Spoorlijn 21A

Spoorlijn 21A Hasselt - Maaseik
Totale lengte	39,2 / 43,9 km
Spoorwijdte	normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door	Hasselt - Maaseyck
Geopend	3 maart 1874
Opheffing treindienst	As - Maaseik: 1979
Huidige status Hasselt - Genk Goederen: in gebruik Genk Goederen - Waterschei: buiten gebruik Waterschei - As: toeristische exploitatie As - Maaseik: opgebroken
Geëlektrificeerd Hasselt - Y Boksbergheide: 1979 Y Boksbergheide - Genk-Goederen: 2008
Aantal sporen Hasselt - Genk Goederen: 2 Genk Goederen - As: 1
Baanvaksnelheid	120 km/h
Treindienst door	NMBS
Traject
lijn 34 van Luik-Guillemins lijn 21 van Landen 0,0 Hasselt R71 lijn 35 naar Leuven Y Noord Δ Hasselt, lijn 35/1 van Y West Δ Hasselt 1,7 Kuringen Albertkanaal Y Zonhoven lijn 15 naar Y Drabstraat 4,9 Kiewit N74 9,5 Bokrijk 12,2 Boksbergheide 13,4 Y Boksbergheide, lijn 21A/1 naar Y Nieuw-Dak lijn 21D naar Genk Nieuw-Dak lijn 21C van Bilzen 15,7 Genk thans aan lijn 21D 14,8 Genk-Goederen voorheen Winterslag mijn Winterslag lijn 18 naar Eindhoven opgebroken lijn 18/1 van Y West driehoek Winterslag opgebroken A2E314 19,3 Zwartberg van Zwartberg Mijn opgebroken N76 Gelieren naar Waterschei Mijn opgebroken 21,8 Waterschei mijnspoor opgebroken 22,8 27,5 As lijn 21B naar Eisden-Mijnen 28,3 33,0 Opoeteren-Dilsen naar Zinkfabriek opgebroken Zuid-Willemsvaart 31,7 36,4 Rotem 34,3 39,0 Elen 39,2 43,9 Maaseik

Spoorlijn 21A is een Belgische spoorlijn die oorspronkelijk Hasselt verbond met Maaseik. Momenteel (2013) is van deze lijn nog enkel het baanvak van Hasselt tot aan het goederenstation Genk-Goederen in gebruik.

Geschiedenis

In 1866 was Maaseik samen met Virton de enige arrondissementshoofdplaats die nog geen verbinding had via een spoorweg. Op 19 januari van dat jaar werden er drie voorstellen ingediend om een verbinding met Hasselt te realiseren. Op 3 juni 1870 werd de aanleg definitief goedgekeurd met de optie om de lijn later door te trekken tot Venlo en werd de concessie verleend aan de Banque générale pour favoriser l'agriculture et les travaux publics. De werken startten op 18 mei 1871 en op 3 maart 1874 werd de lijn ingereden. De doortrekking van de lijn naar Venlo werd nooit gerealiseerd. In 1879 werd de exploitatie van de lijn overgedragen aan de maatschappij S.A. du chemin de fer Hasselt-Maeseyck. De nationalisatie van de spoorlijn volgde pas in 1912.

Ondertussen was er op verscheidene Limburgse plaatsen steenkool gevonden. In 1911 werd reeds een plan opgesteld om de spoorlijn op twee sporen te brengen. De Eerste Wereldoorlog vertraagde echter deze plannen. Al het kolentransport naar Hasselt verliep via de enkelsporige spoorlijn waardoor de plannen uit 1911 reeds vlug dienden aangepast te worden. De steenkoolmijnen hadden intussen al zelf spoorverbindingen aangelegd naar de spoorlijn. In 1925 werd een nieuwe ringspoorlijn die langs de drie Genkse steenkoolmijnen liep, aangelegd tussen Boksbergheide en As. Het begin van de spoorlijn te Hasselt werd voorzien van een bredere bocht die meer naar het westen lag en het baanvak tot aan het begin van de ringspoorlijn werd ook op dubbelspoor gebracht. Op de ringspoorlijn zelf lag er dubbelspoor tot in Waterschei.

Spoorlijn 21A tussen Waterschei en As

In 1941 werd het rechtstreekse baanvak waarop het station Genk lag, opgeheven en in 1943 werden de sporen opgebroken. Op het einde van de jaren 1960 werd op de bedding de expresweg N75 aangelegd. De ringspoorlijn die oorspronkelijk een deel was van spoorlijn 21B werd nu een baanvak van spoorlijn 21A. Op het einde van de jaren 1950 werd het reizigersverkeer opgeheven tussen As en Maaseik. Het goederenverkeer op dit vak werd in 1979 opgeheven en het traject werd in 1988 omgevormd tot een fiets- en wandelpad.

In 1979 werd het baanvak tussen Hasselt en de nieuwe aftakking in Boksbergheide geëlektrificeerd in het kader van de opening van de nieuwe spoorwegverbinding Hasselt-Genk waarvoor een nieuwe spoorlijn aangelegd werd vanaf de aftakking tot aan het nieuwe station Genk.

Rond 1983 werd ook het reizigersverkeer op de ringspoorlijn opgeheven. Na de sluiting van de steenkoolmijnen in 1988 werd ook het goederenverkeer tussen Winterslag en As stopgezet. In 1989 werd dit baanvak officieel gesloten en voorbehouden voor toeristische exploitatie. Sinds 2000 gebeurt de toeristische exploitatie van het baanvak door de vzw Kolenspoor.

Verbindingsspoor

• 21A/1: Y Boksbergheide (lijn 21A, 21D) - Y Nieuw-Dak (lijn 21C), aangelegd in 1979, samen met lijn 21D

Treinen

Week

Treintype	Verbinding	Dienstregeling
IC K	Genk - Brussel - Gent-Sint-Pieters	1x/u
P	Verscheidene diensten	Tijdens de piekuren

Weekend

Treintype	Verbinding	Dienstregeling
IC E	Genk/Luik-Guillemins - Brussel - Knokke/Blankenberge	1x/u

Fietspad over het opgebroken deel van de lijn in Maaseik-Wurfeld.

Fietspad over het opgebroken deel van de lijn in de buurt van het voormalige station Opoeteren-Dilsen.

Zie ook

• Lijst van spoorlijnen in België
• Lijst van spoorwegstations in België
• Lijst van voormalige spoorwegstations in België

Bronnen, noten en/of referenties Lijn 21A Lijn 21B http://users.telenet.be/pk/lijnen.htm#21A 150 jaar spoorweggeschiedenis in Hasselt, Willy Roggen, Uitgegeven door het Stedelijk Museum Stellingwerff-Waerdenhof Hasselt (1997) Dr B.C. de Pater, Drs B. Schoenmaker e.a. (2005): Grote Atlas van Nederland 1930 - 1950, Asia Maior/Atlas Maior ; KNAG ; Nederlands Instituut voor Militaire Historie. ISBN 9074861253.