Spoorlijn Wenen - Salzburg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Westbahn
Wenen - Salzburg
Spoorlijn Wenen - Salzburg op de kaart
Totale lengte 312,2 km
Spoorwijdte (normaalspoor) 1435 mm
Aangelegd door Kaiserin Elisabeth-Bahn
Geopend 15 december 1858
Huidige status in gebruik
Geëlektrificeerd ja
Aantal sporen 2
Baanvaksnelheid 200 km/h
Beveiliging of treinbeïnvloeding Indusi
Treindienst door ÖBB
Westbahn [1]
Traject
KBHFaBSicon .svgBSicon .svg 0,000 Wien Westbahnhof
(in het centrum van Wenen)
BSTBSicon .svgBSicon .svg 1,013 Wien Westbf Fbf
ABZlgBSicon .svgBSicon .svg Vorortelinie
(van Wien Heiligenstadt)
BHFBSicon .svgBSicon .svg 2,553 Wien Penzing
STRBSicon .svgBSicon .svg Südbahn van Wien Hauptbahnhof
STRBSicon .svgABZlg Stammstrecke van Wien Praterstern, Wien Floridsdorf
STRBSicon .svgBHF Wien Meidling
STRBSicon .svgABZlf Pottendorfer Linie naar Ebenfurth, Wr.Neustadt
STRBSicon .svgABZlf Südbahn naar Graz Hauptbahnhof
ABZgl+lSTRqABZrf verbindingsspoor
STRBSicon .svgKRZu Donauländebahn
STRBSicon .svgTUNNELa Lainzer Tunnel Ostportal (L 12,8 km)
STRBSicon .svgtABZrg aansluiting Donaulände- bahn van Wien Zvbf
STRBSicon .svgtDST knooppunt Hetzendorf
BHFBSicon .svgtSTR 5,846 Wien Hütteldorf
(Wenen)
ABZlfSTRlgtSTR oude Westbahn / spoor voor het lokale verkeer
TUNNELaSTRtSTR Weichenhalle Portal
tSTRHSTtSTR 7,885 Wien Wolf in der Au
tSTRSTRtKMW Lainzer Tunnel Westportal
tABZrgKRZttSTRrf nieuwe Westbahn vanaf Wien Meidling (in aanbouw)
tDSTSTRlfSTRlg 9,143 Knooppunt Hadersdorf
tABZlftSTRlgSTR nieuwe Westbahn naar Bf.Tullnerfeld(in aanbouw)
tSTRtSTRHST 9,238 Wien Hadersdorf
tKMWtSTRSTR Wienerwaldtunnel (Ost) (L 13,35 km) begin van de SFS
tSTRtSTRHST 9,940 Wien Weidlingau
tSTRTUNNELeHST 10,952 Purkersdorf Sanatorium
tSTRSTRlfABZlg oude Westbahn / spoor voor het lokale verkeer
tSTRBSicon .svgBHF 11,839 Unter Purkersdorf
tSTRBSicon .svgHST 12,889 Purkersdorf Gablitz
tSTRBSicon .svgHST 16,865 Unter Tullnerbach
tSTRBSicon .svgBHF 19,970 Tullnerbach-Pressbaum
tSTRBSicon .svgHST 21,283 Pressbaum
tSTRBSicon .svgHST 22,532 Dürrwien
tSTRBSicon .svgBHF 24,809 Rekawinkel
tSTRBSicon .svgTUNNEL2 Rekawinkler Tunnel (307 m)
tSTRBSicon .svgTUNNEL2 Kleiner Dürreberg Tunnel (247 m)
tSTRBSicon .svgHST 29,931 Eichgraben-Altlengbach
tSTRBSicon .svgDST 31,120 Hutten
tSTRBSicon .svgHST 32,334 Unter Oberndorf
TUNNELeBSicon .svgSTR Wienerwaldtunnel Westportal
STRBSicon .svgHST 34,300 Maria Anzbach
STRBSicon .svgHST 35,814 Hofstatt
STRBSicon .svgHST 36,865 Neulengbach Stadt
STRBSicon .svgBHF 38,006 Neulengbach
STRBSicon .svgBHF 38,006 Neulengbach
ABZrfBSicon .svgSTR aansluiting bij Tullnerfeld voor de Tullnerfelder Bahn naar Tulln
eKRZBSicon .svgSTR opgebroken traject Tullnerfelder Bahn
vSTRlgBSicon .svgSTR Tullnerfelder Bahn van Tulln
vSTR-eABZg+lBSicon .svgSTR aansluiting voor het werkverkeer
vBHFBSicon .svgSTR Tullnerfeld
vHST-STRBSicon .svgSTR Michelhausen
vSTRrfBSicon .svgSTR Tullnerfelder Bahn naar Herzogenburg
eKRZBSicon .svgSTR opgebroken traject Tullnerfelder Bahn
STRBSicon .svgHST 41,461 Ollersbach
STRBSicon .svgHST 43,558 Kirchstetten
STRBSicon .svgBHF 49,076 Böheimkirchen
TUNNEL1BSicon .svgSTR Atzenbrugger Tunnel (L 2.460 m)
TUNNEL1BSicon .svgSTR Hankenfelder Tunnel (L 663 m)
TUNNEL1STRrgSTRrf Saladorfer Tunnel (L 729 m)
TUNNEL1STRBSicon .svg Reiserbergtunnel (L 1.370 m)
TUNNEL1STRBSicon .svg Stierschweiffeldtunnel(L 3.293 m)
TUNNEL1STRBSicon .svg Raingrubentunnel (L 2.775 m)
STReHSTBSicon .svg 51,510 Schildberg ( opgeheven )
STRSPLa+vBHFBSicon .svg 54,445 Pottenbrunn
STRlfvABZg+r-STRBSicon .svg Bf Tullnerfeld
BSicon .svgvDSTBSicon .svg 55,400 Knooppunt Wagram
BSicon .svgvSTR-eABZglexSTRlg omleiding voor goederentreinen naar knooppunt Rohr
BSicon .svgvABZg+r-STRexSTR Tullnerfelder Bahn van Herzogenburg
BSicon .svgvBHFexSTR 60,563 St. Pölten Hbf (S40)
BSicon .svgvSTR-ABZglexSTR Leobersdorfer Bahn naar Leobersdorf
BSicon .svgvSTR-ABZglexSTR naar de Mariazellerbahn naar Mariazell
BSicon .svgvDSTexSTR 61,262 St. Pölten Fbf
BSicon .svgvKMWexSTR
63,271
67,346
Fehlerprofil (+75 m)
BSicon .svgvDSTexSTR 63,720 aftakking St. Pölten 1
BSicon .svgvKMWexSTR
67,806
67,611
Fehlerprofil (-195 m)
BSicon .svgSPLe+vBHFexSTR 68,664 Prinzersdorf
BSicon .svgHSTexSTR 70,831 Markersdorf an der Pielach
BSicon .svgHSTexSTR 74,035 Groß Sierning
BSicon .svgevSTRg+lexSTRrf knooppunt Wagram
BSicon .svgvDST-KDSTxaBSicon .svg 75,100 Knooppunt Rohr
BSicon .svgvKMWBSicon .svg
76,946
76,951
Fehlerprofil (-5 m)
vBS2+lvBS2+r oude / nieuwe Westbahn (Umfahrung Loosdorf)
TUNNEL1STR tunnel Rohr (258 m)
STRTUNNEL1 groentunnel 1 (250 m)
BHFSTR 78,131 Loosdorf
vBS2lvBS2r
vBS2+lvBS2+r Omleiding Melk
STRTUNNELa Wachbergtunnel 2 (1001 m)
TUNNEL1TUNNELe Wachbergtunnel 1 (292 m)
STRTUNNELa Melker Tunnel (1845 m)
BHFtSTR 84,665 Melk
STRTUNNELe
KMWSTR
91,925
92,230
Fehlerprofil (-305 m)
vBS2lvBS2r
vBHF 93,914 Pöchlarn
vSTR-ABZgl Erlauftalbahn naar Kienberg-Gaming
vBS2+lvBS2+r (oud resp. nieuw traject)
STRTUNNELa Sittenbergtunnel (4692 m)
HSTtSTR 98,220 Krummnußbaum
HSTTUNNELe 102,632 Säusenstein
vBS2lvBS2r
vBHF 107,137 Ybbs an der Donau
vHST-exSTR nieuwe Westbahn (in aanbouw)
vHST-exSTR 110,887 Neumarkt an der Ybbs-Karlsbach
veDST-exSTR 113,607 Hubertendorf (opgeheven)
xvÜWBl
evSTR
115,776
115,795
Fehlerprofil (-19 m)
vexBHF-BHF 117,076 Blindenmarkt
vKBHFxa-BHF 124,558 Amstetten
vSTR-ABZgl 127,287 aansluiting Amstetten 11 naar Waidhofen an der Ybbs
vSTR-HST 131,146 Mauer-Öhling
vSTR-HST 135,595 Aschbach
vSTR-HST 140,180 Krenstetten-Biberbach
vKMW
141,579
141,586
Fehlerprofil (-7 m)
vBS2+lvBS2+r (oud resp. nieuw traject)
STRBHF 144,245 St. Peter-Seitenstetten
TUNNEL1STR Grüntunnel St. Peter (404 m)
vBS2lvBS2r
vSTR-HST 147,900 St. Johann-Weistrach
vBS2+lvBS2+r
STRKMW
147,979
147,982
Fehlerprofil (-3 m)
STRBHF 150,651 Haag
STRHST 154,038 Stadt Haag
STRKMW
161,578
161,567
Fehlerprofil (+11 m)
TUNNEL1STR Siebergtunnel (6480 m)
vBS2lvBS2r
vKMW
163,043
163,057
Fehlerprofil (-14 m)
vSTR-ABZg+l Rudolfsbahn van Steyr, Kleinreifling
vBHF 164,100 St. Valentin
vDST 165,840 St. Valentin-Ennskanalbrücke
vBS2+lvBS2+r 166,180 (Omleiding Enns resp. oud traject)
KRZrABZlg Donauuferbahn - bocht bij Ennsdorf
STRDST 167,736 aansluiting St. Valentin 11 naar Krems a.d. Donau
STRHST 168,737 Ennsdorf
eGRENZE+WBRÜCKEeGRENZE+WBRÜCKE de Enns, grens tussen Neder-Oostenrijk en Opper-Oostenrijk
STRBHF 170,973 Enns
STRHST 173,675 Asten-Fisching
BS2lBS2r 175,640
DST 176,378 Asten-St. Florian
HST 178,030 Linz Pichling
DST 179,513 aansluiting Asten-St. Florian 1
ABZlf naar Linz Vbf Ost en Linz Stahlwerke
HST 180,655 Linz Ebelsberg
DST 182,349 Linz Kleinmünchen
ABZrf naar Linz Vbf West
ABZlg Summerauer Bahn naar České Budějovice, Tsjechië
KMW
188,074
188,125
Fehlerprofil (-51 m)
BHF 188,440 Linz Hbf
ABZlf Pyhrnbahn naar Selzthal
ABZrf Linzer Lokalbahn naar Neumarkt-Kallham
HST 192,020 Leonding
HST 195,902 Pasching
BHF 198,043 Hörsching
HST 201,347 Oftering
ABZrg aansluiting van Marchtrenk naar de Pyhrnbahn
BHF 206,185 Marchtrenk
DST 208,811 aansluiting Marchtrenk 1 naar Traun
BHF 212,815 Wels Hbf
ABZrf aftakking naar Passau, Duitsland
ABZlf Almtalbahn
BHF 220,017 Gunskirchen
BS2+lBS2+r (omleiding Lambach resp. oud traject)
TUNNELaSTR Tunnel Lambach (1410 m)
tSTRABZrg naar Vorchdorf-Eggenberg en naar Gmunden
TUNNELeBHF 226,109 Lambach
BS2lBS2r
KMW
227,200
227,503
Fehlerprofil (-303 m)
HST 227,633 Lambach Markt
HST 230,330 Neukirchen bei Lambach
ABZrf 230,556 Haager Lies naar Haag am Hausruck
DST 230,556 aansluiting Lambach 1 naar Haag am Hausruck
BHF 233,498 Breitenschützing
TUNNEL2 Römerbergtunnel 710 m
KMW
236,662
236,940
Fehlerprofil (-278 m)
BHF 237,442 Schwanenstadt
ABZlg Salzkammergutbahn naar Ried im Innkreis
BHF 243,292 Attnang-Puchheim
ABZlf Salzkammergutbahn naar Stainaar-Irdning
BHF 247,966 Vöcklabruck
DST 250,233 aansluiting Vöcklabruck 1 naar Kammer-Schörfling
KMW
252,182
252,200
Fehlerprofil (-18 m)
BHF 253,317 Timelkam
HST 257,090 Neukirchen-Gampern
BHF 259,723 Redl-Zipf
BHF 264,050 Vöcklamarkt
BHF 268,785 Frankenmarkt
HST 275,637 Pöndorf
BHF 278,440 Ederbauer
HST 281,916 Oberhofen-Zell am Moos
BHF 285,216 Straßwalchen
ABZlg Mattigtalbahn van Braunau am Inn
BHF 287,427 Steindorf bij Straßwalchen
HST 289,174 Neumarkt-Köstendorf
HST 293,807 Weng
HST 296,136 Wallersee
BHF 299,445 Seekirchen am Wallersee
eHST Seekirchen Süd (gepland)
HST 302,782 Eugendorf
BHF 305,538 Hallwang-Elixhausen
HST 309,933 Salzburg Kasern
ABZrg Salzburg-Tiroler-Bahn naar Wörgl
DST 310,880 Hallwang-Elixhausen naar Salzburg Gnigl Vbf
ABZrf naar SLB naar Salzburg Itzling Vbf
KMW
312,470
0,777
BHF 0,000 Salzburg Hbf
STR spoorlijn naar München, Duitsland

De spoorlijn Wenen - Salzburg, in Oostenrijk meestal Westbahn genoemd, loopt door de Oostenrijkse deelstaten Wenen, Neder-Oostenrijk, Opper-Oostenrijk en Salzburg. De spoorlijn bestaat uit een tweesporig oud traject en een tweesporig nieuw traject voor hogesnelheidstreinen. Het oude traject is 312,470 km lang en eindigt in Wenen op het kopstation Wien Westbahnhof. Het nieuwe traject is iets korter. De Westbahn is samen met de Südbahn een hoofdspoorlijn van de ÖBB, de grootste Oostenrijkse spoorwegmaatschappij.

De oude Westbahn[bewerken]

De oude Westbahn is vanaf 1858 aangelegd door de k.k. priviligierte Kaiserin Elisabeth-Bahn. Tegenwoordig wordt ze geëxploiteerd door de ÖBB. Ze heeft normaalspoor en is dubbelsporig geëlektificeerd. De maximale toegestane snelheid is nu 200 km per uur. Op een enkel traject heeft een trein bij een proef wel een snelheid 300 km per uur gehaald. De bovenleiding heeft een wisselspanning van 15 kV, met een frequentie van 16,7 Hz.

De Westbahn wordt gebruikt door lokaal Oostenrijks treinverkeer, intercity's (IC) en door internationale treinen uit Duitsland (o.a. ICE-treinen), Italië, Zwitserland, Frankrijk, België of Nederland naar Wenen of verder naar bijvoorbeeld Budapest of Warschau. Internationale treinen stoppen veelal in Linz, Amstetten, St. Pölten en in Hütteldorf, Wenen.

Treinen naar Budapest en Warschau rijden van station Westbahnhof via een boog door naar station Meidling in Wenen. Omdat station Westbahnhof een kopstation is, verandert de trein van rijrichting. De bedoeling is dat het op 9 december 2012 gedeeltelijk geopende station "Wien Hauptbahnhof" aan de Südtirolerplatz later deze functie van station Meidling overneemt en het eerste centrale station van Wenen wordt. Vanaf station "Wien Hauptbahnhof" rijden nu alleen nog lokale treinen en de trein naar Bratislava.

De nieuwe Westbahn[bewerken]

Tussen Wenen en Linz wordt de Westbahn tot vier sporen uitgebouwd. Daarbij gaat het om een tweede dubbelsporige, gedeeltelijk onafhankelijke traject dat tot 2015 gereed zal zijn. Tussen Wenen en St. Pölten is daarvoor een hogesnelheidslijn aangelegd waar tot 230 km per uur gereden kan worden, en ook op andere deeltrajecten wordt deze snelheid bereikt. De nieuwe Westbahn wordt onder andere gebruikt door Railjet-treinen en treinen van de sinds december 2012 opererende Westbahn GmbH. Samen met een nieuwe tunnel in het westen van Wenen zullen vanaf 2014 de meeste langeafstandstreinen niet meer het station Westbahnhof aandoen maar het nieuwe station Wien Hauptbahnhof. Tegenwoordig vervult station Wien Meidling nog de functie als halte voor langeafstandtreinen die van de Westbahn naar Boedapest doorrijden. Ook andere belangrijke stations langs de Westbahn zoals St. Pölten, Linz en Salzburg worden of zijn al verbouwd.

Verbindingen in Wenen[bewerken]

Op het Weense station Hütteldorf kan overgestapt worden op de Weense metrolijn U4 en op de lijnen S2, S3, S15, S45 en S50 van de S-Bahn. Op het Westbahnhof van Wenen kunnen passagiers overstappen op de metrolijnen U3 en U6 en de S-lijn S50. Ook rijden er bij beide stations trams en bussen.

Geschiedenis[bewerken]

Hermann Dietrich Lindheim op een lithografie van Josef Kriehuber uit 1852.

In 1851 werd tussen het toenmalige koninkrijk Beieren en het toenmalige keizerrijk Oostenrijk een verdrag gesloten voor de bouw van een spoorlijn tussen Wenen en München. Het spoor werd aangelegd en later geëxploiteerd door de k.k. priviligierte Kaiserin Elisabeth-Bahn onder Hermann Dietrich Lindheim. Het traject tussen Linz en het station Westbahnhof in Wenen werd op 15 december 1858 geopend. Het spoor was op 1 augustus 1860 uitgebreid tot Salzburg. Een paar weken voor de opening was het al door keizerin Elisabeth (bekend onder de bijnaam Sisi) gebruikt om op vakantie te gaan bij haar vader in München. Op 12 augustus 1860 was het laatste stuk naar München af en werd de spoorlijn geopend in aanwezigheid van koning Maximiliaan II van Beieren en keizer Frans Jozef I, de man van keizerin Elisabeth. De reistijd was aanvankelijk negen uur. In 1861 was Passau ook met Linz verbonden via Wels en in 1872 Budweis via St. Valentin–Summerau. In 1884 werd de k.k. priviligierte Kaiserin Elisabeth-Bahn genationaliseerd. In 1901 was de spoorlijn tweesporig gemaakt. Na de Eerste Wereldoorlog begon men vanuit het westen met de aanleg van de elektrische bovenleiding. Op 19 december 1952 was men klaar met laatste stuk.

Het voormalige traject Linz-Budweis[bewerken]

Tussen Linz en Budweis in Bohemen (tegenwoordig in de Republiek Tsjechië) liep vanaf 1832 een paardenspoorlijn van de k.k. privilegierte Erste Eisenbahngesellschaft. In 1857 werd die spoorlijn overgenomen door de k.k. priviligierte Kaiserin Elisabeth-Bahn. Hij moest omgebouwd worden om hem geschikt te maken voor locomotieven. Hoewel het spoor wel aangepast werd voor locomotieven, besloot men het toch een paardenspoorlijn te laten. De treinen met locotieven reden over de Summerauerbahn. Na de Eerste Wereldoorlog verloor de spoorlijn naar Budweis (Tsjechisch: České Budějovice) aan economische betekenis. Dit kwam doordat de toen geschapen landen Tsjechoslowakije en Oostenrijk politiek en economisch gescheiden werden met tolmuren ertussen. Na de Tweede Wereldoorlog werd het oude traject Linz-Budweis helemaal niet meer gebruikt. De voormalige spoorlijn is door gras overgroeid en is nauwelijks nog terug te vinden in het landschap. De Summerauerbahn is wel in gebruik.

Literatuur[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. sinds 11 december 2011