Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn

Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn
Totale lengte	17,6 km
Spoorwijdte	normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door	Staat der Nederlanden
Geopend	7 oktober 1934
Huidige status	in gebruik
Geëlektrificeerd	1956
Aantal sporen	1
Baanvaksnelheid (in km/h)	100
Beveiliging of treinbeïnvloeding	ATB EG en ATB NG
Treindienst door	NS
lijn van Utrecht Centraal tramlijn van Schoonhoven opgebroken 0,0 Gouda Gouwespoorbruggen Gouwe lijn naar Rotterdam Centraal A20E25 lijn naar Den Haag Centraal A12E30 8,1 Waddinxveen 9,3 Waddinxveen Noord 11,7 Boskoop N11 lijn van Woerden lijn van Uithoorn opgebroken 17,6 Alphen aan den Rijn lijn naar Leiden Centraal

De Spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn is door de Staat der Nederlanden aangelegd. De aanleg van het 17 kilometer lange tracé was al in 1926 begonnen, maar pas op 7 oktober 1934 werd de spoorlijn die Gouda met Alphen aan den Rijn verbindt geopend.

Het is een hoofdspoorweg die niet tot het hoofdrailnet behoort. Er is een concessie verleend aan NSR.

De lijn zou vanaf eind 2015 onderdeel van de RijnGouwelijn worden, waarvoor ook nieuwe stations geopend zouden worden in Gouda Goudse Poort, Gouweknoop, Waddinxveen Coenecoop en Boskoop Snijdelwijk.

Geschiedenis

Voor de opkomst van de autobus en vrachtwagen werden er nog volop plannen gemaakt voor nieuwe spoorlijnen die het spoorwegnet konden aanvullen. De spoorlijnen werden zowel door de Staat als door particuliere spoorwegmaatschappijen aangelegd. Door de tijdelijk materieelschaarste tijdens Eerste Wereldoorlog was de aanleg van een aantal lijnen enkele jaren vertraagd. Na de oorlog werd weer begonnen met de aanleg van verschillende spoorlijnen. De spoorlijn tussen Gouda en Alphen was in die periode nog in ontwikkeling. De lijn was vooral nodig voor het vervoer van hout vanuit Boskoop. De overheid zou zorgen voor de aanleg en de Nederlandse Spoorwegen zorgden voor de exploitatie van de lijn. In 1926 werd begonnen met de aanleg van het tracé. Door de slechte bodemgesteldheid, onvoorziene kosten en de teruglopende vraag naar spoorwegvervoer werd de aanleg van de spoorlijn een aantal keer stilgelegd. In 1932 werd besloten de lijn alsnog af te bouwen. Voor de exploitatie werden speciale motorrijtuigen aangeschaft. In 1934 kan de enkelsporige spoorlijn geopend worden. Datzelfde jaar werd begonnen met het beëindigen van de treindienst op verschillende vergelijkbare lokaallijnen.

Hoewel een groot aantal soortgelijke spoorlijnen in de loop van de jaren '30 wordt gesloten, bleef de spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn ook na de Tweede Wereldoorlog in gebruik. In 1956 wordt de lijn zelfs geëlektrificeerd. Tot 1997 rijden de treinen bij Gouda tot over de Gouwe op hetzelfde tracé als de treinen naar Den Haag en Rotterdam. Vanwege het toenemende treinverkeer werden de treinen naar Alphen aan den Rijn in 1997 afgescheiden van het overige treinverkeer. Dit kwam omdat er een nieuwe viersporige brug over de Gouwe gereed kwam. De oude driesporige brug werd voor gebruik door de trein naar Alphen vervangen door een nieuw eensporig exemplaar op bijna de zelfde plek.

Van maart 2003 tot december 2009 is op het traject een proef uitgevoerd met Lightrail-materieel. De NS-dienstregeling op het traject werd hierbij grotendeels uitgevoerd met A32-trams van Bombardier. De proef was de voorbode van de RijnGouwelijn, het Zuid-Hollandse lightrailproject dat Gouda via Leiden met Katwijk en Noordwijk moet gaan verbinden. De proef is in december 2009 beëindigd; vanaf dat moment reden er weer NS-sprinters.

Stations en gebouwen

Langs de spoorlijn komen twee stations. In Boskoop en Waddinxveen verrijzen strakke stationsgebouwen. Bij beide stations krijgen een eilandperron met kruisingsmogelijkheid en een klein emplacement. In 1973 wordt het nieuwe station Waddinxveen Noord geopend. Het station wordt slechts voorzien van een abri.

In het kader van de exploitatie met trams worden de perrons van de stations van de spoorlijn in 2002 verlegd met een laag perron. Twee jaar later werd het stationsgebouw van Waddinxveen gesloopt.

Dienstregeling

De treindienst op de spoorlijn Gouda - Alphen aan den Rijn wordt in eerste instantie uitgevoerd met motorrijtuigen. In de beginjaren rijden er tussen beide plaatsen 10-15 treinen per dag. Na enkele jaren wordt de frequentie verhoogd tot een uurdienst en rijdt een aantal treinen door naar Leiden. Met de elektrificatie van de spoorlijn Woerden - Leiden in 1950 komt er een einde aan de doorgaande treinen. De treinen op de lijn blijven voornamelijk een uurdienst rijden, in de spits aangevuld met enkele spitsstoptreinen.

Vanaf 1970 gaan de treinen in een halfuursdienst rijden en vanaf 1985 rijden in de spits weer enkele doorgaande treinen tussen Gouda en Leiden. Na enkele jaren wordt het aantal doorgaande spitstreinen verhoogd. De spitstreinen rijden voortaan apart van de reguliere stoptreinen waardoor er tussen Gouda en Alphen aan den Rijn vier treinen per uur rijden. Tussen 2002 en 2009 worden de reguliere stoptreinen voornamelijk gereden met de Flexity Swift A32-trams van de HTM, daarna worden op de verbinding weer reguliere NS-treinen ingezet. Vanaf December 2009 rijden de treinen in een halfuursdienst tussen Gouda en Alphen aan den Rijn. In de spits rijden ze door naar Leiden waardoor tussen Alphen en Leiden een kwartiersdienst ontstaat. De rest van de dag sluit de trein te Alphen goed aan op de trein van Utrecht naar Leiden, de wachttijd bedraagt een minuut.

Toekomst

Vanaf eind 2012 zal een kwartiersdienst gaan rijden tussen Gouda en Alphen aan den Rijn. De toekomst van deze lijn is onzeker, door de discussie over de RijnGouwelijn (RGL) die in de loop van 2011 weer is opgelaaid. In de oorspronkelijk opzet van dit plan was voorzien in een lightrailverbinding van Gouda via Alphen aan den Rijn en Leiden naar de kust (Katwijk - Noordwijk). Volgens de huidige plannen zal de RGL echter uitgevoerd worden met treinen op het bestaande spoor tussen Gouda en station Leiden Centraal.

Op het traject Station Gouda - Alphen aan den Rijn zijn de volgende haltes van de RijnGouwelijn gepland, waarvan er een aantal reeds als NS-station bestaan:

• Gouda (bestaand)
• Gouda Goudse Poort (geprojecteerd)
• Station Waddinxveen Coenecoop (geprojecteerd; ook genoemd: Waddinxveen Triangel of -Zuid)
• Waddinxveen (bestaand)
• Waddinxveen Noord (bestaand)
• Boskoop Snijdelwijk (in aanbouw, op te leveren november 2011)
• Boskoop (bestaand)
• Alphen aan den Rijn (bestaand)

Zie ook

• Lijst van spoorlijnen in Nederland