Spoorlijn Luzern - Interlaken

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Brünigbahn
Luzern - Interlaken Ost
Totale lengte 74 km
Spoorwijdte (meterspoor) 1000 mm
Aangelegd door Jura-Bern-Luzern-Bahn (JBL)
Geopend 1888 / 1914
Huidige status in gebruik
Type tandstaaf Riggenbach
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen 1
Treindienst door Zentralbahn
Traject
WASSERqWASSERqWASSERq
BSicon .svgBOOTBSicon .svg Vierwaldstättersee
exKBHFrBSicon .svgexKBHFa Luzern
oud station tot 1897
KBHF-LaKBHF-RaexSTR 0,0 Luzern Aansluiting aan normaalspoornet (436m)
xABZgrxleABZlgexSTR richting Olten
BSicon .svgeABZrgexSTRrf < oud traject en station tot 1887
BSicon .svgeABZrfBSicon .svg 1,9 ex aftakking Eichwald
normaalsporige goederenlijn KLB
BSicon .svgeABZlgBSicon .svg 2,3 aftakking Rösslimatt
normaalsporige goederenlijn KLB
BSicon .svgDSTBSicon .svg 2,4 Rösslimatt
eBS2+lBS2+r
exSTRTUNNELa < Allmendtunnel
exSTRtHST Luzern Allmend/Messe
exSTRTUNNELe
eBS2lBS2r
HST 3,4 Kriens Mattenhof
eABZrf 4,3 aftakking Horw
goederenlijn SBB
BHF 4,5 Horw (441 m)
HST 7,4 Hergiswil Matt (445 m)
vSTRa
vBHF 8,7 Hergiswil (449 m)
vBS2+lvBS2+r
TUNNELaTUNNELa
tSTRtSTRlf naar Engelberg
tSTRlftSTRlg
BSicon .svgTUNNELe Lopper I (1186 m)
STRlgSTR Pilatusbahn
KHSTeBHF 13,2 Alpnachstad (435 m)
STRrgSTRrf
BHFBSicon .svg 14,9 Alpnach Dorf (452 m)
eBHFBSicon .svg 18,7 Kerns-Kägiswil
BHFBSicon .svg 20,6 Sarnen (473 m)
BHFBSicon .svg 23,4 Sachseln (471 m)
HSTBSicon .svg Ewil Maxon
BHFBSicon .svg 29,3 Giswil (485 m)
KMWBSicon .svg begin tandstaaf
STRBSicon .svg
KMWBSicon .svg eind tandstaaf
BHFBSicon .svg 32,2 Kaiserstuhl (698 m)
STRBSicon .svg
TUNNEL1BSicon .svg Tschoren 44 m
BHFBSicon .svg 35,8 Lungern (752 m)
KMWBSicon .svg begin tandstaaf
TUNNEL1BSicon .svg Käppeli 146 m
KMWBSicon .svg eind tandstaaf
eHSTBSicon .svg 37,8 Käppeli (896m)
KMWBSicon .svg begin tandstaaf
BHFBSicon .svg 40,1 Brünig-Hasliberg (1002 m)
eHSTBSicon .svg 42,1 Brunnenfluh (810m)
STRSTRrg naar Innertkirchen MIB
STRKBHFxe 0.2 Meiringen MIB (K)
< verbindingspoor
STRKBHFxa
45.5
0.0
Meiringen Brünigbahn (K)
KMWSTR eind tandstaaf
STRlfABZrf
BSicon .svgeHST 50,8 Unterbach
BSicon .svgBHF 53,2 Brienzwiler (575 m)
KBHFaBHF 57,8 Brienz
STRrfSTR Brienz-Rothorn-Bahn
BSicon .svgTUNNEL1 Brienzdorf 895 m
BSicon .svgHST 59,3 Brienz West (581 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Dorni 361 m
BSicon .svgHST 61,9 Ebligen (582 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Bolaui 134 m
BSicon .svgBHF 65,0 Oberried am Brienzersee (589 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Kehlengraben 187 m
BSicon .svgTUNNEL2 Grütgraben 55 m
BSicon .svgBHF 68,3 Niederried (578 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Platten 26 m
BSicon .svgTUNNEL2 Lehnen 53 m
BSicon .svgBHF 71,0 Ringgenberg (596 m)
BSicon .svgTUNNEL2 Bürgli 50 m
BSicon .svgTUNNEL2 Rotegg 348 m
BSicon .svgBS2+lBS2c4
BSicon .svgWBRÜCKEBSicon .svg Aarebrücke bij Ringgenberg (Be)
STRrgKRZoSTRq richting BLS werkplaats Böningen
STReABZlfexSTRlg < bovenleiding loze verbindingspoor
STRSTRxABZrg BOB van Grindelwald/Lauterbrunnen
BHFBHFBHF 74,0 Interlaken Ost 567
STRENDEeENDEe
STRBSicon .svgBSicon .svg naar Spiez

De spoorlijn Luzern - Interlaken Ost is een Zwitserse spoorlijn van de voormalige spoorwegondernemig SBB Brünig. De Brünigbahn was tot 31 december 2004 het enige metersporige spoorwegnetbedrijf van de Zwitserse Federale Spoorwegen (SBB-CFF-FFS).

De Brünigbahn omvat de lijn van Interlaken Ost via Brienz, Meiringen, de Brünigpas, Giswil en Alpnachstad naar Luzern. De spoorwijdte is 1000 mm (meterspoor).

Op 1 januari 2005 werd de Brünigbahn samengevoegd met de LSE om verder te gaan onder de naam Zentralbahn.

Geschiedenis[bewerken]

De lijn werd aangelegd door de Jura-Bern-Luzern-Bahn (JBL). Die opende de sectie tussen Brienz over de Brünigpas naar Alpnachstad in 1888. Aanvankelijk wordt op het meer van Brienz en op het meer van Luzern met stoomboten gevaren. In 1889 werd de lijn Alpnachstad – Luzern geopend. Met de overdracht van JBL aan SBB in 1903 werd de lijn het hele jaar door operationeel. Pas in 1914 kwam het laatste deel tussen Brienz en Interlaken in bedrijf.

De Brünigbahn begint in Interlaken op een station gedeeld met de Berner Oberland-Bahnen (BOB). In Brienz is het beginpunt van de Brienz-Rothorn-Bahn (BRB) naast het station van de Brünigbahn. Een historische stoomtrein van de Ballenberg Dampfbahn AG verzorgt in de zomermaanden enige ritten van Interlaken Ost over de Brünigpass naar Giswil. Voor deze ritten zijn een tandrad- en een normale stoomlocomotief uit het jaar 1910 resp. 1913 beschikbaar. De Meiringen-Innertkirchen-Bahn (MIB) begint bij station Meiringen en loopt over enige afstand parallel aan de Brünigbahn. Alpnachstad is uitgangspunt van de Pilatusbahn (PB). Het gedeelte tussen Hergiswil en Luzern wordt gedeeld met de LSE.

Op 30 juni 2004 heeft de Zwitserse Federale Raad de SBB gemachtigd de Brünigbahn te verkopen aan de Luzern-Stans-Engelbergbahn (LSE). Op 1 januari 2005 werd de Brünigbahn samengevoegd met de LSE om verder te gaan onder de naam Zentralbahn.

De sporen van de Brünigbahn, LSE, BOB en MIB zijn op elkaar aangesloten, hoewel de laatste twee gebruik maken van verschillende stroomsystemen, zodat de locomotieven niet kunnen worden gedeeld. Er zijn geen Meersysteemlocomotieven of -treinstellen.

De Zentralbahn bouwde sinds 24 februari 2008 tussen Station Luzern en Station Kriens Mattenhof een twee kilometer lang dubbelsporig traject met de Allmendtunnel van 475 meter. Het traject is op 12 november 2012 in gebruik genomen en het Station Luzern Allmend/Messe is op 9 december 2012 geopend. [1]

Tandradsysteem[bewerken]

De Brünigbahn maakt gebruik van het tandradsysteem Riggenbach. Riggenbach is een tandradsysteem ontwikkeld door de Zwitserse constructeur en ondernemer Niklaus Riggenbach (1817-1899).

Profiel[bewerken]

De lijn kent veel hoogte wisselingen, met name tussen Giswil en Meiringen. Op dit traject van zeventien kilometer klimt de lijn van 485 meter boven zeeniveau naar 1002 meter, om weer vervolgens te dalen tot 595 meter. Onderstaande afbeelding toont het profiel van de lijn:

Profil Luzern-Interlaken Ost.png

Aansluitingen[bewerken]

In de volgende plaatsen is of was er een aansluiting van de volgende spoorlijnen:

Luzern[bewerken]

Elektrische tractie[bewerken]

De Brünigbahn werd in 1941 en 1942 geëlektrificeerd met 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselspanning.

Literatuur[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties