Spoorlijn Utrecht - Kampen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Centraalspoorweg
Utrecht - Kampen
Spoorlijn Utrecht - Kampen op de kaart
Totale lengte 100,9 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door NCS
Geopend
Utrecht - Hattemmerbroek: 20 augustus 1863
Hattemmerbroek - Zwolle: 6 juni 1864
Zwolle - Kampen: 10 mei 1865
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd
Utrecht - Amersfoort: 1942
Amersfoort - Zwolle: 1952
Zwolle - Kampen: 2017
Aantal sporen
Utrecht - Spoorwegknooppunt Blauwkapel: 4
Spoorwegknooppunt Blauwkapel - Zwolle: 2
Zwolle - Kampen: 1
Baanvaksnelheid
Utrecht - Zwolle: 140 km/h
Zwolle - Kampen: 140 km/h
Beveiliging
Utrecht - Zwolle: ATB EG
Zwolle - Kampen: ATB NG
Omgrenzingsprofiel OPS-NL / G2 [1]
Beladingsklasse
D4 (bij 100 km/h) op Utrecht - Zwolle
C2 op Zwolle - Kampen [1]
Treindienst door NS
Traject
v-STR lijn van Boxtel
v-STRvSHI2gl- lijn van Elten
BSicon .svgvSTRedABZglexdENDEeq aansluiting Jaarbeurs opgebroken
BSicon .svgvSTRvSHI2l-
BSicon .svgvÜSTvKBSTa-STR opstelterrein
uexdKHSTadv-SHI2grvÜSTlvSTR- Moreelsepark
uexdHSTvKBHFa-BHF-LvBHF-MvBHF-RudKHSTa 0,0 Utrecht Centraal
uexdSTRedBHFvSTRvSTRvSTR-uSTR 0,4 Utrecht Buurtstation
uexdSTRldBRÜCKE1rvÜSTlvSTRdBRÜCKE1luxdABZql Utrechtse sneltram
vÜSTrdWgl+ldWglr+lrdWgr+rdSTR
v-STRvÜWBlvSTR-SHI2gldWgl+rdX+r
dvSTRdABZgldABZqlvKRZudABZql lijn naar Rotterdam Centraal
vSTRvSHI2l-vSTR-KBSTe opstelterrein Cartesiusweg
vSTR2dvSTRc3dSTRldSTRld lijn naar Amsterdam Centraal
vSTRc1vSTR+4BSicon .svg
veHST-STR 0,7 Amsterdamsche Straatweg
veHST-STR 1,8 Vechtbrug
vWBRÜCKE Gasthuismolenbrug
Vecht
vÜSTr
vBHF-STR 3,0 Utrecht Overvecht
vÜSTl
exKBSTlveABZg+r-STRBSicon .svg 3,8 aansluiting Gasfabriek opgebroken
BSicon .svgvABZgl-KRZoSHI4rq Spoorwegknooppunt Blauwkapel
ddABZq+rdKRZdKRZoSHI4g+lq 4,2 lijn van Lunetten naar Hilversum
v-SHI2g+rvSTR-
veHST-STR 4,6 Blauwkapel
vAKRZu A27
vÜSTu+r
SPLe
eHST 6,0 Groenekansche dijk
BHF 8,9 Bilthoven voorheen De Bilt
eABZrf lijn naar Zeist opgebroken
BHF 11,7 Den Dolder voorheen Dolderse Weg
ABZlf lijn naar Baarn
exENDEaqeABZlgBSicon .svg aansl Vliegbasis Soesterberg opg
eBHF 15,7 Soestduinen voorheen Soest-Soesterberg
exENDEaqeABZlgBSicon .svg aansl pompstation opgebroken
KBSTlABZlgBSicon .svg Amersfoort Vlasakkers
eHST 19,6 De Vlasakkers
BSicon .svgdvSTR-STRg+lKDSTr Amersfoort Bokkeduinen
v-STR+levKRZodABZq+l lijn van Amsterdam Centraal, dive-under
v-SHI2g+ldWgr+lvSHI2gr
v-STRvÜSTdSTR
dvSTRvÜSTl
dvSTRvSTR-DST
v-BHF-LvBHF-RdSTR 20,9 Amersfoort tot 1901 Amersfoort Aansluiting
ddABZgrvSHI2g+ldXr lijn naar Kesteren
(Ponlijn) goederen
edBHFvSHI2g+l- 21,1 Amersfoort NCS
vÜSTd
veHST-STRd 22,1 Kleine Koppel
vWBRÜCKEd Eem
veHST-STRd Bloemendaalscheweg
vÜSTld
vÜSTBrd
vSTRr-STRd 23,6 Amersfoort aansl. lijn naar Zutphen
BHF 24,2 Amersfoort Schothorst
eHST 24,4 Liendert
AKRZu A1E231
eHST 26,7 Hooglanderveen
BHF 27,0 Amersfoort Vathorst
eHST 28,2 Hoevelaken
AKRZu A28E232
STR+GRZq grens Utrecht - Gelderland
eHST 30,2 Slichtenhorst
BHF 32,4 Nijkerk
BSicon .svgeABZlfexENDEeq havenspoor Nijkerk opgebroken
eABZrf lijn naar Ede- Wageningen opg.
eHST 34,4 Diermen
eHST 36,1 Hooge Steeg
eHST 37,9 Bijsteren
BHF 39,8 Putten
eHST 41,7 Volenbeek
BHF 44,6 Ermelo voorheen Ermelo-Veldwijk
eHST 47,0 Horst-Tonsel
AKRZu A28E232
BHF 49,1 Harderwijk
eABZlf Stamlijn Harderwijk Haven opgebroken
eBHF 55,2 Hulshorst
eHST 57,1 Nieuw Groeneveld
BHF 61,2 Nunspeet
emABZlf tramlijn naar Hattemerbroek opg.
exENDEaqeABZrfBSicon .svg 64,8 Jurriaanse-spoor 1878-?
AKRZu A28E232
BHF 69,8 't Harde voorheen Elburg-Oldebroek
eHST 78,0 Oldebroek 1866-1868
BHF 78,8 Wezep
AKRZu A50
exkABZq+rekKRZu+xrBSicon .svg lijn van Hattem naar Kampen Zuid opg.
ekABZg+r lijn van Apeldoorn opgebroken
emABZrg tramlijn uit Nunspeet opg.
eBHF 82,3 Hattemerbroek voorheen Hattem
SPLa
vABZg+l-KRZu lijn van Lelystad
xvÜSTr
dWBRÜCKEexdWBRÜCKE Hanzeboog grens Gelderland - Overijssel
xv-SHI2g+r
vKBSTa-STR 84,9 opstelterrein Zwolle
vÜSTr
ev-SHI2grvSTR-
86,7
1,8
goederenspoor opgebroken
exv-STRvSTR-eABZglexENDEeq kade Willemsvaart
BSicon .svgevSTRedBHFvSTR+2h-dSHI3c3 Zwolle NCS
(later postperron)
BSicon .svgevSTRvÜSTrBRÜCKE1 Brug over gedempte Willemsvaart
BSicon .svgdKBSTxavÜSTrdSTRSTR NedTrain / Wärtsilä
voorheen Stork
BSicon .svgdSTRvBHF-LdBHF-RSTR 87,6 Zwolle
BSicon .svgvÜSTvSHI2g+l-eBHF 88,4 Zwolle Veerallee
voormalig
BSicon .svgdKBSTxevÜSTdSTRc2STR3 Zwolle GE
BSicon .svgevÜSTrdSTRdSTR+1STRc4 lijn naar Arnhem
v-STRvSTR lijn naar Almelo
BSicon .svgvSTR lijn naar Leeuwarden
lijn naar Stadskanaal
BSicon .svgdAKRZu A28E232
BSicon .svgev-SHI2gr
BSicon .svgvexSTR-eBHF 89,1 Zwolle Voorsterpoort gepland
BSicon .svg
+
BSicon exENDEaq.svg
exENDEaq +
BSicon exSTRq.svg
exSTRq + vSTRxl-KRZo
BSicon exENDEeq.svg
exENDEeq +
bedrijventerrein Voorst
BSicon .svgWBRÜCKE1 Zwolle-IJsselkanaal
BSicon .svgeHST 91,3 Zwolle Stadshagen gepland
BSicon .svgeHST Zwolle Werkeren gepland
BSicon .svgeBHF 94,0 Mastenbroek
BSicon .svgeHST 99,5 Kampen Oost gepland
BSicon .svgKBHFe 100,9 Kampen

De Centraalspoorweg is de spoorlijn van station Utrecht Centraal naar station Kampen, via station Amersfoort NCS en station Zwolle. De spoorlijn is in de jaren 1860 aangelegd door de Nederlandsche Centraal-Spoorweg-Maatschappij (NCS) en vormt de kortste spoorwegverbinding tussen de Randstad en Noord-Nederland. Het gedeelte tussen Amersfoort en Zwolle staat ook wel bekend als Veluwelijn en het gedeelte tussen Zwolle en Kampen wordt ook wel het Kamperlijntje genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Op de muur van het stationsgebouw van Kampen staat nog steeds de kilometrering van de Centraalspoorweg aangegeven.

Het traject UtrechtAmersfoortHattemerbroek werd geopend op 20 augustus 1863. Bijna een jaar later was de bouw van de IJsselbrug bij Hattem gereed en werd de spoorlijn doorgetrokken naar Zwolle. Op 6 juni 1864 werd het traject officieel in gebruik genomen. Het resterende traject Zwolle - Kampen volgde op 11 mei 1865. De kosten voor de aanleg van het laatste gedeelte werden deels gedragen door de NCS en deels door de toenmalige gemeente Kampen. De gemeente Kampen legde circa ƒ 300 000 in. Voor deze gigantische som geld, die bijna de helft van de investeringen dekte, werd er anderzijds afgesproken dat de treinen uit Utrecht altijd door zouden lopen naar Kampen. Dit leverde in de praktijk problemen op, doordat men vanwege de indeling op het station Zwolle kop zou moeten maken. Dit was niet vreemd voor station Zwolle, tot de samenvoeging van de Staatsspoorwegen en de NCS was het een dubbel kopstation, voor de richtingen Station Kampen-Station Utrecht Centraal en Station Arnhem-Station Leeuwarden. Al snel werd de lijn gesplitst in een apart gedeelte Kampen-Zwolle en Zwolle-Utrecht.

In 1919 nam de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen de exploitatie van de NCS over. De SS was twee jaar daarvoor al een belangengemeenschap met de HSM aangegaan. De NCS ging in 1934 geheel op in de Nederlandse Spoorwegen.

Het traject Utrecht – Amersfoort werd in 1942 geëlektrificeerd. Tien jaar later was ook het traject Amersfoort – Zwolle met elektrisch materieel berijdbaar. Het traject Zwolle - Kampen werd niet geëlektrificeerd en werd dus een los lijntje met dieseltractie.

In de jaren tachtig en negentig zijn tussen Utrecht Centraal en Blauwkapel en tussen Amersfoort en de aansluiting met Amersfoort spoorverdubbelingen gerealiseerd. Beide projecten kwamen uit het slechts beperkt uitgevoerde Rail21-plan van de Nederlandse Spoorwegen. De projecten werden tussen 1988 tot 1998 in fasen gerealiseerd. Het doel was de knelpunten in de verbinding Utrecht - Amersfoort voor zowel Intercityverkeer als overige treindiensten ongedaan te maken. Beide trajecten zijn hierbij viersporig gemaakt. Verder werden er diverse ongelijkvloerse kruisingen en twee fly-overs gebouwd. Door deze fly-overs kan het reguliere treinverkeer bij Blauwkapel en Amersfoort Aansluiting zonder gelijkvloerse kruisingen worden afgewikkeld.

Bijzonder aan de spoorlijn is de "knik" die even voor station Harderwijk in de lijn ligt. Dit is een van de scherpste bochten in het Nederlandse spoorwegnet (zie ook het kaartje bij het artikel).

Stations en gebouwen[bewerken]

Langs de spoorlijn heeft de NCS een aantal standaardstations gebouwd van architect Nicolaas Kamperdijk. Net als bij de meeste andere spoorwegmaatschappijen zijn deze stations verdeeld in een aantal klassen. De stationsgebouwen van Amersfoort, Nijkerk, Harderwijk en Kampen zijn van het standaardtype 1e klasse. Soestduinen en Elburg-Epe (later 't Harde) kregen stationsgebouwen van het type 2e klasse. Standaardstations van het type 3e klasse werden gebouwd in Putten, Nunspeet en Hattemerbroek. In Hulshorst en Bilthoven werd een nog kleiner ontwerp stationsgebouw neergezet. In Utrecht maakte de NCS gebruik van het station van de NRS en in Zwolle vanaf 1868 van het station van de Staatsspoorwegen. Tot dat jaar werd gebruikgemaakt van een tijdelijk station. Dit station bleef tot 1873 in gebruik voor goederenvervoer. Later werd op deze plek het postperron gerealiseerd.

In Bilthoven, Ermelo en Nunspeet werd rond het begin van de 20e eeuw het station verbouwd tot eilandstation. Het oorspronkelijke stationsgebouw werd hierbij vervangen door een perrongebouw. De halte Den Dolder, die in 1895 is geopend, kreeg in die periode een soortgelijk eilandstation. Het NCS station van Amersfoort werd gesloten in 1904. De treinen van alle maatschappijen stopten hier voortaan bij één gezamenlijk station. In 1911 werd het stationsgebouw van Kampen vervangen. Ten slotte werd in 1929 het stationsgebouw van Putten vervangen door een nieuw gebouw.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het station Hattemerbroek gesloten. Station Wezep kreeg tien jaar later, in 1955, voor het eerst sinds de opening in 1863 een echt stationsgebouw. Dit gebouw werd in 2002 alweer gesloopt. Ook de halte Zwolle Veerallee kreeg in 1959 voor het eerst een echt stationsgebouwtje. Het station was tot 1970 in gebruik. Het gebouw werd 30 jaar later gesloopt. Later worden opnieuw enkele oude NCS-stationsgebouwen vervangen door nieuwbouw: 't Harde kreeg in 1979 een eenvoudig nieuw stationsgebouw, Harderwijk volgde drie jaar later. Hier werd een groter gebouw neergezet en bleef de historische overkapping bewaard. In Amersfoort werd in 1997 het bijna 100 jaar oude stationsgebouw vervangen.

Ook werden er na de oorlog drie nieuwe voorstadshaltes langs de Centraalspoorweg geopend: Utrecht Overvecht in 1968, Amersfoort Schothorst in 1987 en Amersfoort Vathorst in 2006. In dezelfde periode zijn twee stations gesloten. In 1987 werd station Hulshorst gesloten om de bediening van het nieuwe station Amersfoort Schothorst mogelijk te maken. En in 1998 werd, vanwege een nieuwe opzet van de dienstregeling tussen Utrecht en Amersfoort, station Soestduinen gesloten.

Van de oorspronkelijke stationsgebouwen van de NCS zijn alleen de gebouwen in Soestduinen, Amersfoort, Nijkerk en Hulshorst bewaard gebleven. Hierbij is het station van Nijkerk het enige waar nog treinen stoppen.

Elektrificatie[bewerken]

De eerste plannen tot elektrificatie van deze spoorlijn dateren uit het begin van de twintigste eeuw. Doordat het reizigersvervoer op korte verbindingen steeds meer concurrentie van bussen begon te krijgen, maakte de NCS in 1914 plannen om het traject tussen Zwolle en Kampen te elektrificeren ter vereenvoudiging van de exploitatie. Omdat bij een stoomtrein vier man personeel nodig waren, kan bij elektrische tractie met twee man personeel worden volstaan. Door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog werden deze plannen uitgesteld. Nadat de techniek van verbrandingsmotoren bedrijfszekerder werd, werden de elektrificatieplannen geannuleerd ter faveure van motortractie. Vanaf de winterdienst van 1923/1924 werd tussen Zwolle en Kampen als eerste traject bij de NS motortractie door middel van omBC en omC motorrijtuigen ingevoerd.

Met de elektrificatie van het Middennet in het begin van de jaren 1940 werd het traject tussen Utrecht en Amersfoort in 1942 geëlektrificeerd. Na de Tweede Wereldoorlog volgde het traject tussen Amersfoort en Zwolle in 1952. Het traject tussen Zwolle en Kampen bleef ongeëlektrificeerd, maar daar zal met de ombouw tot tramlijn, zo'n honderd jaar na de oorspronkelijke elektrificatieplannen, verandering in komen.

Dienstregeling[bewerken]

Toen het gehele spoorlijn Utrecht - Kampen in 1865 gereed was, bereden alle treinen het gehele traject. Hierbij moest dus altijd kop gemaakt worden in Zwolle. Vanaf 1872 mochten de treinen van de NCS echter ook over Staatslijn A van SS doorrijden naar het noorden. Hierdoor gingen steeds meer treinen tussen Utrecht en Zwolle van en naar Groningen en Leeuwarden rijden. Door samenwerking met de NRS kwamen er in 1884 doorgaande sneltreinverbindingen tussen Amsterdam/ Rotterdam/Den Haag via de Centraalspoorweg naar Groningen en Leeuwarden. In de meeste doorgaande treinen reden rijtuigen van en naar Kampen mee. Daarnaast reden er echter steeds meer aparte treinen tussen beide hanzesteden. In 1892 reed de laatste reguliere rechtstreekse reizigerstrein over de gehele Centraalspoorweg.

Spoorslag '70[bewerken]

ICMm treinstellen 4012 en 4011 wachten op 1 oktober 2008 in Zwolle op hun volgende inzet. Geheel links ligt het spoor waar doorgaans de treinen naar Kampen aankomen en vertrekken

De opzet van de dienstregeling over de Centraalspoorweg met doorgaande sneltreinen tussen de Randstad en Groningen/Leeuwarden, stoptreinen tussen Zwolle en Utrecht en aparte treinen op het Kamperlijntje bleef decennia lang bestaan. Met de invoering van het nieuwe dienstregelingconcept Spoorslag '70 werden de doorgaande sneltreinen intercity's en ontstonden er consequente verbindingen en verbeterde aansluitingen. De intercity's tussen het noorden en de Randstad reden hierbij eenmaal per uur naar Amsterdam en met dezelfde frequentie naar Rotterdam en Den Haag. Hierbij reed de intercity uit Enschede juist naar de andere eindbestemming. In Amersfoort werd een cross-platform-overstap aangeboden, waardoor er min of meer een consequente halfuursdienst tussen het noorden en oosten van het land enerzijds en de grote steden in de Randstad anderzijds ontstond. De meeste treinen uit Groningen en Leeuwarden reden vanaf Zwolle gekoppeld. De dienst werd dan ook vrijwel geheel uitgevoerd door treinstellen. Tussen 1970 en eind jaren '80 door het materieel '54 en vanaf halverwege de jaren '80 door Koplopers. Dit materieel is min of meer ontwikkeld voor deze verbindingen. Omdat gedeeltes van het traject gekoppeld wordt gereden, werd het nu ook mogelijk om binnen in de trein over te stappen. Behalve reizigers konden nu ook catering en conducteurs tijdens de rit van treinstel wisselen. De doorloopkoppen worden overigens vanaf 31 oktober 2005 niet meer gebruikt.

De stoptreinen tussen Zwolle en Amersfoort reden na het invoeren van de nieuwe dienstregeling in 1970 het ene halfuur door naar Utrecht en het andere halfuur naar Amsterdam. Deze opzet werd al binnen enkele jaren gewijzigd in consequente halfuursdienst tussen Zwolle en Utrecht. Op het Kamperlijntje wordt vanaf 1970 ook voornamelijk een halfuursdienst gereden.

IC '90[bewerken]

Door de invoering van de OV-studentenkaart in 1991 ontstond een grote reizigersgroei. Om deze groei enigszins op te vangen werden in de zomer van dat jaar de zogenaamde IC '90-treinen ingevoerd. Dit betekende dat er voor het eerst in de twintig jaar na het invoeren van het intercitynet, twee geheel nieuwe intercityverbindingen bijkwamen. De treinen reden voornamelijk in de spits en op zondagavond. De verbindingen werden ingevoerd tussen Nijmegen en Den Haag/Rotterdam en tussen Zwolle en Eindhoven. Voor de Centraalspoorweg betekende dit vrijwel geen extra treinen. De IC '90 kwamen vooral te rijden op de tijden dat de treinen van en naar Leeuwarden en Groningen niet gekoppeld reden omdat deze treinen anders te lang zouden zijn. Wel nieuw was de stop van de meeste IC '90-treinen in Harderwijk. Bijzonder aan de intercity's tussen Zwolle en Eindhoven was dat de meeste treinen begin- en eindpunten hadden als Weert, Roermond, Maastricht, Horst-Sevenum, Groningen en Leeuwarden. Eén trein begon zelfs in Nunspeet. De treindiensten veranderden bij elke nieuwe dienstregeling en in 1996 werd besloten om de deze spitsdienst te veranderen in Eindhoven - Amsterdam. Op de Centraalspoorweg werd de oude situatie van voor 1991 hersteld.

Vanaf 1998 rijden de stoptreinen Zwolle - Utrecht tussen Amersfoort en Utrecht als sneltrein. Ter compensatie werd de stoptreindienst tussen Ede Wageningen en Amersfoort doorgetrokken naar Utrecht.

Dienstregeling 2007[bewerken]

Met het invoeren van de nieuwe dienstregeling in 2007 werden in Nederland veel treindiensten gewijzigd. De opzet van de intercitydiensten op de Centraalspoorweg bleef echter grotendeels onveranderd, al reden steeds meer intercity's niet langer gekoppeld. Tussen Amersfoort Schothorst en Rotterdam Centraal rijdt sinds 2007 elk half uur een nieuwe intercitydienst. Belangrijkste reden om door te rijden naar Schothorst is de beperkte keermogelijkheid op het Amersfoortse hoofdstation. De stoptreinen Zwolle - Utrecht stoppen sinds 2007 weer op alle stations. Vanaf de nieuwe dienstregeling 2008 rijden de stoptreinen tussen Amersfoort en Amsterdam (en verder) van en naar Amersfoort Vathorst. Tussen Zwolle en Kampen rijdt ten slotte nog altijd elk halfuur een pendeltrein (het Kamperlijntje).

Dienstregeling 2013[bewerken]

Met het ingaan van de dienstregeling 2013 op 9 december 2012 werd de lijnvoering van de Intercity-treinen naar noord-Nederland aangepast. De Intercity-treinen tussen Den Haag en Groningen/Leeuwarden rijden voortaan via de nieuwe Hanzelijn, waarbij de route via Gouda en Utrecht vervangen wordt door een route via Leiden en Amsterdam. De Intercity's uit Rotterdam rijden nog wel via Utrecht. De beide treindiensten bieden een Cross-platform overstap op elkaar te Zwolle.

In de dienstregeling 2013 wordt de Centraalspoorweg bediend door de volgende treindiensten:

  • Intercity (Rotterdam Centraal -) Utrecht Centraal - Amersfoort - Zwolle (- Groningen/Leeuwarden)
  • Intercity (Den Haag Centraal -) Utrecht Centraal - Amersfoort (- Deventer - Enschede)
  • Intercity (Den Haag Centraal -) Utrecht Centraal - Amersfoort - Amersfoort Schothorst
  • Intercity (Schiphol - Hilversum -) Amersfoort - Amersfoort Schothorst
  • Sprinter Utrecht Centraal - Amersfoort - Zwolle
  • Sprinter Utrecht Centraal - Den Dolder (- Baarn)
  • Sprinter Zwolle - Kampen

Toekomst[bewerken]

De spoorlijn zal door het project Randstadspoor meer van regionaal belang worden. Hierdoor gaan er frequenter stoptreinen rijden tussen Utrecht, Amersfoort en Harderwijk.

Kamperlijntje[bewerken]

Station Kampen
1rightarrow blue.svg Zie ook het artikel over het Kamperlijntje

Het Kamperlijntje blijft tot 2015 nog in werking. De toekomst van de lijn is echter onzeker.

Materieelinzet[bewerken]

In 1938 werd het het zogenaamde Middennet geëlektrificeerd en verschoof het moderne dieselelektrische stroomlijnmaterieel uit 1934 door naar de lange-afstandsverbindingen tussen de Randstad en het noorden en oosten van het land. De DE 3 treinstellen bleven ook na de elektrificatie van spoorlijn Utrecht - Amersfoort in 1942, de doorgaande treinen rijden. De treinstellen reden nog tot het begin van de jaren '50 de sneltreinen naar Leeuwarden, Groningen en Enschede. Tussen Utrecht en Amersfoort kwam dan ook het vooroorlogse Blokkendoosmaterieel en het elektrische stroomlijnmaterieel, Materieel 36 en Materieel '40, te rijden. In 1952 waren de belangrijkste trajecten naar het noorden en oosten van het land geëlektrificeerd en werden de laatste dieseltreinstellen vervangen door het Materieel '24 (tot 1955) en elektrische treinstellen. Het oudere materieel reed hierbij vooral de stoptreindiensten. De diensten naar Twente en het noorden van het land werden door de modernere treinstellen, Materieel '46 en later voornamelijk Materieel '54 gereden. Vooral in de beginperiode reden er ook getrokken treinen op het traject. Bij het gecombineerd rijden van een groot aantal treinen van en naar Groningen en Leeuwarden was de inzet van treinstellen echter het meest wenselijk.

Na Spoorslag '70[bewerken]

Met de invoering van het nieuwe intercitynetwerk in 1970 werd een aantal materieeltypen aangewezen om deze diensten te rijden. Het Materieel '54 ging vanaf dat jaar het grootste deel van de intercity's tussen de Randstad, Noord Nederland en Twente rijden. Het Materieel '64 reed vanaf 1970 de stoptreindiensten tussen Utrecht/Amsterdam en Zwolle.

De ICMm treinstellen rijden alweer ruim 25 jaar de doorgaande intercity's tussen Noord Nederland en de Randstad. Op de foto treinstellen 4082, 4093 en 4239 onderweg van Leeuwarden en Groningen naar Schiphol. Nijkerk, 3 mei 2008

Eind jaren '70 werd speciaal voor de intercitydiensten het nieuwe Intercitymaterieel ontwikkeld. De treinstellen werden voorzien van een zogenaamde doorloopkop, hierdoor werd het voor reizigers en personeel mogelijk om ook tijdens de rit van treinstel te wisselen. Dit was voor de intercitydiensten tussen de Randstad en het noorden en oosten van Nederland gewenst gezien vaak gedeeltes van de trajecten gekoppeld gereden werden. In 1983 werd begonnen met de seriebouw van de treinstellen en tussen 1984 en 1994 namen de Koplopers in etappes de NoordOost-verbindingen over van de oude hondekoppen. In 1984 werden de meeste treinen tussen Amsterdam en Groningen/Leeuwarden overgenomen. Vanaf 1986 volgden de intercity's tussen Rotterdam/Den Haag en Enschede. Ten slotte verdwenen de laatste hondekoppen in 1991 uit de intercitydiensten tussen Den Haag/Rotterdam en Groningen/Leeuwarden. Door de invoering van de IC '90 treinen datzelfde jaar, bleven de treinstellen echter nog enkele jaren op de Centraalspoorweg rijden. De extra treindiensten werden, behalve door het Materieel '54, ook door het ICM, Materieel '64 en met getrokken treinen met Intercity- en Plan W rijtuigen gereden. Later werd ook het nieuwe Dubbeldeks interregiomaterieel in deze treindiensten ingezet.

In de zomer van 1996 verdwenen de IC'90 treinen van de Centraalspoorweg en kreeg het ICM weer vrijwel de alleenheerschappij in de intercitydiensten op het traject. In de stoptreindiensten verscheen halverwege de jaren '90 het Dubbeldeks aggloregiomaterieel. De stoptreindiensten werden in 2009 nog altijd voornamelijk door het DD-AR materieel gereden. In de rustiger uren wordt ook het Materieel '64 nog ingezet.

Literatuur[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. a b [www.prorail.nl/Vervoerders/Netverklaring/Documents/3067783%20v1.1%20Netverklaring2014%20Gemengde%20net%2010apr2013.pdf Netverklaring ProRail 2014 (v1.1) (bijlage 13 en 14)] Geraadpleegd 22 mei 2013
  2. Van Zwolle naar Kampen, tekst op lyricsspot.com