Spoorlijn Oslo - Bergen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bergensbanen
Oslo - Bergen
Spoorlijn Oslo - Bergen op de kaart
Totale lengte 526 km
Aantal stations 17
Spoorwijdte 1435 mm
Aangelegd door NSB
Begin aanleg 1870 -
Geopend 1883 / 1909
Huidige status in gebruik
Hoogste punt 1222,2
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen 1
Baanvaksnelheid 160 km/h
Treindienst door NSB, CargoNet, Cargolink
Traject
BSicon .svgBSicon .svgSTR < Vestfoldbanen van Skien
STRrgLUECKEqABZlg <<< Gjøvikbanen (1902)
LUECKEBSicon .svgBHFCCe 0,00 Oslo S (1854)
T-bane
STRBSicon .svgTUNNELe < Oslotunnel (1980)
LUECKEBSicon .svgLUECKE < Drammenbanen (1872)
STRBSicon .svgBHF 13,19 Sandvika (1872)
LUECKEexSTRrgeABZrf
STRexLUECKELUECKE
LUECKEexSTRSTR << Ringeriksbanen (gepland 2015-2025)
BHFexLUECKELUECKE Roa
LUECKEqABZrfexSTRSTRBSicon .svg <<< Gjøvikbanen naar Gjøvik
STRexLUECKELUECKE <<< Roa-Hønefosslinjen van Roa naar Hønefoss
LUECKEexHSTSTR Sundvollen
STRexLUECKEBHF 52,86 Drammen (1866) 2,2 m
LUECKEexSTRLUECKE < Randsfjordbanen
STRexLUECKEABZlf Sørlandsbanen naar Stavanger
STRlfxABZg+lrSTRrf
BHF 124,21 Hønefoss (1868) 96,8 m
LUECKEqABZrfBSicon .svg Randsfjordbanen naar Hen
TUNNEL1 Haverstingtunnel (2 300 m)
eHST Sørumtoppen (holdeplass, 1954)
SBRÜCKE europavei E16
eHST Weksal (holdeplass, 1930)
eHST Ramsrud (holdeplass, 1930)
eHST Halsteinrud (holdeplass, 1930)
eHST Nøkleby (1915)
eABZrf aansluiting onderstation
TUNNEL2 Tveit-Tu. (115 m)
eHST Heggen (holdeplass, 1930)
WBRÜCKE Heggen brug Hegga
eHST Øst Veme (holdeplass, 1930)
eBHF 135,09 Veme (1909)
eHST Borglund (holdeplass, 1930)
eHST Fonkalsrud (holdeplass, 1930)
WBRÜCKE Fonkalsrud brug Væla (20 m)
eHST Jonsrud (holdeplass, 1930)
eHST Gardhammar (holdeplass, 1930)
eHST 141,21 Bårnås (1913)
eHST Evjen (holdeplass, 1930)
eHST Skraperud (holdeplass, 1930)
eABZrf sidespor til Soknabruket
eHST Lofthus (holdeplass, 1930)
WBRÜCKE Sokna brug Sogna (34 m)
eBHF 146,63 Sokna (1909)
eHST Kroksrud (holdeplass, 1934)
TUNNEL2 Ulsrud-Tu. (106 m)
TUNNEL2 Rud-Tu. (31 m)
eHST Grindbakken (holdeplass, 1930)
TUNNEL2 Juvet-Tu. (163 m)
eHST Juve (holdeplass, 1932)
TUNNEL2 Store Tu. (331 m)
TUNNEL2 Lille Tu. (38 m)
eHST Langvassoset (holdeplass, 1949)
eDST 155,24 Rallerud (1914)
eHST Hansomplass (holdeplass, 1930)
eHST Haversting (holdeplass, 1930)
TUNNEL1 Haverstingtunnel (2 300 m)
TUNNEL2 Øvre lille Tu. (66 m)
TUNNEL2 Nedre lille Tu. (120 m)
eBHF 162,92 Ørgenvika (1909)
TUNNEL2 Lange Tu. (193 m)
TUNNEL2 Tu. (634 m)
ÜST 164,34 Trolldalen (1986)
TUNNEL2 Nedre Tu. (153 m)
TUNNEL2 Tu. (123 m)
BS2+leBS2+r gammel linje
STRexTUNNEL2 Øvre Tu. (73 m)
STRexTUNNEL2 Midtre Tu. (39 m)
TUNNEL2exSTR Lindelia-Tu. (872 m)
STRexTUNNEL2 Nedre Tu. (211 m)
BS2leBS2r gammel linje
eHST Sønsteby (1930)
eHST Trommald (1931)
eBHF 175,42 Gulsvik (1907)
TUNNEL1 Gulsvik-Tu. 1 002 m)
TUNNEL2 Store Tu. (415 m)
TUNNEL2 Lille Tu. (63 m)
eHST Flatsjø (1930)
eHST Buøyni (1935)
TUNNEL2 Flå-Tu. (30 m)
BHF 186,64 Flå (1907) 155,0 m
WBRÜCKE Brug Saulidelva (24 m)
eHST Hei (1935)
eHST Kvie (1930)
eHST Jorde (1947)
TUNNEL2 Østre Tu. (28 m)
TUNNEL2 Vestre Tu. (48 m)
eDST 194,51 Austvoll (1907)
TUNNEL2 Mælebråten-Tu. (56 m)
TUNNEL2 Tjærenatten-Tu. (247 m)
TUNNEL1 Østre Kolsrud-Tu. (340 m)
eDST 198,61 Kolsrud (1914)
TUNNEL2 Midtre Kolsrud-Tu. (26 m)
TUNNEL2 Vestre Kolsrud-Tu. (48 m)
TUNNEL2 Nøbb-Tu. (98 m)
TUNNEL2 Kleven-Tu. (35 m)
TUNNEL2 Rauk-Tu. (90 m)
eBHF 204,61 Bergheim (1913)
TUNNEL2 Sevre-Tu. (291 m)
eHST Velta (1938)
TUNNEL2 Geitsund-Tu. (64 m)
TUNNEL2 Børtnes-Tu. (71 m)
TUNNEL2 Løvik-Tu. (22 m)
eDST 208,41 Bromma (1907)
TUNNEL2 Gråsult-Tu. (57 m)
TUNNEL2 Nordhagen-Tu. (51 m)
eHST Støe (1936)
eHST 213,47 Liodden (1913)
TUNNEL2 Blingsmo-Tu. (60 m)
WBRÜCKE Heggen brug Todøla (25 m)
eHST Grønna (1931)
BHF 220,06 Nesbyen (1907) 168,8 m
eHST Gunnbjørnsdokk (1930)
WBRÜCKE Svenkerud brug
H(53 m)
BRÜCKE1 Rv7 (ca. 15 m)
eDST 229,22 Svenkerud (1914)
eHST Eikle (1935)
BHF 237,02 Gol (1907) 207,4 m
eHST Rotneim (1930)
eHST Trillhus (1931)
eHST 252,49 Torpo (1907) 326,6 m
eHST Torpemoen (1958)
eHST Sando (1931)
eHST 259,81 Jegermoen (1954)
BHF 262,85 Ål (1907) 436,6 m
eHST 276,20 Hol (1907)
WBRÜCKE Svenkerud brug Usta (41,4 m)
eHST Breidfoss (1931)
eHST Bardøla (1947)
BHF 287,38 Geilo (1907) 794,2 m
TUNNEL2 Såbal-Tu. (313 m)
TUNNEL2 Ustaoset-Tu. (101 m)
BHF 299,31 Ustaoset Haugastøl (1912) 990,6 m
TUNNEL2 Karistøl-Tu. (37 m)
BS2+leBS2+r gammel linje
TUNNELaexSTR Gråskallen-Tu. (2 710 m)
tÜSTexSTR Tunga krysningsspor
TUNNELeexDST Tunga
BS2leBS2r gammel linje
BSicon BHF.svg
BSicon GIPl.svg
336,74 Finse (1908) 1222,2 m
BSicon .svgeABZlfexSTRlg gammel linje (1993)
BSicon .svgSTRexÜST 312,28 Kvinå (1959)
BSicon .svgSTRexSTR 313,00 Taugevatn (se artikkelen) 1300 m
BSicon .svgSTRexTUNNEL2 (ca. 300 m)
BSicon .svgTUNNELaexSTR Finsetunnel (1993, 10 300 m) 1 237 m
BSicon .svgtÜSTexSTR 344,15 Fagernut krysningsspor
BSicon .svgTUNNELeexTUNNEL2 (ca. 850 m)
exSTRrgeKRZexSTRrf
exSTRlfeABZlgBSicon .svg 353,21 Høgheller grenpunkt gammel linje (1993)
TUNNEL2 Tu. (143 m)
TUNNEL2 Tu. (80 m)
TUNNEL2 Tu. (106m)
TUNNEL2 Tu. (154 m)
TUNNEL2 Tu. (55 m)
TUNNEL2 Tu. (55 m)
TUNNEL2 Tu. (66 m)
TUNNEL2 Tu. (52 m)
TUNNEL2 Tu. (111 m)
BHF 357,44 Hallingskeid (1908) 1110,1 m
TUNNEL2 Tu. (103 m)
TUNNEL2 Tu. (78 m)
TUNNEL2 Tu. (265 m)
TUNNEL2 Tu. (486 m)
TUNNEL2 Tu. (41 m)
TUNNEL2 Tu. (72 m)
TUNNEL2 Tu. (242 m)
TUNNEL2 Tu. (163 m)
TUNNEL2 Tu. (154 m)
TUNNEL2 Tu. (136 m)
WBRÜCKE Kleva brug Moldåa (30 m)
TUNNEL2 Tu. (126 m)
TUNNEL2 Tu. (54 m)
TUNNEL2 Tu. (146 m)
TUNNEL2 Tu. (45 m)
TUNNEL2 Tu. (279 m)
TUNNEL2 Tu. (96 m)
TUNNEL2 Tu. (55 m)
TUNNEL2 Tu. (21 m)
TUNNEL1 Tu. (1 820 m)
TUNNEL2 Tu. (65 m)
TUNNEL2 Tu. (76 m)
TUNNEL2 Tu. (39 m)
TUNNEL2 Tu. (584 m)
TUNNEL2 Tu. (31 m)
LUECKEqABZlgBSicon .svg Flåmsbanen
BHF 370,44 Myrdal (1908) 866,8 m
TUNNEL1 Tu. (1908, 5 311 m)
HST 376,79 Upsete (1908) 850,2 m
TUNNEL2 Tu. (430 m)
TUNNEL2 Tu. (79 m)
HST Vieren (1948)
TUNNEL2 Tu. (115 m)
TUNNEL2 Øvre Tu. (140 m)
TUNNEL2 Nedre Tu. (76 m)
HST 382,14 Ørneberget (1958)
TUNNEL1 Tu. (1 220 m)
TUNNEL2 Tu. (253 m)
HST 384,01 Ljosanbotn (1948)
TUNNEL2 Tu. (29 m)
TUNNEL2 Tu. (229 m)
BHF 388,86 Mjølfjell (1908) 627,2 m
TUNNEL2 Tu. (15 m)
TUNNEL2 Tu. (70 m)
HST 392,19km Eggjareid (1936)
HST 394,44 Volli (1936)
TUNNEL2 Tu. (59 m)
TUNNEL2 Tu. (78 m)
TUNNEL2 Tu. (28 m)
HST 397,37 Reimegrend (1908) 464,6 m
TUNNEL1 Store Tu. (564 m)
HST 400,94 Skiple (1931)
TUNNEL2 Lille Tu. (150 m)
HST Øyeflaten
TUNNEL2 Tu. (89 m)
HST 371,52 Urdland (1908)
TUNNEL1 Tu. (545 m) 304,0 m
TUNNEL2 Tu. (57 m)
TUNNEL2 Tu. (229 m)
TUNNEL2 Tu. (248 m)
TUNNEL2 Tu. (313 m)
HST 410,54 Kløve (1908)
HST 413,67 Ygre (1908) 168,0 m
TUNNEL2 Tu. (62 m)
HST Gjerdåker
TUNNEL2 Tu. (338 m)
WBRÜCKE Brug Strandelva (59 m)
BRÜCKE1 E16 (ca. 15 m)
BSicon .svgSTRexLUECKE Hardangerbanen (nedlagt)
BSicon .svgSTRKDSTxa Palmafoss (1935)
BSicon .svgABZrgSTRrf
BHF 419,96 Voss (1883) 56,5 m
BS2+leBS2+r Gamle Vossebanen (nedlagt og fjernet)
TUNNEL1exLUECKE Tu. (1990, 4 923 m)
BS2leBS2r
BHF Bulken (1883)
TUNNEL2 Tu. (705 m)
SBRÜCKE E16 (ca. 30 m)
WBRÜCKE Brug Vosso (48 m)
HST Seimsgrend (1936)
TUNNEL2 Tu. (710 m)
eHST Saghaug (1936)
TUNNEL2 Tu. (7 m)
BHF Evanger (1883)
TUNNEL1 Tu. (3 336 m)
eHST Hærnesvik (1936)
TUNNEL1 Tu. (529 m)
TUNNEL2 Tu. (19 m)
TUNNEL2 Tu. (292 m)
HST Jørnevik (1936)
TUNNEL1 Tu. (542 m)
BHF Bolstadøyri
eBS2+lBS2+r Gamle Vossebanen (nedlagt og fjernet)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (110 m)
exLUECKETUNNEL1 Tu. (1987, 8 043m)
eBS2lBS2r
TUNNEL2 Tu. (73 m)
BHF Dale station (1883) 43,4 m
eABZlf Dalegården Spor
TUNNEL2 Tu. (475 m)
TUNNEL2 Tu. (29 m)
eHST Hellestræ (1936)
WBRÜCKE Stanghelle brug (32,8 m)
BHF Stanghelle (1883)
TUNNEL1 Tu. (1 243 m)
eHST Fossmarkli (1936)
TUNNEL2 Tu. (38 m)
TUNNEL2 Tu. (93 m)
TUNNEL1 Tu. (742 m)
TUNNEL2 Tu. (300 m)
TUNNEL1 Tu. (662 m)
BHF 475,17 Vaksdal station (1883) 16,0 m
BRÜCKE1 Vaksdal brug (22 m)
TUNNEL2 Tu. (180 m)
TUNNEL2 Tu. (70 m)
TUNNEL2 Tu. (81 m)
HST Bogegrend (1938)
eBS2+lBS2+r Gamle Vossebanen (nedlagt og fjernet)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (92 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (37 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (30 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (83 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (109 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (410 m)
exLUECKETUNNEL1 Tu. (1971, 6 096 m)
exLUECKETUNNEL2 Tu. (54 m)
eBS2lBS2r
BHF 487,05 Trengereid station (1883)
TUNNEL2 Tu. (83 m)
TUNNEL2 Tu. (83 m)
TUNNEL2 Tu. (116 m)
TUNNEL2 Tu. (20 m)
TUNNEL2 Tu. (26 m)
TUNNEL2 Tu. (92 m)
TUNNEL2 Tu. (291 m)
eHST Risneset (1935)
TUNNEL1 Tu. (581 m)
TUNNEL2 Tu. (377m)
eHST Romslo (1935)
TUNNEL1 Tu. (583 m)
TUNNEL2 Tu. (330 m)
TUNNEL2 Tu. (295 m)
eBS2+lBS2+r Gamle Vossebanen (nedlagt og fjernet)
exLUECKETUNNEL2 Herland-Tu. (781 m)
eBS2lBS2r
HST 493,27 Takvam holdeplass (1966)
STRrgABZrfBSicon .svg 494,00 Tunestveit Gamle Vossebanen
LUECKETUNNELaBSicon .svg Arnanipa-Tu. (2 190 m)
STRlftKRZSTRlg
BSicon .svgTUNNELeLUECKE
BSicon .svgBHFLUECKE 501,43 Arna nye station (1964) 8,0 m
BSicon .svgTUNNELaexLUECKE Ulrikstunnel (1964, 7 670 m)
BSicon .svgTUNNELeexLUECKE
BSicon .svgBRÜCKE1exLUECKE Undergang Kalfarveien (68 m)
BSicon .svgSBRÜCKELUECKE E39
BSicon .svgABZrgSTRrf sidespor til Solheim på Gamle Vossebanen
BSicon .svgABZlfSTRlg
BSicon .svgSTRDST Nygårdstangen terminal
STRrgABZrfTUNNEL1 Nygårdsparken
TUNNEL1STRSTR Havnebane nord (1421 m, 1921)
STRKBHFeSTR 526,64 Bergen (1913) 3,9 m
STRBOOTSTR boten van de Hurtigruten lijndienst
STRWASSERqSTR in de Sognefjord
STRBSicon .svgKDSTe Dokken
eABZrfBSicon .svgBSicon .svg sidespor til Skutevik
KDSTeBSicon .svgBSicon .svg Skoltegrunnskaien

De Spoorlijn Oslo - Bergen, ook wel Bergensbanen genoemd, is een spoorlijn tussen de Noorse hoofdstad Oslo en Bergen. Het is de hoogste hoofdspoorlijn in Europa. Hij gaat over de Hardangervidda-hoogvlakte tot meer dan 1200 meter boven zeeniveau.

Geschiedenis[bewerken]

Oorspronkelijke opzet van de Bergensbanen was de verbinding verwezenlijken tussen de belangrijkste steden Bergen en Stockholm in het verenigde koninkrijk van Noorwegen en Zweden. Reeds in 1870 waren er plannen om Bergen via een spoorlijn met de hoofdstad Oslo te verbinden. Er waren verschillende plannen ingediend voor een besluit in het Storting, het Noorse parlement, werd genomen. Het eerste deel van het oorspronkelijke traject, van Voss tot het hoogste punt bij Finse, werd in 1894 goedgekeurd. Voor de rest van het traject volgde goedkeuring in 1898.

De bouw van het traject was zonder meer indrukwekkend te noemen. Zo moest er op hoogtes ver boven zeeniveau aangelegd worden in een regio zonder wegen bij temperaturen onder het vriespunt. De aanleg van de tunnels gebeurde hoofdzakelijk door handarbeid waarbij door een massief gesteente geboord moest worden. Voor de aanleg van bijvoorbeeld de tunnel bij Gravhals had men zes jaar nodig.

Het deeltraject van Voss naar Myrdal werd in 1906 geopend. Het gehele traject werd op 27 november 1909 vrijgegeven voor personenvervoer. Koning Haakon VII zei tijdens de opening dat de Bergensbanen een meesterwerk van die tijd was.

Opening van de Bergensbanen bij Voss, 1909

In 1993 werd het hoogste punt van het traject, bij Taugevatn op 1300 meter boven zeeniveau, vervangen door een 10,3 kilometer lange tunnel. Het hoogste station van het traject is nu Finse op 1222,2 meter boven zeeniveau.

De treindiensten op het traject worden verzorgd door de Norges Statsbaner (NSB).

Ongeval[bewerken]

Bij een botsing met een vallend rotsblok tussen Bulken en Evanger op 23 december 2005 werd locomotief El 14.2175 zwaar beschadigd en ter plaatse gesloopt.

Traject[bewerken]

Het traject heeft een totale lengte van circa 493 km met 182 tunnels over 73 km. De langste tunnel is circa 10,6 km lang. Op het traject zijn circa 300 bruggen over enkele rivieren en stromen. Het hoogste station is in Finse, 1222,2 meter boven zeeniveau. Het hoogste punt is Taugevatn dichtbij Finse op 1300 meter. De totale reistijd van het traject is circa 6-7 uren.

Tunnel bij Finse
Bergensbanen trein

In de loop van 1996 werd het tracévoorstel van de NSB van de Ringeriksbanen door de Minister van Vervoer goedgekeurd. Dit wordt een nieuwe verbinding van Oslo via Sandvika naar Hønefoss, om de treindienst naar Bergen die nog via Dramen en Hokksund wordt gereden, te versnellen.

Bij Myrdal kan er worden overgestapt op de spectaculaire Flåmsbana naar Flåm.

Toeristische attractie[bewerken]

Het traject is een populaire toeristische attractie. De toeristische fietsroute Rallarvegen loopt langs de lijn.

Treindiensten[bewerken]

De Norges Statsbaner verzorgt het personenvervoer op dit traject met NSB Regiontog / RB treinen.

De treindienst wordt onder meer uitgevoerd met treinstellen van het type BM 73 en treinen getrokken door locomotieven van het type El 18.

  • RB 41: Oslo S - Bergen

Aansluitingen[bewerken]

In de volgende plaatsen was of is er een aansluiting van de volgende spoorwegmaatschappijen:

Oslo Sentralstasjon[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Oslo Sentralstasjon voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Drammen[bewerken]

Hønefoss[bewerken]

Myrdal[bewerken]

Tractie[bewerken]

Op het traject werden de treinen tot 1957 gereden met stoomlocomotieven. Na de Tweede Wereldoorlog werden de stoomtreinen geleidelijk vervangen door diesellocomotieven. Vanaf 1964 rijden de treinen met elektrische locomotieven.

Elektrische tractie[bewerken]

Het traject werd in 1964 geëlektrificeerd met een spanning van 15.000 volt 16 2/3 Hz wisselstroom.

Literatuur[bewerken]

De Noorse omroep NRK heeft voor het 100-jarig bestaan van deze route een filmopname gemaakt vanuit de voorzijde van een trein die het traject in de richting van Oslo aflegt. Deze documentaire van 7 uur en 14 minuten werd op 27 november 2009 uitgezonden en was een enorm succes. De film is later gepubliceerd onder een Creative Commons-licentie.[1]

De Zweedse auteur Jan Guillou beschreef in "Bruggenbouwers" (2011) uitvoerig de heroïsche aanleg van de spoorlijn Bergen-Oslo in het begin van de twintigste eeuw. De roman stond wekenlang op nummer 1 in de Zweedse bestsellerlijst, en werd intussen reeds veertien keer vertaald.

Externe links[bewerken]

  • (no) (en) NSB - Officiële site
  • (en) NRK - 7,5 uur durende HD film van de route
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Download Bergensbanen in HD - Film van de Bergensbanen