Speciesisme

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Speciesisme is een onder dierenrechtenactivisten gangbare term om te verwijzen naar het discrimineren tussen dieren op basis van hun diersoort. In de praktijk komt het vaak neer op het discrimineren van andere diersoorten door de mens. Het woord - een isme, met als eerste component het Latijnse woord species dat (dier)soort betekent - is gevormd naar analogie met woorden als seksisme (discriminatie naar geslacht) en racisme (discriminatie naar ras). De term werd bedacht door Richard Ryder en is bekender geworden door filosofen als Peter Singer.

Het kenmerkende aan speciesisme is dat er niet primair wordt gekeken naar de eigenschappen of belangen van individuele dieren, maar naar de soort waartoe zij behoren. Dit betekent in de praktijk dat dieren gebruikt worden voor het nut van de mens, bijvoorbeeld als landbouwhuisdieren of proefdieren. Het concept speciesisme betreft een meestal niet bewuste filosofische positie, maar eerder een soort vanzelfsprekende houding. Dat wil zeggen dat personen die aan het concept speciesist beantwoorden zichzelf vaak helemaal niet als zodanig zien. Ze vinden het alleen maar 'natuurlijk' dat mensen dieren gebruiken, ook al gebeurt dat misschien op manieren die schadelijk kunnen zijn voor die dieren zelf. Ook kunnen ze verwijzen naar de Bijbel of andere heilige geschriften waaruit zou blijken dat de mens door God boven andere soorten is gesteld.

Tegenstanders van speciesisme beschouwen discriminatie van andere dieren als in wezen net zo kwalijk als seksisme of racisme. Zij pleiten voor het toekennen van rechten aan dieren die aansluiten bij hun (subjectieve) beleving en belangen. Bekende tegenstanders van het speciesisme zijn de Australische publicist Peter Singer, Tom Regan en de Nederlander Paul Cliteur. Veganistisch filosoof Titus Rivas schreef de anti-speciesistische bundel Onrechtvaardig Diergebruik. Het veganisme neemt het meest consequent stelling tegen het speciesisme, door alle vormen van onnodig geacht diergebruik af te wijzen. De invloedrijke site Animal Freedom over dierenrechten in verband met het centrale concept vrijheid, is gebaseerd op anti-speciesistische uitgangspunten.

De grootste religies gaan ervan uit dat de mens een door God of de natuur gegeven voorrang geniet boven dieren. Seculiere kritieken richten zich vaker op het feit dat de vergelijking tussen speciesisme en (bijvoorbeeld) racisme mank gaat, en dat dierenrechtenactivisten door het gebruiken van de term speciesisme het racisme en seksime trivialiseren. Emancipatiebewegingen van vrouwen en etnische minderheden werden vaak geïnitieerd door deze groepen zelf. Zij rechtvaardigden hun strijd door erop te wijzen dat zij evenzeer mensen waren, niet dat zij evenzeer 'wezens met een bewustzijn' waren. Er zijn opponenten die soms het bestaan van bewustzijn bij dieren in twijfel trekken. Dat wil zeggen dat ze het (net als de Franse filosoof René Descartes) voor mogelijk houden dat niet-menselijke soorten niet meer dan een soort biologische robots zonder subjectieve gedachten, gevoel of beleving zijn.

Referenties[bewerken]