Soroban

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Een soroban. De hemel kralen en aard kralen staan zo dat het nummer 1234567890 gevormd wordt

De soroban (算盤, そろばん Rekenbord) is een abacus die ontwikkeld is in Japan. Het is afgeleid van de Chinese suanpan, die rond 1600 geïmporteerd werd naar Japan[1]. Net zoals de suanpan wordt de soroban tegenwoordig nog steeds gebruikt, ondanks de toename van praktische en betaalbare rekenmachines.

Constructie[bewerken]

Een suanpan (boven) en een soroban (beneden). De twee abaci hebben hierbij de standaard grote en hebben beide dertien kolommen.

De soroban bestaat uit een oneven aantal kolommen of staven die elk kralen vasthouden: de bovenste kraal heeft een waarde van 5 (ook wel een hemelse kraal genoemd) en de onderste vier kralen hebben elk een waarde van 1 (ook wel een aardse kraal genoemd). De twee soorten kralen worden gescheiden door een horizontale balk (ook wel de afrekenbalk genoemd). Het aantal en de grote van de kralen op elke staaf maken een soroban van standaardgrootte met dertien staven, een stuk minder groot dan een suanpan van standaardomvang met dezelfde uitdrukkingskracht.

Het aantal staven in een soroban is altijd oneven en nooit minder dan negen. De basismodellen hebben meestal dertien staven, maar praktische of standaardmodellen hebben vaak 21, 23, 27 of 31 staven, waardoor ze veel grotere machten of meerdere getallen tegelijk aankunnen. Elke staaf vertegenwoordigd een cijfer of macht.

De kralen en staven worden gemaakt van verschillende soorten materialen. De meeste soroban die gemaakt worden in Japan zijn van hout en hebben houten, metalen, rotan of bamboe staven. De kralen zelf zijn meestal dubbelkegelvormig. De kralen worden meestal van hout gemaakt, hoewel de kralen van sommige soroban, vooral degene die buiten Japan geproduceerd worden, van marmer, steen of zelfs plastic zijn. De prijs van een soroban kan in prijs oplopen afhankelijk van het materiaal.

Een unieke eigenschap van de soroban die het onderscheid van zijn Chinese tegenpool is een stip op elke derde staaf van de soroban. Deze worden meestal eenheidsstaven genoemd en elk daarvan kan gebruikt worden om het laatste cijfer van het gehele getal gedeelte in een rekenantwoord weer te geven. Het nummer dat rechts van deze staaf staat is dan het decimale gedeelte van het rekenantwoord, tenzij het nummer deel uitmaakt van een deel of vermenigvuldiging. De punten helpen ook doordat een staaf die direct links van een eenheidsstaaf staat altijd een grote macht aangeeft zoals de duizendtallen, de miljoentallen, etc... (zie Japanse Cijfers). Suanpan beschikken meestal niet over deze functie.

Referenties[bewerken]

  1. (en) The Abacus: A Brief History 1. ryerson (11 augustus 2010) Geraadpleegd op 26 januari 2012 "Circa 1600 AD, use and evolution of the Chinese 1/5 abacus was begun by the Japanese via Korea."