Spoorlijn Den Haag CS - Zoetermeer

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zoetermeer Stadslijn
Totale lengte 17 km
Aangelegd door NS
Geopend
22 mei 1977: L-V Aansluiting - Z. Meerzicht
22 mei 1977: Z. Palenstein - Z. Centrum West
28 mei 1978: Z. Seghwaert - Z. Palenstein
29 september 1979: Z. Meerzicht - Z. Seghwaert
29 oktober 2006: Z. Segwaert - Z. Oosterheem
Gesloten 3 juni 2006 (trein)
Heropend 29 oktober 2006 (RandstadRail)
Huidige status actief
Type spoorweg lokaalspoorweg
Geëlektrificeerd 1977-1979
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 80 km/h (100 km/h) km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding ZUB
Omgrenzingsprofiel OPS-Zoetermeerlijn (trein)
Treindienst door HTM
Leidschendam-Voorburg Aansluiting -
Zoetermeer Stadslijn
KSBHFa Den Haag Centraal (NS)
SBHF Den Haag Laan van NOI (NS)
KRZu Spoorlijn Amsterdam - Rotterdam
SBHF Voorburg 't Loo
SBHF Leidschendam-Voorburg
WBRÜCKE Spoorbrug over de Vliet
AKRZo A4
SBHF Forepark
SBHF Leidschenveen
BSicon .svgvSTRaBSicon .svg
STRqvKRZu-ABZgrBSicon .svg L'dam-Voorburg Aansluiting
Hofpleinlijn naar Rotterdam
BSicon .svgvSTReBSicon .svg
STRrgTSBHFoSTRlg 5 Voorweg
STRSTRSBHF 11 Buytenwegh
SBHFSTRSTR 10 Meerzicht
STRSTRSBHF 13 De Leyens
vSTRlgSTRSTR
vBHF-SBHFSTRSTR 9 Driemanspolder
overstap Zoetermeer
vSTRrfSTRSTR
SBHFSTRSTR 8 Delftsewallen
SBHFSTRSTR 7 Dorp
STRSBHFSTR 6 Centrum West
STRlfABZrfSBHF 14 Leidsewallen
BSicon .svgSBHFSTR 17 Stadhuis
BSicon .svgSBHFSTR 16 Palenstein
BSicon .svgSBHFSTR 15 Seghwaert
BSicon .svgABZlfSTRrf
SBHF 2 Willem Dreeslaan
SBHF 2 Oosterheem
SBHF 3 Javalaan
xENDEe
exBHF Van Tuyllpark
xKRZo Den Haag Centraal - Gouda
exKBHFe Bleizo (NS)
Citypendel op de Zoetermeer Stadslijn
Station Delftsewallen in Zoetermeer in 2003

De Zoetermeer Stadslijn was tot juni 2006 een stadsgewestelijke treinverbinding, geëxploiteerd door de Nederlandse Spoorwegen. De Zoetermeer Stadslijn was uniek in Nederland en was enigszins vergelijkbaar met het S-Bahn (Stadtschnellbahn)-concept in Duitsland (hoewel dit concept verschilt van stad tot stad) en de Réseau Express Régional (RER), ofwel Regionaal Snelnet, in Parijs.

De Stadslijn was niet de eerste spoorlijn in Zoetermeer. Al sinds 1873 heeft Zoetermeer een station aan de spoorlijn Gouda - Den Haag. Dit station heette Zoetermeer - Zegwaard, later Zoetermeer en tegenwoordig Zoetermeer Oost. Het huidige station Zoetermeer ligt iets meer naar het westen aan dezelfde lijn.

De lijn werd tussen juni en oktober 2006 verbouwd tot sneltramlijn in het kader van RandstadRail. Ingebruikname daarvan ging niet zonder slag of stoot, maar volgde uiteindelijk in oktober 2007.

NS-spoorlijn[bewerken]

Geschiedenis[bewerken]

9 juni 1972 heeft Dr. Willem Drees jr., de Minister van Verkeer en Waterstaat, voor het eerst sinds 1933 het eerste stuk rails gelegd voor een nieuwe spoorlijn.[1] Op 20 mei 1977 werd het eerste gedeelte van deze Zoetermeer Stadslijn door Prins Bernhard geopend. De officiële openingstrein werd gereden met de Sprinters 2005 + 2006 + 2007[2]. De daadwerkelijke dienst begon op 22 mei met Den Haag Centraal - Zoetermeer Meerzicht en Den Haag Centraal - Zoetermeer Palenstein. Op 28 mei 1978 werd de spoorlijn vanaf Zoetermeer Palenstein verlengd naar Zoetermeer Seghwaert en op 29 september 1979 werd de ringlijn voltooid door de opening van Zoetermeer Seghwaert - Zoetermeer Meerzicht. Op 3 juni 2006 werd uiteindelijk de treindienst op de Zoetermeerlijn opgeheven.

Stations[bewerken]

Dienstregeling tot 3 juni 2006[bewerken]

De treinen van de Zoetermeer Stadslijn werden de eerste jaren gesplitst op station Centrum West, waarna één deel linksom ging en één deel rechtsom. Na terugkomst op Centrum West reden de twee delen weer gecombineerd naar Den Haag. Door de grote storingsgevoeligheid is men hier al snel van afgestapt; Meerdere malen zijn er sprinters op het zijspoor gezet (richting Dorp) om de koppeling los te laten lassen; en werden de aparte "linksom" en "rechtsom" treinen ingesteld. Deze spoordienst begon in Den Haag Centraal, volgde de Hofpleinlijn en takte na de huidige RandstadRail-halte Leidschenveen af richting Zoetermeer. Vanaf station Centrum West, het belangrijkste (overstap)knooppunt van Zoetermeer, gingen treinen beurtelings linksom (buitenste spoor) of rechtsom (binnenste spoor) door Zoetermeer, om weer terug te keren bij Centrum West, waarna de treinen weer terugreden naar Den Haag Centraal. De eerste paar jaar is er door een tekort aan sprinters een aantal keer ook met Mat '64 gereden, welke speciaal was gemodificeerd om door de tunnel heen te komen bij Leidschenveen. Deze tunnel is dusdanig laag dat de pantograaf ver ingeduwd wordt, en origineel Mat '64 was hier niet voor geschikt.

Er reden alleen stoptreinen, alle treinen stopten op alle stations van de Stadslijn. Vanaf het begin reden alleen tweedelige Sprinters op deze lijn. Dit type trein heeft een hoge optrek- en afremcapaciteit, en is dus bijzonder geschikt voor de kleine halteafstanden op de Stadslijn (gemiddeld 1,5 km). De Zoetermeerders spraken ook meestal van "de Sprinter", bijvoorbeeld "Ik ben met de Sprinter gekomen".

"De Sprinter" heeft altijd zonder conducteur gereden, behalve in de spits. De machinist hield (net zoals een trambestuurder dat doet), via een achteruitkijkspiegel zelf het in- en uitstappen van de reizigers in de gaten en gaf zelf het vertreksein d.m.v. een elektronisch fluitsignaal via de omroepinstallatie. In de spits is er een tijd lang met 3 dubbelgelede sprinters gereden, en daar zat een conducteur op om door de bocht heen te kijken. Meerdere stations in Zoetermeer zijn in een bocht gebouwd, en de machinist kan niet met de spiegel door de bocht heenkijken. Mede door het ontbreken van regelmatige controle op de trein, kreeg de lijn al snel een slechte naam door zwartrijden, overlast en vandalisme. Gemiddeld werden er op de Zoetermeer Stadslijn 1872 processen-verbaal per maand uitgeschreven. De NS zette wel van tijd tot tijd controleurs in op de lijn (dit waren geen conducteurs) die vaak niet de sympathie van de reizigers hadden. In de jaren 90 plaatste men beveiligingscamera's op sommige stations.

De eerste serie Sprinters had geen toilet en geen doorloop tussen de bakken. Wel hadden deze treinstellen zoals alle treinen, eerste en tweede klas zitplaatsen. Maar omdat op deze lijn officieel alleen 2e klas bestond, kon men met een 2e klas kaartje legaal in de 1e klas coupé zitten. Later werden de treinen van de Zoetermeerlijn omgebouwd tot Citypendel. Deze treinstellen hebben een interieur met alleen 2e klas, veel klapstoelen en geen binnendeuren, zodat de capaciteit groter is dan die van een normale stoptrein.

In 2006 was de frequentie overdag 2 treinen per uur per richting voor linksom en rechtsom. Tussen Den Haag Centraal en Centrum West reden dus 4 treinen per uur per richting. In de spits (buiten de vakanties) was de frequentie voor het gedeelte Den Haag Centraal - Centrum West 8 treinen per uur per richting, 's ochtends 6 treinen per uur rechtsom en 's avonds 6 treinen per uur linksom. De tegengestelde richting had gewoon 2 treinen per uur per richting in de spits.

RandstadRail[bewerken]

De lijn is uitgebreid met een zijtak naar de nieuwe wijk Oosterheem en omgebouwd tot sneltramlijn in het kader van RandstadRail. De trams rijden naar het centrum van Den Haag (tramtunnel) en de zuidwestelijke stadsdelen. Hiermee is de aansluiting op het hoofdspoorwegnet komen vervallen. Voor de wet is de Zoetermeer Stadslijn nu een lokaalspoorweg.

Ombouw[bewerken]

In de nacht van 2 op 3 juni 2006 werd de NS-treindienst op de Zoetermeer Stadslijn definitief beëindigd. Na een verbouwingsperiode van drie maanden met vervangend busvervoer, zou de lijn volgens de oorspronkelijke planning op 3 september heropend worden. De openstelling werd echter voor onbepaalde tijd uitgesteld.

De Zoetermeer Stadslijn wordt sinds 29 oktober 2006 als tramlijn geëxploiteerd onder de naam RandstadRail door de HTM, die op deze lijn de Regio Citadis inzet. Aanvankelijk reed alleen lijn 4 tussen Den Haag Centrum en Zoetermeer Oosterheem . Deze lijn bedient alleen het gedeelte van de krakeling tussen Voorweg Laag en Seghwaert en rijdt daarna verder naar halte Javalaan in de nieuwbouwwijk Oosterheem. Vanwege diverse ontsporingen die hebben plaatsgevonden bij de haltes Ternoot en Leidschenveen, werd op 29 november 2006 het tramverkeer tussen Den Haag en Zoetermeer stilgelegd. Om de reizigers tijdelijk tegemoet te komen, werden er bussen ingezet die vanaf Den Haag CS naar halte Centrum West en tussenliggende haltes reden.

Op 8 oktober 2007 ging lijn 4 weer rijden naar Zoetermeer, vanaf 27 oktober 2007 ging ook lijn 3 rijden, die de stations op de rest van de krakeling bedient. Hiermee wordt, ruim een jaar later dan oorspronkelijk gepland, weer de hele Zoetermeerlijn bereden.

Nadat de Zoetermeer Stadslijn deel is geworden van de RandstadRail zijn de reizigersaantallen aanzienlijk toegenomen. In maart 2008 maakten dagelijks 27000 reizigers gebruik van deze lijn. Vroeger vervoerde de lijn dagelijks ca. 17000 reizigers. De groei kan mede door de verlenging tot aan Oosterheem verklaard worden.[3]

Nuvola single chevron right.svg Zie verder: RandstadRail: Den Haag - Zoetermeer

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Zoetermeer op de grens van twee eeuwen, Arno Marchand 1998
  2. NVBS: Op de Rails. Bonthuis, Jan: De opening van de Zoetermeerlijn. 7-1977.
  3. Op de rails (tijdschrift van de Nederlandse vereniging van belangstellenden in het spoor- en tramwezen), 2008-7, blz 303. ISSN 0030-3321