Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn
Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn op de kaart
Totale lengte 17,6 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door Staat der Nederlanden
Geopend 7 oktober 1934
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd 1956
Aantal sporen 1
Baanvaksnelheid 100 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding ATB EG en ATB NG
Treindienst door NS
Traject
BSicon .svgvSTR lijn van Utrecht Centraal
BSicon .svg
+
BSicon uexvSTR-ABZg+l.svg
uexvSTR-ABZg+l + vSTR
tramlijn van Schoonhoven opgebroken
ddX+ldWgrdSTR
ddBHFrvBHFl 0,0 Gouda
dvÜSTldSTR
ddSTRvÜST
ddWBRÜCKEvWBRÜCKE Gouwespoorbruggen
Gouwe
dvÜSTrdSTR
v-STRvÜSTBr
dvSTRdSTRlf lijn naar Rotterdam Centraal
vAKRZu A20E25
dvSTRlfd lijn naar Den Haag Centraal
AKRZu A12E30
eBHF - Waddinxveen Zuid gepland
BHF 8,1 Waddinxveen
BHF 9,3 Waddinxveen Noord
eBHF - Boskoop Snijdelwijk gepland
BHF 11,7 Boskoop
AKRZo N11
vSTRlg lijn van Woerden
lijn van Uithoorn opgebroken
vÜST
vBHF 17,6 Alphen aan den Rijn
vSTRe lijn naar Leiden Centraal

De Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn is door de Staat der Nederlanden aangelegd. De aanleg van het 17 kilometer lange tracé was al in 1926 begonnen, maar pas op 7 oktober 1934 werd de spoorlijn die Gouda met Alphen aan den Rijn verbindt geopend.

Het is een hoofdspoorweg die niet tot het hoofdrailnet behoort. Er is een concessie verleend aan NS Reizigers.

Geschiedenis[bewerken]

Beelden van de aanleg van de spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn uit 1930

Voor de opkomst van de autobus en vrachtwagen werden er nog volop plannen gemaakt voor nieuwe spoorlijnen die het spoorwegnet konden aanvullen. De spoorlijnen werden zowel door de Staat als door particuliere spoorwegmaatschappijen aangelegd. Door de tijdelijk materieelschaarste tijdens Eerste Wereldoorlog was de aanleg van een aantal lijnen enkele jaren vertraagd. Na de oorlog werd weer begonnen met de aanleg van verschillende spoorlijnen. De spoorlijn tussen Gouda en Alphen was in die periode nog in ontwikkeling. De lijn was vooral nodig voor het vervoer van hout vanuit Boskoop. De overheid zou zorgen voor de aanleg en de Nederlandse Spoorwegen zorgden voor de exploitatie van de lijn. In 1926 werd begonnen met de aanleg van het tracé. Door de slechte bodemgesteldheid, onvoorziene kosten en de teruglopende vraag naar spoorwegvervoer werd de aanleg van de spoorlijn een aantal keer stilgelegd. In 1932 werd besloten de lijn alsnog af te bouwen. Voor de exploitatie werden speciale motorrijtuigen aangeschaft. In 1934 kon de enkelsporige spoorlijn geopend worden. Datzelfde jaar werd begonnen met het beëindigen van de treindienst op verschillende vergelijkbare lokaallijnen.

Hoewel een groot aantal soortgelijke spoorlijnen in de loop van de jaren '30 wordt gesloten, bleef de spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn ook na de Tweede Wereldoorlog in gebruik. In 1956 werd de lijn zelfs geëlektrificeerd. Tot 1997 reden de treinen bij Gouda tot over de Gouwe op hetzelfde tracé als de treinen naar Den Haag en Rotterdam. Vanwege het toenemende treinverkeer werden de treinen naar Alphen aan den Rijn in 1997 afgescheiden van het overige treinverkeer. Dit kwam doordat er een nieuwe viersporige brug over de Gouwe gereed kwam. De oude driesporige brug werd voor gebruik door de trein naar Alphen vervangen door een nieuw eensporig exemplaar op bijna de zelfde plek.

Vanaf de jaren 1990 tot 2012 bestonden er vergevorderde plannen om een lightrailverbinding van Gouda via Alphen aan den Rijn en Leiden naar de kust (Katwijk - Noordwijk) aan te leggen, de zogeheten RijnGouweLijn. Deze lijn zou dan met zogeheten Tramtrein-voertuigen, een tussenvorm tussen tram en trein, bereden worden. Van maart 2003 tot december 2009 is op het traject een proef uitgevoerd met Lightrail-materieel. De NS-dienstregeling op het traject werd hierbij grotendeels uitgevoerd met A32-trams van Bombardier. De proef is in december 2009 beëindigd; vanaf dat moment reden er weer NS-sprinters. In 2012 werden de plannen definitief geschrapt, [1] nadat ze in 2011 al waren versoberd tot een treindienst tussen Gouda en Leiden. In het kader van de RijnGouwelijn zou het spoor op de lijn lokaal verdubbeld worden. Ook zou de lijn twee nieuwe stations krijgen in het kader van de RijnGouwelijn, Waddinxveen Coenecoop en Boskoop Snijdelwijk, maar deze stations worden alsnog gebouwd (Zie toekomst).

Stations en gebouwen[bewerken]

Langs de spoorlijn kwamen twee stations. In Boskoop en Waddinxveen verrezen strakke stationsgebouwen. Beide stations kregen een eilandperron met kruisingsmogelijkheid en een klein emplacement. In 1973 werd het nieuwe station Waddinxveen Noord geopend. Het station werd slechts voorzien van een abri.

In het kader van de exploitatie met trams werden de perrons van de stations van de spoorlijn in 2002 verlengd met een laag perron. Twee jaar later werd het stationsgebouw van Waddinxveen gesloopt.

Dienstregeling[bewerken]

De treindienst op de spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn werd in eerste instantie uitgevoerd met motorrijtuigen. In de beginjaren reden er tussen beide plaatsen 10-15 treinen per dag. Na enkele jaren werd de frequentie verhoogd tot een uurdienst en reed een aantal treinen door naar Leiden. Met de elektrificatie van de spoorlijn Woerden - Leiden in 1950 kwam er een einde aan de doorgaande treinen. De treinen op de lijn bleven voornamelijk een uurdienst rijden, in de spits aangevuld met enkele spitsstoptreinen.

Vanaf 1970 gingen de treinen in een halfuursdienst rijden en vanaf 1985 reden er in de spits weer enkele doorgaande treinen tussen Gouda en Leiden. Na enkele jaren werd het aantal doorgaande spitstreinen verhoogd. De spitstreinen reden voortaan apart van de reguliere stoptreinen waardoor er tussen Gouda en Alphen aan den Rijn vier treinen per uur reden. Tussen 2002 en 2009 werden de reguliere stoptreinen voornamelijk gereden met de Flexity Swift A32-trams van de HTM, daarna werden er op de verbinding weer reguliere NS-treinen ingezet.

Vanaf december 2009 rijden de treinen in een halfuursdienst tussen Gouda en Alphen aan den Rijn. In de spits rijden ze door naar Leiden waardoor tussen Alphen en Leiden een kwartiersdienst ontstaat. De rest van de dag sluit de trein te Alphen aan op de trein van Utrecht naar Leiden, de wachttijd bedraagt een minuut.

Toekomst[bewerken]

Eind 2016 gaat een nieuwe concessie op de spoorlijn in, waarbij de exploitatie overgaat naar een combinatie van NS en haar dochteronderneming Abellio. [2] In het kader van het HOV-net Zuid-Holland Noord zal daarbij de treindienst op de spoorlijn flink verbeterd worden: er zullen twee nieuwe stations gebouwd worden (Waddinxveen Zuid en Boskoop Snijdelwijk), en de frequentie van de treindienst gaat omhoog, op doordeweekse dagen rijdt er tot 19:00 ieder kwartier een trein. Voor de exploitatie van de lijn worden 6 nieuwe treinen besteld van het type Stadler FLIRT 3, met onder meer een gelijkvloerse instap en een rolstoeltoegankelijk toilet. Bij de start van de nieuwe concessie wordt de R-net huisstijl ingevoerd op de lijn.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Rijn Gouwe Lijn definitief van de baan
  2. Treinconcessie Alphen-Gouda naar NS, Provincie Zuid-Holland, gepubliceerd op 4 april 2014.