Somalië

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Federale Republiek Somalië
Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya (Somalisch)
جمهورية الصومال الفدرالية (Arabisch)
Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fideraaliya
Flag of Somalia.svg
(Details)
Wapen
(Details)
Somalië
Basisgegevens
Officiële landstaal Somalisch en Arabisch
Hoofdstad Mogadishu
Regeringsvorm Federale Republiek
Staatshoofd president Hassan Sheikh Mohamud
Regeringsleider Premier Abdiweli Sheikh Ahmed
Religie Islam (Soennitisch)
Oppervlakte 637.657 km² [1] (1,6% water)
Inwoners 7.114.431 (1987)[2]
10.251.568 (2013)[3] (16,1/km² (2013))
Overige
Volkslied Qolobaa Calankeed
Munteenheid Somalische shilling (SOS)
UTC +3
Web | Code | Tel. .so | SOM | 252
Voorgaande staten
Brits Somaliland Brits Somaliland
Trustschap Somalië Trustschap Somalië
1960
Topografie
Somalië
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken

Somalië (Somalisch: Soomaaliya; Arabisch: الصومال, As-Soemal), officieel de Federale Republiek Somalië (Somalisch: Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya, Arabisch:جمهورية الصومال الفدرالية Jumhūriyyat aṣ-Ṣūmāl al-Fideraaliya), is een land in de Hoorn van Afrika dat grenst aan Djibouti, Ethiopië en Kenia. De hoofdstad van Somalië is Mogadishu. Het Somalisch en Arabisch zijn de officiële talen van Somalië. Met een kustlijn van 3000 kilometer heeft Somalië de langste kust van alle landen op het Afrikaanse continent.[4] Omdat Somalië cultureel, historisch, etnisch, taalkundig en religieus zeer verbonden is met de Arabische Wereld, is het lid van de Arabische Liga. In 1960 kreeg Somalië zijn onafhankelijkheid terug en werd lid van de Verenigde Naties. Ook is Somalië lid van de Afrikaanse Unie, Arabische Liga en de Organisatie van de Islamitische Samenwerking.

Geschiedenis

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Somalië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De geschiedenis van Somalië overspant een periode van de prehistorische tot de moderne tijd. Het kent een van de langstlopende histories van de wereld. Sinds het Paleolithicum was Somalië bewoond door mensen. De islam speelde een belangrijke rol in de geschiedenis van Somalië. Voordat de islam geïntroduceerd werd in de Somalische gebieden in de 7e eeuw, had Somalië een Christelijk-Joods cultuur in het noorden en westen van het land met in het zuiden voornamelijk een Somalisch traditioneel monotheïstische religie.

Prehistorie[bewerken]

Somalië is bewoond door mensen sinds het Paleolithicum. Het bewijs hiervan is gevonden, door de ontdekking van rotstekeningen in het noorden van Somalië die dateren uit 9000 VC. De bekendste hiervan zijn de Laas Geel-tekeningen, één van de oudst gevonden tekeningen op het Afrikaanse continent. Onder de tekeningen zijn inscripties gevonden, die echter op dit moment nog niet door de archeologen ontcijferd kunnen worden.

Cairns in Qa’ableh, Somalië

Sanaag in Somalië heeft veel historische en archeologische vindplaatsen waar ontelbare ruïnes en gebouwen werden gevonden. Veel van deze vondsten moeten nog nader onderzocht worden.

Cairns (taalo of kerkour) komen voor in Elaayo, Haylaan, Qa’ableh en Qombo'ul.

Oudheid[bewerken]

Somalië was in de Oudheid een belangrijke centrum van handel met de rest van de Oude Wereld[5] en het is ook de locatie van het mystieke land van Poent, dat goede relaties had met het Oude Egypte[6]. In de Oudheid woonden er de Macrobiërs, een volk dat in het hedendaagse Somalië een koninkrijk had. De Macrobiërs werden genoemd in een document van de Griekse historicus, Herodotus, hij beschreef ze als een volk dat zeer lang kon leven, met een gemiddelde leeftijd van 120 jaar. Ook werden ze beschreven als het "langste en mooiste volk van de wereld"[7]. De Macrobiërs waren een deel van een groot volk dat van Egypte tot Somalië woonde, die fysiek verschilde met de volkeren van Afrika ten zuiden van de Sahara[8].

Middeleeuwen[bewerken]

In de zevende eeuw werd de islam geïntroduceerd in Somalië. De vroege moslims zochten toevlucht bij het hof van Aksum in Zeila en zodoende werd de islam geïntroduceerd in Somalië nog voordat het nieuwe geloof compleet werd. Somalië werd door de Oude Grieken en middeleeuwse Arabische geografen 'Bilad al-Berber' (Land van de Berbers) genoemd. Door de middeleeuwen heen domineerden diverse Somalische Sultanaten, Emiraten, koninkrijken en keizerrijken het Somalisch schiereiland.

Westers imperialisme[bewerken]

Tijdens de Wedloop om Afrika verzetten de Somaliërs zich tegen de Britten, Fransen, Italianen en Ethiopiërs; zo bleef de Derwisj Staat met succes de enige onafhankelijke islamitische macht in Afrika gedurende de Eerste Wereldoorlog. Na de bombardementen op Taleh in 1920, werd Somalië uiteindelijk alsnog veroverd door de Britten, Fransen en Italianen. De Fransen, Italianen en Britten namen hun eigen deel: respectievelijk Frans-Somaliland, Italiaans-Somaliland en Brits-Somaliland. Het Ethiopische Keizerrijk nam de Ogaden regio, wat nu het hedendaags Somali regio is.[9][10] Somalië kreeg zijn de jure onafhankelijkheid 40 jaar later. [11]

De Fakr Ud Din moskee is een van de oudste moskeeën van Mogadishu en Afrika.

Onafhankelijkheid en burgeroorlog: 1960-1992[bewerken]

De voormalige Britse kolonie Brits-Somaliland ging in 1960 samen met Italiaans-Somaliland om Somalië te vormen. De eerste president van Somalië was Aden Abdullah Osman Daar. In 21 oktober 1969 pleegden officieren van het leger onder leiding van generaal Siad Barre een coup. Het nieuwe bewind van Barre was gebaseerd op het zogenaamde "Wetenschappelijk Socialisme" en het werd duidelijk dat Barre Somalië wilde omvormen tot een combinatie van een marxistisch-leninistische en een islamitische staat.[12] De invloed van marxistische sympathisanten op het regeringsbeleid was in het begin groot. Er werden contacten gelegd met de Sovjet-Unie en Oost-Europese landen. In 1976 vormde Barre Somalië om tot een eenpartijstaat met de Somalische Socialistische Revolutionaire Partij (SSRP) als enige partij.

Het regime van Barre streefde van het begin af aan naar een 'Groot-Somalië' waar ook het Ethiopische gebied de Ogaden (sinds 1995 de regio Somali) bij zou moeten horen. In 1977 brak er de Ogaden-oorlog uit tussen Somalië en Ethiopië. De Ogaden werd door Somalische troepen 'bevrijd', maar al spoedig bleek dat de Sovjet-Unie, Cuba en Oost-Europese landen Ethiopië gingen steunen. Alleen China en Egypte bleken bereid Somalië op beperkte schaal te willen helpen. Het Somalische Nationale Leger en West-Somalische rebellen werden verslagen en moesten zich terugtrekken, waarna een wapenstilstand werd gesloten.

In 1980 schoten de VS het internationaal geïsoleerde Somalië van Barre te hulp: in ruil voor strategische bases besloot de VS Somalië vooral op militair gebied te steunen, in het kader van de containmentpolitiek. In 1986 brak de Somalische Burgeroorlog uit, waarbij revolutionaire bewegingen in Noord-Somalië de regering bestreden. In 1988 sloten Somalië en Ethiopië vrede, de burgeroorlog ging echter onverminderd door. De USC (Verenigd Somalisch Congres) en de SSNM (Somalische Nationale Reddingsbeweging) bereikten in januari 1991 de hoofdstad Mogadishu. President Barre week daarna uit naar het buitenland, terwijl USC-voorzitter Ali Mahdi Mohammed hem opvolgde als interim-president.

Afscheuring Somaliland: 1991[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Somaliland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Een black hawk helikopter boven Mogadishu

Na een onafhankelijkheidsstrijd van de SNM (Somali National Movement) verklaarde het voormalig Britse deel van Somalië, Somaliland, zich op 18 mei 1991 onafhankelijk, na de val van het regime in Mogadishu. Hoewel Somaliland de facto onafhankelijk werd, is het door geen enkel land erkend.

Krijgsheren:1992-2005[bewerken]

Somalië kende gedurende de periode 1992-2005 geen effectieve regering meer. In september 1992 werd er een VN-vredesmacht naar Mogadishu overgevlogen om de burgers aldaar te beschermen. Troepen van generaal Aydid en de VN raakten in 1993 met elkaar in gevecht. In 1994 sloten interim-president Mahdi en generaal Aydid een vredesverdrag en in 1995 werd de VN-vredesmacht teruggetrokken. Toen de vredesmacht echter weg was, laaide de strijd weer op. In juni 1995 werd Aydid zelf president. Aydid overleed in 1996 aan verwondingen die hij opliep bij gevechten in Mogadishu. Zijn zoon volgde hem op en bleef tot 1998 aan de macht, toen er een Nationaal Reddingsfront werd ingesteld om het land te regeren.

Afscheuring Puntland: 1998[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Puntland voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1998 vond er een nieuwe afscheuring plaats in het noordoosten van het land (de hoorn). De autonome staat nam de naam Puntland aan nadat het zich in 1998 "tijdelijk" onafhankelijk verklaarde. Dit met de intentie dat het zou deelnemen aan elke Somalische verzoening om een nieuwe centrale overheid te vormen.

Afscheuring Zuidwest-Somalië: 2002[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Zuidwest-Somalië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Op 1 april 2002 riep de krijgsheer Hassan Muhammad Nur "Shatigadud" de onafhankelijkheid uit van Zuidwest-Somalië. Het heeft net als Puntland de intentie een autonome regio te vormen binnen Somalië en wil geen blijvende onafhankelijkheid. In het conflict van 2006 koos het partij met Puntland, Galmudug en Ethiopië tegen de Unie van Islamitische Rechtbanken.

De Unie van Islamitische Rechtbanken: 2006[bewerken]

In mei 2006 brak er een conflict uit tussen een alliantie van Mogadishu-krijgsheren en een militie die loyaal was aan de Unie van Islamitische Rechtbanken of "UIR". Het conflict brak uit midden februari en verscheidene honderden mensen, voornamelijk burgers, stierven in de vuurgevechten. Na de in Mogadishu aanwezige krijgsheren een voor een te hebben verslagen verkreeg de Unie van Islamitische Rechtbanken in de zomer van 2006 de volledige macht in handen, waardoor ze een relatieve stabiliteit bracht in de hoofdstad. Op maandag 25 december 2006 verklaarde Ethiopië, een bondgenoot van de VS, de oorlog aan de Unie van Islamitische Rechtbanken. Met de hulp van Ethiopië keerden op 28 december 2006 overheidstroepen terug naar de hoofdstad Mogadishu. In het daaropvolgend offensief werden de islamitische strijders naar het zuiden van het land gedreven waar ze werden ingesloten.

Een nieuw begin: 2007[bewerken]

Ethiopische troepen bleven achter in het land om de Somalische regering te ondersteunen.[13] Na een vergadering met de president Abdullahi Yusuf op 12 januari 2007 in de Somalische hoofdstad Mogadishu aanvaardden verschillende clanleiders om hun wapens in te leveren en hun manschappen onder te brengen in het Somalische leger.

Piraterij[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Piraterij in Somalië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Parallel tijdens de Somalische Burgeroorlog is er een toename van piraterij in de Indische Oceaan en de Golf van Aden. In 2008 en 2009 nam deze piraterij flink toe en werden er steeds meer buitenlandse schepen gekaapt, waardoor dit probleem op de internationale agenda terechtkwam.

Hongersnood[bewerken]

In 2011 heeft het in de Hoorn van Afrika lang niet meer geregend en dreigt er grootschalige hongersnood. Hulpverleners worden vaak geweigerd door regerende milities. Veel Somaliërs wijken uit naar kampen in Kenia, 100 km lopen. Tijdens deze tocht bezwijken veel mensen, vooral kinderen.

Staatsinrichting[bewerken]

Het staatshoofd van de Federale Republiek Somalië (tot 1991 Democratische Republiek Somalië geheten, en recentelijk Republiek Somalië), is de president. De huidige president van Somalië is Hassan Sheikh Mohamud.[14]

Geografie[bewerken]

Topografische kaart van Somalië

Somalië ligt in de Hoorn van Afrika met de Golf van Aden in het noorden en de Indische Oceaan in het oosten. Het heeft de jure een grens van 1600 km met Ethiopië in het westen, 58 km met Djibouti in het noordwesten en 682 km met Kenia in het zuidwesten. Somalië heeft met 3025 km de langste kustlijn van het Afrikaanse continent. [15]

Het Somalische landschap bestaat hoofdzakelijk uit droge plateaus, vlaktes en hooglanden. De enige permanente rivieren zijn de Shebelle en de Jubba. De brede valleien van deze rivieren domineren het zuidwestelijke deel van Somalië. In het noorden echter liggen de stenige bergketens van het Karkaargebergte, dat evenwijdig loopt aan de Golf van Aden. Hier bevindt zich ook het hoogste punt van Somalië: de Shimbiris met een hoogte van 2416 m.

Klimaat[bewerken]

In Somalië heerst een warm woestijnklimaat en een warm steppeklimaat. Het noordelijke en oostelijk deel van Somalië kent amper neerslag. In het zuidwesten en langs de grens met Ethiopië neemt de hoeveelheid neerslag toe. Dit zijn de gebieden waar het warme steppeklimaat heerst.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Recente politiek en bestuurlijke kaart van Somalië
Nuvola single chevron right.svg Zie Bestuurlijke indeling van Somalië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Voordat de burgeroorlog uitbrak was Somalië verdeeld in 18 regio's (gobolka's):

Het noorden is anno 2009 verdeeld in de de facto onafhankelijke staten Puntland, Somaliland en Galmudug. Het zuiden wordt op papier bestuurd door de Federale Overgangsregering, maar staat buiten Baidoa en Mogadishu onder controle van islamistische groepen. Alles bij elkaar opgeteld wordt Somalië, inclusief de de-facto onafhankelijke staten en gebieden nu verdeeld in 27 regio's. Dit aantal en de grenzen zijn echter aan verandering onderhevig.

Bevolking[bewerken]

Clans en etnische groepen[bewerken]

Etnische clans en groepen in Somalië (CIA, 2002)

Somalië heeft naar schatting een bevolking van 10.251.568 (2013) mensen, die voor 85% tot 94% procent uit etnische Somaliërs bestaat[16].

Volgens CIA-gegevens uit 2003[17] zijn de percentages van de belangrijkste etnische Somalische clans als volgt:

Minderheidsclans en andere etnische groepen maken de overige zes procent uit. Dit betreft clans zoals de Midgan, de Tumal en de Yibir, en ander minderheidsgroepen zoals de Somalische Bantoes, de Barawa, de Benadiri, Bajuni en Arabieren.

Als gevolg van de burgeroorlog heeft er een grote diaspora plaatsgevonden, een van de grootste van het Afrikaanse continent.

Nuvola single chevron right.svg Zie verder het artikel over de Somaliërs

Talen[bewerken]

Het Somalisch is de belangrijkste taal, die vrijwel overal wordt gebruikt en vrijwel elke inwoner van Somalië kan het spreken. Er bestaan echter ook minderheidstalen, zoals het Maay, dat in het centrale deel van het zuiden van Somalië wordt gesproken door de Rahanweyn-clans, en een variant van het Swahili dat gesproken wordt aan de zuidelijke kust.

Een aanzienlijk deel van de Somaliërs spreekt Arabisch vanwege de islam en Somalië heeft dan ook banden met de Arabische wereld en de Arabische media.

Religie[bewerken]

Vrijwel alle Somaliërs zijn soennitische moslims. Dit in contrast met buurlanden Ethiopië en Kenia, waar de meerderheid christen is. De islam is voor de Somaliërs belangrijk voor hun nationale identiteit. Er bestaan ook nog sporen van voor-islamitische religies in Somalië. Het land is sinds de oprichting in 1969 lid van de Organisatie van de Islamitische Conferentie (OIC). In de hoofdstad Mogadishu woonden in de jaren 1970 circa 3300 katholieken en was de stad zetel van een apostolisch vicaris. Een wet van 13 januari 1963 verbood christelijke geloofsverkondiging. Godsdienstvrijheid is in het huidige Somalië zo goed als afwezig voor niet-moslims.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Verenigde Naties 2011
  2. (en) Laatste census 15 februari 1987 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. De kustlijn van Madagascar, ook een Afrikaans land, doch niet op het Afrikaanse continent, is evenwel veel langer en wordt -afhankelijk van de meetmethode- geschat op 4800 - 9900 km. Zie: http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_countries_by_length_of_coastline
  5. John Kenrick, Phoenicia, (B. Fellowes: 1855), Blz. 199.
  6. Charnan, Simon, Explorers of the Ancient World, Childrens Press, 1990, p. 26 ISBN 0-516-03053-1. Geraadpleegd op 2011-08-07.
  7. Wheeler pagina 526
  8. John Kitto, James Taylor, The popular cyclopædia of Biblical literature: condensed from the larger work, (Gould and Lincoln: 1856), blz.275-276.
  9. David D. Laitin, Politics, Language, and Thought: The Somali Experience, (University Of Chicago Press: 1977), p. 135
  10. Don R. Hoy, Leonard Berry, Essentials of geography and development: concepts and processes, (C.E. Merrill Pub. Co.: 1984), p. 305.
  11. Gifts van Nuruddin Farah pagina 94
  12. Library of Congress Country Studies: Siad Barre and Scientific Socialism
  13. Ethiopians to stay on in Somalia BBC NEWS, 02/01/2007
  14. "Somalia swears in new president", Sapa-AFP (IOL), 31 januari 2009.
  15. CIA World Factbook: Somalia, geography
  16. CIA World Factbook: Somalia, people en Somalia Ethnic groups (CIA volgens de Perry-Castañeda Library Map Collection). De eerste geeft een aantal van 15% aan niet-Somaliërs en de laatste 6% aan niet-Somaliërs.
  17. Somalia Ethnic groups (CIA volgens de Perry-Castañeda Library Map Collection)

  • Stan van der Heijden, "Somalië - geef clans een plaats aan tafel", Geografie, nr. 9, november/december 2007