Spoorlijn Utrecht - Rotterdam

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Spoorlijn Utrecht - Rotterdam
Spoorlijn Utrecht - Rotterdam op de kaart
Totale lengte 52,3 / 55,9 km
Spoorwijdte normaalspoor 1435 mm
Aangelegd door
Utrecht - Rotterdam Maas: NRS
Rotterdam Maas - Rotterdam DP: HIJSM
Nieuwerkerk aansluiting - Rotterdam Noord: NS
Geopend
Utrecht - Gouda: 21 mei 1855
Gouda - Rotterdam Boerengat: 30 juli 1855
Boerengat - Rotterdam Maas: 1 december 1858
Rotterdam Maas - Rotterdam DP: 1 mei 1899
Nwk aansluiting - R'dam Noord : 17 mei 1953
Gesloten
Nieuwerkerk - Rotterdam Maas: 4 oktober 1953
R'dam Maas - R'dam Noord: 4 oktober 1953
Nieuwerkerk aansl. - Nieuwerkerk: 3 juni 1970
Huidige status
Utrecht Centraal - Rotterdam Centraal: in gebruik
Nwk aansluiting - Rotterdam Maas: opgebroken
R'dam Maas - R'dam Noord: opgebroken
Geëlektrificeerd
Utrecht CS - Nieuwerkerk aansl.: 1938
Nieuwerkerk aansl. - Rotterdam CS: 1953
Aantal sporen
Utrecht C - Utrecht Leidsche Rijn: 2
Utrecht Leidsche Rijn - Woerden: 4
Woerden - Gouda Goverwelle: 2
Gouda Goverwelle - Gouda: 4
Gouda - Rotterdam C: 2
Baanvaksnelheid
Utrecht Centraal - Woerden: 140
Woerden - Gouda: 130
Gouda - Rotterdam Centraal: 140
Beveiliging of treinbeïnvloeding ATB EG
Omgrenzingsprofiel
OPS-GC op Utrecht - Woerden
OPS-NL op Woerden - Rotterdam
Beladingsklasse D4 (bij 100 km/h)
Treindienst door NS
Traject
v-STR lijn van Boxtel
v-STRvSHI2gl- lijn van Elten
BSicon .svgvSTRedABZglexdENDEeq aansluiting Jaarbeurs opgebroken
BSicon .svgvSTRvSHI2l-
BSicon .svgvÜSTvKBSTa-STR opstelterrein
uexvKHSTa-v-SHI2grvÜSTlvSTR- Moreelsepark
uexdHSTvKBHFa-BHF-LvBHF-MvBHF-RudKHSTa 0,0 Utrecht Centraal
uexdSTRedHSTvSTRvSTRvSTR-uSTR 0,4 Utrecht Buurtstation
uexdSTRldBRÜCKE1rvÜSTlvSTRdBRÜCKE1luxdABZql sneltram van
Nieuwegein / IJsselstein
vÜSTrdWgl+ldWglr+lrdWgr+rdSTR
dSTRrvKRZo-STRrdSTRvSTR lijn naar Kampen
ddWgldWX+lrdXr+ldWgr+ldWgr
ddSTRrvKRZo-STRrvSTR lijn naar Amsterdam Centraal
KBSTldKRZodSTRqdSTRrdSTR opstelterrein Cartesiusweg
BSicon .svgdABZg+ledABZq+ldSTRqdSTRr
dWBRÜCKEexdWBRÜCKE Vleutense spoorbrug
Amsterdam-Rijnkanaal
xvÜSTl
vAKRZo A2E35
vHST 3,1 Utrecht Leidsche Rijn
vHST 4,8 Utrecht Terwijde
veHST-STR 6,8 Vleuten tot 2007
vHST 7,1 Vleuten sinds 2007
dABZq+rvKRZu-ABZg+rd 12,1 lijn van Breukelen
v-SHI2g+rvSTR-
veHST-STR 6,8 Harmelen
vWBRÜCKE Oude Rijn
vBHF 15,8 Woerden
vÜSTul
vSTRgr lijn naar Leiden Centraal
AKRZu A12E25E30
eHST 21,1 Oudewater
eHST 25,1 Hekendorp
STR+GRZq grens Utrecht - Zuid-Holland
SPLa
vBHF 29,6 Gouda Goverwelle
vÜST
BSicon .svg
+
BSicon uexv-STR+l.svg
uexv-STR+l + vSTR
BSicon uexSTRq.svg
uexSTRq +
tramlijn van Schoonhoven opg.
uexSTRqemvKRZuexvSTR+r- tramlijn van Bodegraven opgebroken
v-SHI2grvSTR-uexSTR
v-BHF-LvBHF-RuexdKBHFeuexdKBHFa 32,1 Gouda
cdvÜSTldSTRcuexSTRlf tramlijn naar Oudewater opgebroken
dSTRvÜSTd
dWBRÜCKEvWBRÜCKEd Gouwespoorbruggen
Gouwe
dABZqrvABZgr-STRd lijn naar Alphen aan den Rijn
vÜSTBr
vSTRgr lijn naar Den Haag Centraal
eHST 37,0 Moordrecht
BSicon .svgeKRWglexKRW+r 40 Nieuwerkerk aansluiting
BSicon .svgSTRexBHF 41,2 Nieuwerkerk
BSicon .svgHSTexSTR 41,2 Nieuwerkerk a/d IJssel
BSicon .svgSTRexHST 43,1 Ouderkerk
BSicon .svgHSTexSTR 43,8 Capelle Schollevaar
BSicon .svgSTRexBHF 45,3 Capelle a/d IJssel
BSicon .svgmTHSToexSTR 45,9 Rotterdam Alexander
Metrolijn  A   B 
BSicon .svgSTRexHST 48,4 Kralingsche Veer
BSicon .svgAKRZuexSTR A16E19
BSicon .svgeABZrgexABZgr+r Ceintuurbaan
BSicon .svgeHSTexSTR Terbregseweg
BSicon .svgDSTexSTR 49,5 Rotterdam Noord Goederen
MBAHNSTRexSTR SSN
museumdepot
BSicon .svgSTRexHST 51,8 Rotterdam Boerengat tijdelijk eindpunt
BSicon .svgSTRexKBHFe 52,3 Rotterdam Maas
dvSHI2l-
BSicon .svgAKRZu A20E19E25
BSicon .svgWBRÜCKE1 Rotte
BSicon .svgHST 50,9 Rotterdam Noord
KBSTlABZrf Remise Kleiweg
v.h. Allan Rotterdam
BSicon exSTRq.svg
exSTRq + uSTRlg
BSicon .svg
+ eKRZu
lijn van Scheveningen naar R'dam Hofplein
BSicon uemABZlf.svg
uemABZlf + PORTALf
BSicon eABZgr+r.svg
eABZgr+r +
verbindingsboog opgebroken
utSTRlfmKRZt Metrolijn  E 
BSicon .svgAKRZo A20E19E25
BSicon .svgWBRÜCKE1 Noorderkanaal
BSicon .svgvSTRg+r HSL-Zuid van Schiphol
dSTR+rdSTR+rvSTR lijn van Amsterdam Centraal
vÜSTlvSTR
vSTR-ABZglvKRZu-ABZgr
vABZg+l-KRZovKRZu-ABZgr
vABZg+l-KRZovABZgr-STR
BSicon utSTRrg.svg
utSTRrg +
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜSTr
BSicon utSTRq.svg
utSTRq + vÜST
BSicon .svg
+
Metrolijn  E 
utBHFvBHF-LvBHF-RBSicon .svg 55,9 Rotterdam Centraal voorheen Rotterdam DP
utSTRrfv-SHI2g+rvSHI2g+l-BSicon .svg Metrolijn  D   E 
vÜST lijn naar Breda

De Spoorlijn Utrecht - Rotterdam is de tussen 1855 en 1858 door de Nederlandsche Rhijnspoorweg-Maatschappij geopende en in 1953 door de Nederlandsche Spoorwegen omgeleide spoorlijn die Utrecht met Woerden, Gouda en Rotterdam verbindt.

Geschiedenis[bewerken]

Spoorlijn Utrecht - Rotterdam Maas[bewerken]

De spoorlijn Utrecht - Rotterdam Maas werd aangelegd door de NRS als zijtak van de Rhijnspoorweg Amsterdam - Utrecht - Arnhem - Oberhausen. Bij de aanleg ondervond men op diverse plaatsen grote problemen vanwege de zeer slappe veengrond. Omdat bij Rotterdam Maas door bezwaren van omwonenden niet meteen een station kon worden gebouwd, was de eerste jaren Rotterdam Boerengat het eindpunt van de lijn. Rotterdam Maas was een kopstation en lag aan wat nu de Maasboulevard heet, ongeveer ter hoogte van het voormalige zwemparadijs annex zalencomplex Tropicana.

Na de aanleg van de spoorlijn werd een aantal houten directieketen in gebruik genomen als station, namelijk Woerden, Oudewater, Nieuwerkerk en Capelle aan den IJssel.

Ceintuurbaan[bewerken]

In 1899 werd door de Hollandsche IJzeren Spoorweg-Maatschappij een Ceintuurbaan geopend van Rotterdam Maas om Kralingen, Crooswijk en het Oude Noorden heen naar Rotterdam Delftsche Poort (DP), het hoofdstation van Rotterdam. Deze lijn vormde de verbinding tussen de spoorlijn Utrecht - Rotterdam Maas en de Oude Lijn (Amsterdam - Rotterdam DP). Ook de in 1908 geopende Hofpleinlijn kreeg een aansluiting op de Ceintuurbaan.

Bij de ingebruikname van de huidige omleiding van Nieuwerkerk aansluiting naar het noordelijk deel van de Ceintuurbaan bij Rotterdam Noord Goederen, in 1953, werd het oostelijk deel van de Ceintuurbaan gesloten en opgebroken. Op de plaats van dit oostelijke deel liggen nu de Boszoom en de Kralingse Zoom.

Tot het ontwerp van de Ceintuurbaan behoorde ook een rangeerterrein. Dat is er echter nooit gekomen. In 1933 werd op het hiervoor jarenlang gereserveerde terrein de Golfbaan Kralingen aangelegd. De begrenzing van het golfterrein langs de Boszoom volgt nog steeds de oorspronkelijke contouren van het ooit geprojecteerde rangeerterrein.

Omleiding Nieuwerkerk aansluiting - Rotterdam Noord[bewerken]

Al vrij snel na de aanleg van de Ceintuurbaan kwam het idee op om de spoorlijn uit Utrecht vanaf Nieuwerkerk aan den IJssel te verleggen en te laten aansluiten op het noordelijke deel van deze Ceintuurbaan, zodat alle treinen op hetzelfde station in Rotterdam zouden aankomen. Pas in 1940, nadat het Maasstation volledig was verwoest bij het bombardement op Rotterdam, werd de knoop definitief doorgehakt. In 1942 begon men met de aanleg van de nieuwe spoorbaan, die op een dijk kwam te liggen. De ervaringen bij de aanleg van de bestaande lijn in acht nemend, besloot men om verzakkingen te voorkomen de veengrond eerst af te graven tot op de kleilaag en daarop zand te storten. In 1943 werden de werkzaamheden door de Duitse bezetter stilgelegd, maar na de oorlog meteen weer opgepakt. In mei 1953 was de nieuwe verbinding tussen Nieuwerkerk aansluiting en de Ceintuurbaan ter hoogte van Rotterdam Noord Goederen gereed. Na enkele maanden proefrijden werd de lijn in oktober 1953 definitief in gebruik genomen. Tegelijkertijd werd de oude lijn naar Rotterdam Maas gesloten en enkele jaren later al opgebroken. Alleen het baanvak tussen Nieuwerkerk aansluiting en het oude station van Nieuwerkerk bleef nog tot 1970 in gebruik voor goederenvervoer. In 1971 werd ook hier het spoor opgebroken. Op het verlaten tracé werd later de provinciale weg 219 aangelegd.

Over de oude spoorbaan liggen nu de Schielandweg, de Abram van Rijckevorselweg en de Maasboulevard. Op de kruising van de 's-Gravenweg met de Schielandweg in Nieuwerkerk aan den IJssel, die in de volksmond nog steeds 'Scheve Overweg' wordt genoemd, is op de rotonde een monument geplaatst dat herinnert aan de tijd toen hier nog treinen reden. Tevens is in Nieuwerkerk aan den IJssel nog een klein deel van de vroegere aftakking herkenbaar van de huidige spoorlijn richting Rotterdam Maas. Het spoorlichaam is breder en een bruggenhoofd is nog intact. Dit is vanuit Rotterdam komend, aan de rechterhand duidelijk te zien vanuit de trein. Het wandelpad langs de Maas in Rotterdam, parallel aan de Maasboulevard, heeft de toepasselijke naam Rhijnspoorkade gekregen.

Stations en gebouwen[bewerken]

Treindienst[bewerken]

De treindienst wordt verzorgd door NS.

Er rijden tussen Utrecht Centraal en Rotterdam Centraal vier intercity's per uur, welke onderweg alleen stoppen te Gouda en Rotterdam Alexander. Tussen Utrecht Centraal en Gouda rijden nog vier intercity's per uur die na Gouda verder rijden naar Den Haag Centraal. Tussen Utrecht Centraal en Woerden rijden nog twee intercity's per uur, die ook stoppen in Woerden en na Woerden verder rijden naar Leiden.

Tussen Utrecht Centraal en Woerden rijden vier stoptreinen per uur, waarvan er twee Woerden als eindpunt hebben en de andere twee doorrijden naar Gouda en Den Haag Centraal. Tussen Woerden en Rotterdam Centraal rijden ook twee stoptreinen per uur, die afkomstig zijn uit Uitgeest en Amsterdam Centraal. Tussen Gouda Goverwelle en Rotterdam Centraal rijden van maandag tot en met vrijdag tussen 06.30 uur en 10.00 uur en tussen 15.30 uur en 19.00 uur twee extra stoptreinen per uur, en tussen Gouda Goverwelle en Gouda rijden van maandag tot en met vrijdag overdag tot 20.00 uur nog twee extra stoptreinen per uur, die na Gouda verder rijden richting Den Haag Centraal.

Treinramp Harmelen[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Treinramp bij Harmelen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De treinramp bij Harmelen vond plaats op 8 januari 1962 om 9:19 nabij het Utrechtse dorpje Harmelen. Bij de botsing tussen twee reizigerstreinen vielen 91 doden en 54 gewonden, waarmee dit de grootste treinramp uit de geschiedenis van de Nederlandse spoorwegen is.

Zie ook[bewerken]