Spoorlijn Brig - Disentis

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brig-Visp-Zermatt (BVZ)
Brig - Zermatt
Spoorlijn Brig - Disentis op de kaart
Totale lengte 96,9 km
Spoorwijdte (meterspoor) 1000 mm
Aangelegd door Furka-Oberalp-Bahn (FO)
Geopend 1911 / 1925
Huidige status in gebruik
Type tandstaaf Abt
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen 1
Treindienst door Matterhorn Gotthard Bahn (MGB)
Traject
BSicon .svgBSicon .svgSTRrg traject BVZ van Visp–Zermatt
STRrgBHFqABZr+xr 0.0 < Brig (FO)/(MGB)
KRZuBHFqxKRZu SBB Simplonlinie en BLS Lötschberglinie
STRBSicon .svgexSTR <<< nieuw traject v.a. 9.12.2007 (MGB)
WBRÜCKEBSicon .svgexWBRÜCKE brug over de Rotten
STRBSicon .svgexHST 1.0 < traject via Naters t/m 8.12.2007 (FO)/(MGB)
STRlfABZ+rxlexSTRrf
HST 3.9 Bitsch
BHF 7.2 Mörel
HST 10.2 Betten FO
HST 11.8 Grengiols
BS2+lBS2c4
TUNNELaBSicon .svg
tABZrgtSTRlg Grengiols I keertunnel 592 m
tABZlftSTRrf
TUNNELeBSicon .svg
TUNNEL2BSicon .svg Grengiols II tunnel 22 m
BS2lBS2c3
HST 14.8 Lax
HST 16.6 Fiesch Sport- & Feriencenter
BHF 17.3 Fiesch
HST 20.4 Fürgangen-Bellwald
HST 24.4 Niederwald
HST 26.1 Blitzingen
HST 27.9 Biel (Goms)
HST 29.4 Gluringen
BHF 30.6 Reckingen VS
BHF 33.3 Münster VS
HST 34.7 Geschinen
DST 36.3 Rosseye
HST 37.3 Ulrichen
HST 39.0 Obergesteln
BS2+lBS2c4
STRENDEa Auto verlading Furka-Basistunnel
BHFSTR 41.3 Oberwald
BS2lBS2r
ABZrf aansluiting van de Furka-Bergstrecke
TUNNELa
tDST 47.2 Geren
tSTR Furka-Basistunnel 15'442 m
tDST 53.0 Rotondo
TUNNELe
ABZrg < aansluiting van de Furka-Bergstrecke
BS2+lBS2+r
STRBHF 59.4 Realp
ENDEeSTR Auto verlading Furka-Basistunnel
BS2c2BS2r
HST 65.4 Hospental
KRZt Gotthardtunnel
vBS2r
vSTR-DSTa werkplaats Andermatt
vBHF-STR 67.9 Andermatt
vÜSTl
vSTRlf < Schöllenenbahn naar Göschenen
HST 72.4 Nätschen
HST 77.7 Oberalppas
HST 81.5 Tschamut-Selva
HST 85.0 Dieni
HST 86.4 Rueras
eKRZt Gotthard-basistunnel
BHF 87.8 Sedrun
HST 89.2 Bugnei
ABZlg 89.9 aftakking van de ATG naar Las Rueras
DST 89.9 Tscheppa
HST 92.2 Mompé Tujetsch
HST 93.7 Segnas
HST 95.7 Acla de Fortauna
BHF 96.9 Disentis/Mustér
STR voortzetting RhB naar Reichenau-Tamins

De spoorlijn Brig - Disentis/Mustér is een Zwitserse spoorlijn van de voormalige spoorweg onderneming Furka-Oberalp-Bahn (afgekort: FO). Op 27 mei 1910 werd na langdurige onderhandelingen de Brig-Furka-Disentis-Bahn (BFD) opgericht. Na het faillissement van de BFD in 1923 werden de bouwwerkzaamheden in 1924 onder de onderneming een doorgestart als Furka-Oberalp-Bahn (FO).

Geschiedenis[bewerken]

De bouw van de tandradbaan over de Furkapas werd in 1911 door de Brig–Furka–Disentis-Bahn (BFD) begonnen. Bij tandradtrajecten loopt de helling op tot 110‰. In 1915 werd het traject van Station Brig te Brig naar Gletsch geopend, maar wegens financiële problemen door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog en technische problemen werd de bouw aan de rest van het traject stilgelegd. Het traject kon na het gereedkomen van de Furka-Scheiteltunnels in 1925 alsnog worden geopend. Toen ontstond ook de aansluiting op de Rhätische Bahn in Disentis.

In Brig bestaat sinds 1930 een aansluiting met de Brig-Visp-Zermatt-Bahn (BVZ). Hierdoor werd het mogelijk de Glacier Express tussen Zermatt en St. Moritz te laten rijden.

In december 2007 is een nieuw traject tussen Bitsch en Brig in gebruik genomen. Deze spoorlijn loopt onder de toegangspoort van de Simplontunnel door. Het station in Naters, dat dicht op Brig ligt, is daarmee komen te vervallen.

Tandradsysteem[bewerken]

De FO maakt gebruik van het tandradsysteem Abt. Abt is een systeem voor tandradspoorwegen, ontwikkeld door de Zwitserse ingenieur Roman Abt (1850-1933).

Elektrische tractie[bewerken]

In 1941 werd het hele net van de FO geëlektrificeerd op gangbare spanning van 11.000 V 16 2/3 Hz wisselstroom om probleemloos aan te sluiten op het net van de SchB, BVZ en de RhB.

Furkapas[bewerken]

Wegens groot lawinegevaar is het traject over de Furkapas tussen Realp en Oberwald, dat ook langs de Rhônegletsjer liep niet veilig in de winter. De daardoor ontstane onderbreking van de spoorlijn deelde het net van oktober tot mei in twee delen. In het voorjaar moest met hoge kosten en veel arbeidstijd de verbinding weer tot stand gebracht worden door het ruimen van sneeuw, herstel van schade en het weer opbouwen van een demontabele brug.

Met de bouw van de Furka-Basistunnel kon ook in de winter de verbinding tussen Uri en Wallis in gebruik blijven. In de winter van 1981 werd het Bergtraject stilgelegd en in 1982 werd de 15,381 km lange Basistunnel geopend. De oorspronkelijk geplande afbraak van het Bergtraject kon worden voorkomen. In 1983 werd de Verein Furka-Bergstrecke en in 1985 de Dampfbahn Furka-Bergstrecke AG (DFB) opgericht. Sinds 1992 rijden er 's zomers weer stoomtreinen op het gedeelte Realp – Gletsch.

Schöllenenbahn[bewerken]

De Schöllenenbahn (SchB) opende reeds in 1917 het tandradtraject van Göschenen door de Schöllenenschlucht naar Andermatt. In Göschenen bestaat een overstapmogelijkheid op de Gotthardspoorlijn van de SBB. De helling bedraagt maximaal 179‰. Oorspronkelijk was de SchB geëlektrificeerd met een spanning van 1200 V gelijkstroom. In 1941 werd deze verbouwd tot de bij de FO gangbare spanning van 11.000 V 16 2/3 Hz wisselstroom om probleemloos aan te sluiten op het net van de FO. De diensten van beide ondernemingen waren vanaf dat moment aan elkaar gekoppeld. In 1961 werd de SchB door de Furka-Oberalp-Bahn overgenomen.

Fusie met BVZ[bewerken]

Sinds 1 januari 2003 is de Furka-Oberalp-Bahn (FO) met de Brig-Visp-Zermatt-Bahn (BVZ) gefuseerd en ging verder onder de naam Matterhorn Gotthard Bahn (MGB).

Ongeval[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Treinongeval bij Fiesch voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Rond het middaguur van vrijdag 23 juli 2010 reed een trein 908 van de Matterhorn Gotthard Bahn richting de Zwitserse plaats Sankt Moritz op enkelspoor tussen Lax en Fiesch langs een ravijn. Na het ravijn gepasseerd te hebben, kantelden de twee achterste wagons, waarvan er één op een helling terecht kwam.

Literatuur[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties