Spindoctor
Een spindoctor is een adviseur of voorlichter van een politieke partij of een politiek ambtsdrager die de opdracht heeft het beleid van zijn opdrachtgever zo positief mogelijk naar buiten toe te presenteren en te verdedigen of zijn opdrachtgevers daarin te coachen. Het doel is het beïnvloeden van de publieke opinie.
Spindoctors worden door sommigen wel beschuldigd van het 'creëren van de waarheid'. Anders dan bij het uitoefenen van traditionele public relations-activiteiten, heeft de term spindoctor doorgaans een negatieve connotatie. De oorzaak hiervoor ligt in het gebruik van onware, misleidende of manipulatieve technieken die bij het creëren van 'spin' soms gebruikt worden. Ook het gegeven dat de nadruk ligt op het bewerkstelligen van het gewenste beeld, en niet het verschaffen van transparantie en eerlijke informatie, is debet aan het negatieve beeld omtrent spindoctors.
Inhoud |
[bewerken] Enkele gebruikte methoden
Sommige van de gebruikte technieken bij het creëren van 'spin' zijn afkomstig uit de reclamewereld. Andere veel gehanteerde methoden om een draai aan de gebeurtenissen te geven en de publieke opinie te beïnvloeden zijn onder andere:
- Citaten of feiten selectief gebruiken.
- Formuleren op een manier waarbij onbewezen zaken voor waarheid worden aangenomen.
- Negatief nieuws 'begraven', door het pas naar buiten te brengen als andere, belangrijkere gebeurtenissen het nieuws domineren.
- Journalisten strategisch voorzien van primeurs, handige citaten en soundbites.
- Het gelijktijdig inseinen van verschillende media, wanneer één ervan werkt aan een vervelende onthulling, waardoor het slechte nieuws geen primeur meer is.
- Persoonlijke kenmerken of karaktereigenschappen van politieke opponenten benadrukken.
- Afstand nemen van inpopulaire beslissingen door deze te weerspreken op een manier die ruimte openlaat ze later toch te nemen (non-denial denial).
- Nieuws - al dan niet anoniem - laten uitlekken.
- Manipuleren met de context, de locatie of de timing van nieuwsfeiten, het bewust hanteren van de medialogica.
- Iets beweren en tezelfdertijd intrekken waardoor het toch herinneringswaarde krijgt (Ik ga nu niet zeggen dat...").
[bewerken] Geschiedenis
De praktijk van het 'spinnen' is zeker 2500 jaar oud. Zo'n 500 jaar voor Christus lieten de sofisten in de opkomende democratie van Athene zien dat zij vrijwel elk standpunt met sluwe welsprekendheid konden verdedigen. De waarheid is datgene wat succes heeft, was hun opvatting. Plato noemde ze manipulators van de waarheid en bedriegers door taal.
Een van de beroemdste "spindoctors" van de 20e eeuw was Joseph Goebbels (1897-1945). Hij was onder Adolf Hitler minister van propaganda (vanaf 1929 parlementslid en later Reichsleiter für Propaganda).
[bewerken] Het woord 'spindoctor'
Spindoctor is de Nederlandse schrijfwijze van het Engelse spin doctor. In de politiek en public relations betekent het Engelse spin het weergeven van een gebeurtenis of feit op een manier die gunstig is voor jezelf en ongunstig voor je opponenten. In het Nederlands zeggen we: ergens een draai aan geven en ook verdraaien. Het heeft zowel in het Engels als in het Nederlands een negatieve connotatie.
[bewerken] Voorlichters-spindoctors
[bewerken] België
- Noël Slangen, voormalig woordvoerder Belgische regering
[bewerken] Nederland
- Menno de Bruyne, SGP-voorlichter
- Ton Elias, voormalig journalist en eigenaar PR-bedrijf, inmiddels VVD-politicus
- Dig Istha, was PvdA-voorlichter
- Hans Hillen, voormalig voorlichter ministerie van Financiën
- Ben Korsten, voormalig KVP-voorlichter. Over hem werd in 1983 de speelfilm 'De mannetjesmaker' gemaakt.
- Tom van der Lee, GroenLinks voorlichter
- Kay van de Linde, voormalig Leefbaar Nederland-campagneleider en spindoctor van Pim Fortuyn en Trots op Nederland.
- Richard Matthijsse, overheidsvoorlichter
- Jacques Monasch, voormalig PvdA-voorlichter
- Frits Wester, voormalig CDA-voorlichter
- Jan Schinkelshoek, voormalig CDA-voorlichter, overheidsvoorlichter
- Jack de Vries, voormalig CDA-campagneleider
- Kirsten Verdel, voorlichter, medewerker presidentscampagne Barack Obama
- Klaas Wilting, politiewoordvoerder, voorlichter DSB Bank
[bewerken] Verenigde Staten
- Lee Atwater, voormalig politiek strateeg en campagneleider Republikeinse Partij
- Karl Rove, spindoctor Republikeinse Partij
- Pierre Salinger, voormalig woordvoerder president John F. Kennedy
- Tony Snow, voormalig woordvoerder president George W. Bush
[bewerken] Verenigd Koninkrijk
- Alastair Campbell, voormalig woordvoerder Tony Blair
Bronnen, noten en/of referenties:
Bij het schrijven van de oorspronkelijke versie van dit artikel zijn de volgende bronnen gebruikt:
- "De verborgen propaganda van Balkenende I" door Gawie Keyser en Pieter van Os in De Groene Amsterdammer van 5 oktober 2002: http://www.groene.nl/2002/0240/gkpvo_spindoctors.html
- "Woordvoerder Matthijsse machteloos" door Bas Blokker en Wubby Luyendijk in NRC Handelsblad van 16 maart 2000: http://www.nrc.nl/W2/Lab/Peper/peper20316.html
- Artikel van Johan Sanctorum in De Tijd van 19 Mei 2006
- Petitie van het Platform voor Vrijemeningsuiting - De Morgen van 14/9/07