haar macht afnemen. Maar bij zijn dood op 27 april 1682 sloeg Sofia meteen toe op het politieke toneel, door de plaats van haar overleden broer op te eisen. De andere potentiële troonopvolgers raakten in verwarring, want in die tijd werden de keizerlijke prinsessen ver van de politieke debatten gehouden, zelfs een begrafenis werd gehouden zonder vrouwen. Sofia daarentegen was wél aanwezig op de begrafenis, waar ze de troon opeiste.

De partij van getrouwen van Maria Miloslavskaja, de moeder van Sofia, maakte gebruik van de Streltsy om Sofia op de troon te helpen. Na de dood van Aleksej I waren er twee partijen ontstaan rondom de nakomelingen van de beide vrouwen van de oude tsaar. Deze groeperingen, de Miloslavskys en de Narisjkins, beschouwden zich beide als de rechtmatige troonopvolgers. Terwijl de twee groepen elkaar bestreden om de troon te bemachtigen, verzekerde Sofia zich van het behoud van de macht voor haar kant van de familie, de Miloslavskys: ze riep haar broer Ivan (V) uit tot tsaar en vroeg de patriarch, de bojaren (aristocraten) en de Streltsy (lijfwachtregiment) om hem te steunen en af te zien van steun aan haar halfbroer Peter. Diens verkiezing zou volgens haar in strijd zijn met de opvolgingswet. De op dat moment vijftienjarige Ivan gold echter als zwakzinnig en hij was ook lichamelijk niet gezond: hij kon niet lopen zonder hulp.

Door de twisten en repressie geprikkeld kwamen de Streltsy in opstand tegen de 'onrechtvaardige' verkiezing van Peter. Bij de gevechten werden verschillende leidende aristocraten en generaals vermoord, en ook twee familieleden (van de Narisjkins, de partij van Peters moeder) werden omgebracht voor de ogen van de latere tsaar Peter de Grote. Bij het einde van de rebellie werden de eisen van de Streltsy vervuld: de incompetente Ivan werd 'senior-tsaar' en Peter, dan pas 9 jaar, 'junior-tsaar'. Hoewel vrouwen tot dan toe geen politieke macht konden hebben, slaagde Sofia erin het hof te overtuigen om haar als regentes te laten optreden. Ze zou als regentes optreden in de plaats van de zwakke Ivan en het kind Peter. Zoals Sofia het gepland had vóór de dood van haar broer Fjodor, werd de aristocraat en kundige politicus Vasili Golitsyn (of Gallitzin) benoemd tot het hoofd van de regering.