Spoorlijn Bazel - Zürich

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bözberglinie
Basel - Stein-Säckingen - Laufenburg
Stein-Säckingen - Brugg - Zürich HB
Totale lengte 88.4 km
Spoorwijdte (normaalspoor) 1435 mm
Aangelegd door Bötzbergbahn (BöB)
Geopend 1895 / 1905
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen 2
Beveiliging of treinbeïnvloeding Indusi
Treindienst door SBB
Traject
STRBSicon .svgBSicon .svgBSicon .svg << traject RFF van Straatsburg
STRlfABZq+rxABZlg{{{4}}}
extSTRrgKMWSTRBSicon .svg grens bovenleidingspanning
exTUNNELeSTRvSTRaBSicon .svg <<< toekomstige tunnel naar Basel Bad bf
exSTRlfeABZlgvBHF-KBHFeBSicon .svg 0.00 Basel SNCF 277 m.
BSicon .svgvBS2rvSTR-lGRZq grens bovenleidingspanning
BSicon .svgvSBHFrvSBHFluHST 0.00 Basel SBB 277 m.
BSicon .svgvSTR-ABZg+lvABZgr-STRuSTR
BSicon .svgvÜSTvÜSTuSTR
uSTRrgmvKRZumvKRZuuSTRrf BVB-tramlijn
BSicon .svgvSTRvSTRBSicon .svg op de kaart hieronder richting Basel Bad Bf
BSicon .svgvSTRvSTRSTRrg << traject Basel Bad Bf [1]
STRrgvSTRrfvSTRlfKRZu << traject Basel Bad Bf [2]
TUNNEL1STRSTRSTR <<< Wolf-tunnel 212 m
ABZrgABZqlrKRZuABZlg
STRBSicon .svgSTRDST < rangeer station Muttenz
STRBSicon .svgSBHFSTR 4.8 << Muttenz
STRrfSTRrgABZrfSTR <<< traject richting Delémont
BSicon .svgTUNNELavSTRrgSTRrf
BSicon .svgtSTRvÜSTBSicon .svg << Adlertunnel 5320 m
BSicon .svgtSTRvSBHFBSicon .svg
8,3
80,1
Pratteln
tSTRqtSTRrfvSTRBSicon .svg < Hauensteinlinie naar Olten
BSicon .svgSTRqvSTRrfBSicon .svg < Hauensteinlinie naar Olten
BSicon .svgWBRÜCKE Ergolzbrücke 185 m
BSicon .svgSBHF 76,9 Kaiseraugst 285 m.
BSicon .svgSBHF 71,6 Rheinfelden 285 m.
BSicon .svgSBHF 68,2 Möhlin 308 m.
BSicon .svgSBHF 61,8 Mumpf 310 m.
BSicon .svgSBHF 58,8 Stein-Säckingen 311 m.
BSicon .svgABZlf traject naar Koblenz
BSicon .svgSHST 55,4 Eiken 328 m.
BSicon .svgSBHF 51,8 Frick
BSicon .svgeBHF 46,9 Hornussen 414 m.
BSicon .svgeBHF 42,4 Effingen-Zeihen 461 m.
BSicon .svgTUNNELa
BSicon .svgtSTR << Bözbergtunnel 2526 m
BSicon .svgTUNNELe
BSicon .svgeBHF 39,2 Schinznach Dorf 441 m.
BSicon .svgTUNNEL2 Villnacherntunnel 184 m
BSicon .svgHST 35,9 Villnachern deels stilgelegd
BSicon .svgWBRÜCKE Aarebrücke 223 m
BSicon .svgBS2c1BS2+r
BSicon .svgSTRlgSTR van Aarau
STRlgSTRSTR van Othmarsingen
ABZlfKRZuABZrf 32,4 goederenvervoer naar Immensee
STRlfABZdgSTRrf
BSicon .svgSBHFBSicon .svg 31,2 Brugg
WBRÜCKE Reussbrücke Turgi 73 m
BSicon evSTRg+l.svg
BSicon vSTR+l-.svg
traject van Koblenz
BSicon vBHF-exBHF.svg
BSicon lSHST.svg
27,4 Turgi,
(tot 1997 keilbahnhof)
xvSTRe
SBHF 22,5 Baden
TUNNEL1 Kreuzlibergtunnel 988 m
eABZrg van Othmarsingen
WBRÜCKE Limmatbrücke Wettingen 129 m
SBHF 20,3 Wettingen 388 m.
ABZlf traject Furttallinie naar Oerlikon
WBRÜCKE Limmatbrücke Wettingen 137 m
SBRÜCKE N1-Brücke Neuenhof 104 m
SBHF Neuenhof 388 m.
BSicon .svgABZlgBSicon .svg Heitersberglinie van Aarau
BSicon .svgABZrgBSicon .svg goederenvervoer van Oerlikon
BSicon .svgSBHFBSicon .svg 16,1 Killwangen-Spreitenbach 393 m.
STRrgABZglrSTRlg naar Rangierbahnhof Limmattal West
STRSTR2ÜWur wisselen IC en S bahn
DSTÜWu+lSTR+4 Rangierbahnhof Limmattal
STRlfABZlgSTR van Rangierbahnhof Limmattal Ost
STRlgSTRSTR BDWM naar Bremgarten en Wohlen
KSBHFeSBHFSTR 11,1 Dietikon 388 m.
BS2c2BS2rcBS2r
SHSTSTR Glanzenberg 390 m.
SBHFSTR 7,5 Schlieren 392 m.
ABZlgSTR van Affoltern am Albis en Zug
BSicon .svgSBHFSTRBSicon .svg 4,1 Zürich Altstetten 398 m.
exSTRrgeABZrfSTRBSicon .svg << Durchmesserlinie Zürich
exBRÜCKEaABZgl+lKRZulTUNNELlu Käferbergliniel naar Oerlikon
exhSTRSTR2ÜWurBSicon .svg
exhSTRÜWu+lSTR+4BSicon .svg
exhTUNNELaSTRSBHFBSicon .svg 1,9 Zürich Hardbrücke 407 m..
xtKRZABZgr+rSTRBSicon .svg NOB van Ziegelbrücke
tSTRABZrgKRZhlhABZq+r Wipkingerlinie van Zürich Oerlikon
tSTRSTRSTRexhSTR Vorbahnhof Viadukt 823 m
tSTRSTRSTRexhWSTR Limmatbrücke 175 m
tSTRSTRSTRexBRÜCKEe
tSTRSTRSTRexHST 2,8 Zürich Letten
tSTRSTRSTRexSTR
0,9
99,1
Hirschengrabenlinie
tSTRSTRTUNNELaexSTR Vorbahnhoftunnel
tSTRSTRtSTRexTUNNELa Lettentunnel 2093 m
tWSTRWBRÜCKEtWSTRextSTR Sihlbrücke 67 m
tSBHFKS+BHFetSTRextSTR 0,3 Zürich HB 408 m..
tSTRBSicon .svgtSBHFextSTR 99,9 Zürich Tunnelstation Museumstrasse 394 m..
tSTRBSicon .svgtSTRextSTR S-Bahn Zürich
tSTRlftSTRqtKRZtxtKRZt Durchmesserlinie Zürich, Weinbergtunnel
BSicon .svgBSicon .svgtSTRextSTR << Hirschengrabentunnel 2148 m
uLUECKEBSicon .svgtABZrgextSTRrf
101,6
5,7
Hirschengrabenlinie
uSTRlfuSTRlgTUNNELeBSicon .svg
uHSTSBHF 5,7 Zürich Stadelhofen 410 m..
uSTRTUNNELa Überdeckung Kreuzbühlstrasse
uLSTRtABZlf 5,8 Zürichberglinie naar Stettbach
uSTRlfmtKRZ Forchbahn naar Esslingen FB
BSicon .svgTUNNELe Riesbachtunnel 1493 m
BSicon .svgSTR Rechter Zürichseelinie naar Rapperswil

De Spoorlijn Bazel - Zürich ook wel Bözberglinie genoemd is een Zwitserse spoorlijn tussen de stad Bazel, (Duits: Basel, Frans: Bâle) over Pratteln - Rheinfelden - Stein-Säckingen - Frick - Bözbergtunnel - Brugg en de stad Zürich.

Geschiedenis[bewerken]

In 1836 mislukte door ontbreken van financiële middelen de bouw van een spoorlijn van Zürich naar Bazel over Laufenburg. Het traject deel tussen Zürich en Baden werd op 9 augustus 1847 door de legendarische Spanisch-Brötli-Bahn geopend. Het project werd voortgezet over Brugg door de Bözberg naar Bazel met steun van het kanton Aargau.

Dit traject diende als alternatief voor de in 1858 geopende Hauensteinlinie van de Schweizerische Centralbahn . Tussen Bazel en Pratteln maakten de treinen gebruik van het traject van de Centralbahn en tussen Brugg en Zürich maakten de treinen gebruik van het traject van de Schweizerischen Nordostbahn. Het traject werd enkelsporig met een helling van max. 14‰ aangelegd.

De Bötzbergbahn (BöB) werd opgericht door de Schweizerische Nordostbahn en de Schweizerische Centralbahn.

In 1895 werd het aantal sporen tussen Pratteln en Stein-Säckingen verdubbeld. Pas na de overname van de Bözbergbahn door de SBB op 1 januari 1902 volgde verdere spoorverdubbeling namelijk op 1 november 1904 tussen Stein-Säckingen en Frick. In april 1905 werd het aantal sporen tussen Schinznach-Dorf en Brugg verdubbeld en in september 1905 volgde het deel van Schinznach-Dorf door de tunnel naar Effingen en naar Frick.

Tussen Bazel en Pratteln maakt de Bözberglinien gebruik van het snelspoor dat ook door de Hauensteinlinie bereden wordt. In 2003 werd dit druk bereden traject deels ontlast door de opening van de Adlertunnel tussen Muttenz en Liestal.

Gesloten stations[bewerken]

In 1993 werd het regionaal verkeer tussen Brugg en Frick opgeheven en vervangen door een postbus.

Treindiensten[bewerken]

Over de spoorlijn rijden alleen InterRegio-treinen en S-Bahn-treinen. De langeafstandstreinen rijden via de Hauensteinlinie.

S-Bahn Basel[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Regio S-Bahn Basel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De treindiensten van de Regio S-Bahn Basel worden uitgevoerd door de SBB.

S-Bahn Zürich[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie S-Bahn van Zürich voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De treindiensten van de S-Bahn Zürich worden uitgevoerd door de SBB, THURBO.

Aansluitingen[bewerken]

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting van de volgende spoorlijnen:

Zürich HB[bewerken]

Zürich Hauptbahnhof (vaak afgekort als Zürich HB) is het grootste treinstation in Zürich.


SBB-Bahnhof (spoor 3-18, 21-24, 51-54)


SZU-Bahnhof (spoor 1-2)

  • Sihltalbahn (SZU), spoorlijn tussen Zürich HB en Sihlbrugg
  • Uetlibergbahn (SZU), spoorlijn tussen Zürich HB en Uetliberg

[bewerken]

Goederenvervoer[bewerken]

Dagelijks rijden veel goederentreinen over de Bötzbergbahn die vervolgens over de Gotthardspoorlijn richting Italië lopen. Voor deze goederentreinen worden tegenwoordig vaak elektrische locomotieven in dubbeltractie gebruikt. Zo'n dubbeltractie bestaat uit een vierassige elektrische locomotief type SBB Re 4/4 II en een zesassige elektrische locomotief type SBB Re 6/6. Deze combinaties worden ook wel als SBB Re 10/10 aangeduid.

Vroeger werden dergelijke zware goederentreinen bereden met een tussenlocomotief. Deze locomotief werd op 2400 ton gerekend vanaf de laatste wagon geplaatst. Aan de voorkant van de trein werden dan twee locomotieven geplaatst. Omdat deze tractievorm veel van het personeel vroeg werd dit concept vervangen door de SBB Re 10/10 combinatie.

Elektrische tractie[bewerken]

Het traject deel van Pratteln tot Brugg van werd op 18 oktober 1926 geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

Literatuur[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. alleen goederenvervoer
  2. alleen personenvervoer